Esnafın zincir marketlere karşı korunmasına yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Ednan Arslan (CHP), 10 Ağustos 2023 tarihinde 7/3027 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 1 Kasım 2023).
Ednan Arslan (CHP, İzmir). “Esnafın zincir marketlere karşı korunmasına yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3027, 10 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3027-esnafin-zincir-marketlere-karsi-korunmasina-yonelik-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2beec4e-12f4-4734-a8de-0189df8ba76c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 83 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırıl arz ederim. Saygılarımla. asın!
Edn
Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 29.1.2015 tarfhli ve 29251 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Kanunun yürürlüğe konulmasıyla hedeflenen amaçlar sayılmış, Kanun kapsamında, perakende işletmelerin açılış, faaliyet ve denetimlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine gayret gösterilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ayrıca perakende işletmelerin açılış ve faaliyeti ile kapanışında gerekli başvuru ve diğer işlemlerin tek merkeze yapılmasını ve bu merkezden sonuçlandırılmasını sağlayacak kısa adı PERBİS olan perakende bilgi sistemi kurulacağı ifade edilmiştir.
Ancak söz konusu elektronik bilgi sistemi Kanunun yürürlüğe konulduğu 2015 yılından bugüne kadar uygulamaya alınamamış,
Alışveriş merkezleri, zincir mağazalar ve büyük mağazaların açılışı ve faaliyete geçişine dair net ve belirli kıstaslar konulamamıştır. Nitekim anlatılan hususlar, alışveriş merkezi, zincir mağaza ve büyük mağazaların haksız ve insafsız rekabetine yol açmak suretiyle, esnaf ve sanatkârın en önemli sorunlarından biri haline gelmiştir. Bu mağazaların açılış ve çalışma kurallarının olmaması, esnafı yok olma sürecine sokmuştur.
Bu durum istatistiklere de yansımış; 2019 yılında 114.977; 2020 yılında 99.518; 2021 yılında; 101.750; 2022 yılında 125.598, 2023 yılının ilk altı ayında 69.960 esnaf ve sanatkâr işletmesi kapanmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Perakende işletmelerin açılış ve faaliyete geçişinde izin başvurularının tek bir merkeze yapılması ve bu merkezden sonuçlandırılmasını sağlayarak bürokrasinin azaltılmasını, işyeri açılış ve zaman maliyetlerinin düşürülmesini, ayrıca perakende işletmelere yönelik veri tabanı oluşturularak bilgi paylaşımı sağlamak amaçlarıyla bünyenizde kurulması öngörülen PERBİS üzerinde Bakanlığınızca çalışılmakta mıdır? Çalışılıyor ise ne aşamaya gelinmiştir? Ne zaman tamamlanarak uygulamaya konulması planlanmaktadır?
PERBİS'in kurulum, işletim ve diğer giderleri ile PERBİS'e bilgi ve belge aktarımına ilişkin giderleri Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin bütçesinden karşılanır hükmü çerçevesinde, bugüne kadar TOBB bütçesinden harcama yapılmış mıdır? Yapılmış ise ne kadar yapılmıştır? Bu durum, yapılan ve yapılacak birincil ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde Bakanlığınız tutum ve yaklaşımını etkilemiş midir?
Bakanlığınız bünyesinde, alışveriş merkezi, zincir mağaza ve büyük mağazaların açılışı ile faaliyete geçişine izin verilmesi konusunda geçerli kıstaslar ile çalışma saatlerinin belirlenmesine yönelik çalışma yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise hangi kıstaslar esas alınmıştır? Ayrıca hangi safhaya gelinmiş ve ne zaman tamamlanarak uygulamaya konulması planlanmaktadır?
Alışveriş merkezi, zincir mağaza ve büyük mağazaların açılış izni ile uzun çalışma saatleri nedeniyle yarattıkları haksız ve yıkıcı rekabetin esnaf üzerindeki olumsuz etkilerine yönelik Bakanlığınızca yapılmış bir çalışma var mıdır? Var ise haksız ve yıkıcı rekabet sonucu iflas eden, işyerini kapatan ya da iş kaybına uğrayan esnaf ile ilgili hangi sonuçlara ulaşılmıştır? Yok ise alışveriş merkezi, zincir mağaza ve büyük mağazaların açılış izni ile uzun çalışma saatleri nedeniyle yarattıkları haksız ve yıkıcı rekabetin esnaf üzerindeki olumsuz etkilerine yönelik bir çalışma bakanlığınızca planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 17.08.2023 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1268974 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Ednan ARSLAN tarafından verilen 713027 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Çe Belet
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Bakan
İzmir Milletvekili Sayın Ednan ARSLAN'a Ait 7/3027 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 44) Perakende Bilgi Sistemi'nin (PERBİS) paydaş sistemlerle entegre olmasına yönelik çalışmalar devam etmekte olup sistemin kurulmasına yönelik harcamalar 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 4'üncü maddesi uyarınca Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bütçesinden karşılanmaktadır.
Bununla birlikte, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ile ticaret sicili işlemleri elektronik ortama taşınmış ve ticaret sicili müdürlükleri şirket kuruluşlarında tek temas noktası haline getirilerek, kuruluşta kolaylık ve maliyetlerde önemli ölçüde düşüş sağlanmıştır. 55 kurum ile veri paylaşımı yapılan MERSİS'te anlık veri paylaşımları ile yıllık ortalama 435 milyon sorguya cevap verilmektedir.
MERSİS doğrulama altyapısı kullanılarak turkiye.gov.tr üzerinden tüzel kişilerin kullanımına sunulan "G2B" e-devlet hizmeti sayısı 280'e yükselmiştir. 9 tane uygulama modülü yer alan MERSİS"te "E-Belge Uygulaması" ile ticaret sicili müdürlüklerince verilen tüm belgelerin, ödeme aşamaları da dahil olmak üzere, tamamen elektronik ortamda MERSİS üzerinden temin edilebilmesi sağlanmıştır. Gelinen aşamada 465 bin e-belge verilmiştir.
Diğer taraftan, "E-İlan Uygulaması" ile ticaret sicili müdürlükleri tarafından yapılan tescillere ilişkin ilanların Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'ne elektronik ortamda gönderilebilmesi sağlanmıştır. Daha önce yayımlanması günler alan ilanlar artık en geç iki saat içerisinde yayımlanmaktadır. Bugüne kadar I milyon 820 bin e-ilan yayımlanmıştır. Böylece, kurumlar arasındaki bürokratik süreçler azaltılmış, zaman ve maliyet tasarrufu sağlanmıştır.
6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'dan kaynaklanan görev ve yetkilerimiz çerçevesinde, perakende sektöründe organize ve geleneksel kesimler arasındaki dengenin gözetilmesini, sürdürülebilir rekabet şartlarının oluşturulmasını ve perakende işletmelerin dengeli şekilde büyüme ve gelişmesinin sağlanmasını teminen alışveriş merkezleri ile gıda perakende sektöründe faaliyet gösteren zincir mağazaların açılış ve faaliyete geçiş kriterlerinin belirlenmesi hususunda; ekonomik, sosyal, demografik ve çevresel açılış kriterleri dikkate alınarak kamuoyu ve sektörden gelen görüş ve talepler doğrultusunda teknik çalışmalarımız devam etmektedir.
Öte yandan, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 13*üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, perakende işletmelerin çalışma saatleri il düzeyinde vali tarafından belirlenebilmektedir. Uygulamanın ayrıntılarına Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmeliğin 14"üncü maddesinde yer verilmiştir.