Çiğ süt üreticilerinin sorunlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 124 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 113 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim. 24.07.2025 "
BEKİN
İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) hazırladığı kapsamlı Hayvancılık Sektör Raporu, geçmişte olduğu gibi önümüzdeki günlerde de Türkiye'de süt ve et üretiminde çok ciddi sorunların yaşanabileceğini açıkça gözler önüne sermiştir. Son 10 yılda modem sütçü işletme yatırımları ve verilen desteklerle birlikte süt üretiminde © 15 artış sağlanmış ve inek başına verim ise dünya ortalamasına ulaşmıştır. Ancak süt üretimi yapan işletmelerde süt/yem paritesi uzun süredir üretici aleyhine seyretmediğinden süt hayvancılığının ekonomik olarak sürdürülebilirliğini de ortadan kaldırmıştır. Söz konusu rapor incelendiğinde, süt/yem paritesinin genel olarak 1.50'nin altında kaldığı, 2021—2022 yıllarının bazı dönemlerinde süt/yem paritesinin 1.O'ın altına düştüğü görülmektedir. Paritenin düşük olması, süt üreticisinin yeterince kazanamamasına ve anaç hayvanların kesime gönderilmesine yol açtığı çok açık görülmektedir. Türkiye'de çiğ süt fiyatlarının çok daha düşük değerlerden alıcı bulması, zaten kısıtlı kar marjıyla çalışan çiftçimizi üretimde zora sokarken, süt hayvanı varlığının azalmasına, dolayısıyla et üretiminin de olumsuz etkilenmesine sebep olmaktadır. Sürdürülebilir bir hayvancılık için süt ve yem fiyatları arasında üretici lehine bir denge kutulması, desteklerin kalıcı ve planlı bir hale getirilmesi büyük önem arz etmektedir. Ayrıca Ulusal Süt Konseyi, iki aydır açıklamadığı çiğ süt üretim maliyetlerini kamuoyuna sessiz sedasız açıklamıştır. Nisan ayında litresi 15.60 TL olan çiğ süt üretim maliyeti, Mayıs'ta 15.86 TI.*ye, Haziran'da ise na m Mis. man gisi 5 i Ni PEN
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
SORULAR
38 TI.'ye yükselmiştir. I Ağustos'tan itibaren geçerli olacak çiğ süt referans fiyatının 17.15 TLden yalnızca " 6.9 artışla 18.35 TI.'ye çıkarılması ise üreticilerimizin büyük tepkisine sebep olmuştur. Haziran ayında maliyetler aylık bazda yüzde 3.28 artarken üreticimizin zararına üretim yaptığı bir kez daha çok açık bir şekilde görülmektedir.
Bu bağlamda;
Bu günkü koşullarda | litre çiğ süt üretebilmek için oluşacak maliyet hesabı Bakanlığınızca yapılmakta mıdır? Yapılmakta ise güncel üretim maliyeti ne kadardır?
2025 Ağustos başı itibariyle geçerli olacak 17.15 TL'lik çiğ süt referans fiyatının piyasa koşulları da dikkate alınarak revize edilmesine yönelik Bakanlığınızın bir çalışma var mıdır?
Süt üreticilerinin yüksek girdi maliyetlerinin düşürülmesine yönelik olarak Bakanlığınızca planlanan bir destek programı çalışması var mıdır? Var ise bu destek planı neleri içermektedir?
Bir litre çiğ süt üretip satan yetiştiricimizin en az 1.5 kg yem alabilmesini sağlayacak, reel piyasa şartları ile uyumlu fiyat dengesine yönelik Bakanlığınızca planlanan herhangi bir düzenleme var mıdır?
Son beş yıl içerisinde (yıl bazında) Türkiye?deki sütçü işletme sayısı, sağılan inek sayısı ve damızlık üretilen inek sayısı ne kadardır?
Sütçü işletmelerin sayısının artırılmasına ve üretici yaş ortalamasının düşürülmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü.herhangi bir özel teşvik ya da proje var mıdır? Varsa bunlar nelerdir?
Çiğ süt piyasasını düzenlemek için yürütülen regülasyon uygulamasına uymayan çiğ süt alıcılarına yönelik bir denetim yapılmakta mıdır? Belirlenen fiyatların altında alım yapanlara yönelik bir işlem uygulanmakta mıdır?
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Çiğ sütün tavsiye fiyatı Ulusal Süt Konseyince belirlenmekte ve ilan edilmektedir. Konseyin yapısında üretici, sanayici ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri yer almaktadır.
Bu kapsamda Ulusal Süt Konseyi tarafından 17.09.2025 tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısında; 01.10.2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 943,6 yağ ve "63,2 protein içeriğine sahip çiğ inek sütü tavsiye satış fiyatının üreticinin eline litre başına net geçecek şekilde (çiğ süt desteği hariç) 19,60 TL olarak belirlenmesine karar verilmiştir. Soğutma, nakliye ve diğer cari giderler üretici tarafından karşılandığı takdirde bu giderler üreticiye ilave olarak ödenecektir. Baz alınan yağ ve protein oranlarındaki her bir dizyem (0,1'lik değişim) için * 29 kuruş fark uygulanacaktır.
Ulusal Süt Konseyi tarafından alınan karar tavsiye niteliğinde olup serbest piyasa şartlarında sütün yağı, proteini, kuru maddesi ve diğer kalite kriterlerine göre litresi 19,60 TL üzerinde de fiyatlanabilmektedir. Bu bağlamda üreticilerimizin haklarının korunması ve piyasa koşullarından etkilenmemeleri amacıyla 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu yönetmelik ile sanayiye arz edilen çiğ sütün alım ve satımının sözleşmeli usulde yapılması, üretici/üretici örgütü ve alıcı arasında uyulması gereken kuralların belirlenmesi, üretim ve pazarlamada sürdürülebilirliğin sağlanması, arz talep dengesinin oluşturulması sağlanmaktadır. Söz konusu yönetmelik kapsamında çiğ sütün alım ve satımında karşılıklı üretim sözleşmesi düzenlenerek süt fiyatını belirleme imkânı bulunmaktadır.
Ayrıca 2025 yılında uygulanmaya başlanan yeni destekleme modeli ile çiğ süt desteğinde temel desteklerin yanında; yönlendirici ve verimlilik odaklı başlıklar altında kaliteli çiğ süt üretiminin artırılması, spekülatif piyasa hareketliliğinin önlenmesi, hayvancılık işletmelerinin gençleştirilmesi, kadınların üretimde aktif rol oynaması belirlenen üretim bölgelerinde üretim planlamasının teşvik edilmesi amacıyla, kadın üreticilerimize/genç üreticilerimize930, kalite kriterlerini sağlayan üreticilerimize ve özellikle ari işletmelerden elde edilen çiğ süte ilave destek primi ödenecektir. Yeni destekleme modeli ile hayvancılık işletmeleri içerisinde önemli bir paya sahip olan aile işletmeleri ilk defa 9630 oranında ilave destek alacaktır.
Bakanlığımızca sürdürülebilirliğin devamı için; çiğ süt üretim maliyetleri, çiğ süt fiyatları, üretim miktarