Son 5 yılda kapanan küçük işletme sayısı ile küçük esnafın zincir marketler karşısında korunmasına ilişkin
Kaynak göster
Yasin Öztürk (İYİ Parti), 30 Nisan 2026 tarihinde 7/44140 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 19 Haziran 2026).
Yasin Öztürk (İYİ Parti, Denizli). “Son 5 yılda kapanan küçük işletme sayısı ile küçük esnafın zincir marketler karşısında korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44140, 30 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44140-son-5-yilda-kapanan-kucuk-isletme-sayisi-ile-kucuk-esnafin-zincir-marketler-karsisinda-kor (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/64b61f0f-998a-4142-8899-019ddf83c4c4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 50 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarınla arz ederim.
Kepenkler Bir Bir İniyor: Küçük Esnafın Sessiz Tasfiyesi Bir şehrin ruhu, vitrinlerde değil dükkânlarda yaşar.
Mahalle bakkalı, terzisi, nalburu, berberi...
Gerekçenin tamamını göster (22 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hepsi yalnızca birer işletme değil; bir kültürün, bir dayanışmanın, bir hayatın parçasıdır. Ama bugün Türkiye' de küçük esnaflık, tarihin en ağır sınavlarından birini veriyor. Ve bu sınavın nedeni yalnızca piyasa koşulları değil; doğrudan uygulanan politikaların sonucudur.
Kepenkler bir bir kapanıyor.
Her kapanan dükkân, yalnızca bir işletmenin değil; bir ailenin geçiminin, bir mahallenin hafızasının kaybıdır.
Artan kira fiyatları, kontrolsüz yükselen enerji maliyetleri, ağır vergi yükü, yüksek faizler... Bunların her biri küçük esnafın omzuna ayrı ayrı yüklenmiş durumda. Ama asıl sorun, bu yüklerin altında ezilen esnafın görülmemesidir.
Büyük zincir marketler ve dev e-ticaret platformları hızla büyürken, küçük esnaf rekabet edemez hale getirildi.
Fiyat avantajı yok, vergi avantajı yok, destek yok.
Aynı pazarda ama eşit olmayan şartlarda mücadele eden bir kesim var.
Bu bir rekabet değil; bu, açık bir dengesizliktir.
Bir zamanlar sabah "Hayırlı işler" diyerek açılan dükkânlar, şimdi "Devren kiralık" tabelalarıyla kapanıyor.
Çünkü esnaf artık kazanmak için değil, ayakta kalmak için mücadele ediyor. Krediye ulaşmak zor.
Faizler yüksek.
Tahsilatlar gecikiyor.
Kar marjı eriyor.
Bu şartlar altında küçük esnafın ayakta kalması bekleniyorsa, bu gerçeklikten kopmaktır. Daha da vahimi, açıklanan desteklerin sahaya yansımamasıdır.
Kâğıt üzerinde var olan teşvikler, çoğu zaman bürokrasiye takılıyor ya da sınırlı bir kesime ulaşıyor.
Esnafın ihtiyacı olan hızlı, doğrudan ve etkili çözümler; yerini karmaşık ve erişilmesi zor mekanizmalara bırakmış durumda.
Bugün gelinen noktada küçük esnaf yalnızdır.
Ne piyasada güçlü ne sistemde korunuyor.
Oysa küçük esnaf, bir ekonominin kılcal damarlarıdır. O damarlar tıkandığında, sistemin tamamı zarar görür.
Bu sadece ekonomik bir kayıp değil; aynı zamanda sosyal bir çözülmedir.
Küçük esnafın olmadığı bir Ülkede, büyük ekonomi de sürdürülebilir değildir.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Son 5 yılda Türkiye genelinde kapanan küçük esnaf işletmesi sayısı kaçtır? Bu artışın temel nedenleri nelerdir?
Büyük zincir marketler ve e-ticaret platformları karşısında küçük esnafı koruyacak somut bir rekabet politikası neden oluşturulamamıştır?
Esnafın en büyük gider kalemleri olan kira ve enerji maliyetlerini düşürmeye yönelik kalıcı bir çözüm planı var mıdır?
Açıklanan destek ve teşvik paketlerinden fiilen yararlanan küçük esnaf oranı nedir? Bu destekler neden geniş kesimlere ulaşamamaktadır?
Yüksek faiz ortamında küçük esnafın finansmana erişimini kolaylaştıracak alternatif modeller neden hayata geçirilmemektedir?
Vergi yükünün küçük işletmeler üzerindeki etkisini azaltmak için hangi yapısal reformlar planlanmaktadır?
Tahsilat sorunları ve karşılıksız çek riskine karşı küçük esnafı koruyacak bir mekanizma oluşturulacak mıdır?
Küçük esnafın hızla sistem dışına itildiği bu tabloyu, ekonomik büyüme söylemleriyle nasıl bağdaştırıyorsunuz?
Bu sorular yalnızca esnafın değil, toplumun tamamının sorusudur.
Çünkü küçük esnaf kaybederse, aslında kaybeden hepimiz oluruz.
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK tarafından verilen 7/44140 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK'e Ait 7/44140 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBIS) kayıtlarına göre, Türkiye genelinde son 5 yılda 588.382 terkin işlemi, buna karşılık 1.513.599 tescil işlemi gerçekleştirilmiş olup, aradaki olumlu fark 925.217 olmuştur.
Terkin işlemleri, yalnızca ekonomik zorluk kaynaklı olarak değil ticari hayatın doğal akışı içerisinde; esnaf ve sanatkârların meslek değiştirmesi, tacir sınıfına geçmesi, emekli olması, vefat etmesi ya da işini kapatarak farklı sektörlere yönelmesi gibi çok çeşitli nedenlerle de gerçekleşebilmektedir.
Faiz indirimli krediler, esnaf işletmelerine finansman sağlanması açısından çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. 2002 yılından bu yana ülkemiz genelinde 793,7 milyar TL'ye yakın faiz indirimli kredi kullandırılmıştır. 2025 yılı içerisinde 257.709 adet kullandırım kapsamında esnaf ve sanatkârlara ülkemiz genelinde 175,8 milyar TL tutarında ve yıllık bazda rekor düzeyde kredi kullandırılmıştır. 2026 yılının ilk 4 ayında ise 71.319 adet kullandırım kapsamında sağlanan kredilerin toplam tutarı 53,9 milyar TL'yi aşmıştır.
2002 yılından bu yana, söz konusu kredilere ilişkin olarak; faiz oranları ile kesinti ve komisyon oranlarında indirimlerin sağlanması, kredi limitlerinin artırılması, yatırım kredileri ile sıfır faizli kredilerin hayata geçirilmesi, kredi ve kefalet kooperatiflerinin nitelik ve nicelik bakımından geliştirilmesi gibi pek çok önemli imkân ve kolaylık hayata geçırılmıştır. Yine, yakın dönemde, kredi üst limitlerinde yeni artışlar sağlanmış, faiz oranı düşürülmüş, azami taksit ödeme vadesi ile toplam kredi geri ödeme süresinde kolaylıklar sağlanmış, yatırım kredileri içerisine yeni finansman seçenekleri dahil edilmiş, faturalandırma şartı ertelenmiş, SGK ile vergi borçları nedeniyle yaşanan finansmana erişim sorunu ortadan kaldırılmış ayrıca kredi ve kefalet kooperatiflerinin çalışma bölgelerinde düzenleme yapılmıştır. Bunların dışında, Ticaret Bakanlığımızca, esnaf ve sanatkârlarımızın korunması noktasında gerekli tüm diğer adımlar da atılmaktadır.
Öte yandan, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da 01.01.2024 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler ile üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkilerde meydana gelebilen haksız ticari uygulamaların engellenmesine ve tedarik zincirinde tarım ve gıda ürünlerinin ticaretinden kaynaklanan ödeme sürelerinin revize edilmesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler ile mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) daha etkin bir koruma sağlanmıştır. Bununla birlikte, Ticaret Bakanlığı olarak çalışmalarımız dağıtım kanalının üreticiden, tüketiciye kadar tüm unsurlarıyla gözetilmesi görevlerimiz çerçevesinde sürdürülmektedir.
Elektronik ticaret sektöründe veri kapasitesi, ağ etkisi ve ölçek ekonomileri nedeniyle büyük ölçekli platformların piyasa gücü hızla artabilmekte; bu durum satıcılar bakımından platform bağımlılığı, asimetrik pazarlık gücü ve rekabet baskısı gibi sonuçlar doğurabilmektedir. Dijital piyasaların hızlı değişen yapısı nedeniyle klasik rekabet araçları bazı durumlarda tek başına yeterli olmayabilmektedir. Bu kapsamda, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da yapılan düzenlemelerle; satıcıların haksız ticari uygulamalara karşı korunması, aracılık sözleşmelerinde şeffaflığın sağlanması, büyük ölçekli platformların reklam ve indirim uygulamalarının sınırlandırılması ve elektronik ticarette etkin ve adil rekabet ortamının korunmasına yönelik önemli tedbirler hayata geçirilmiştir.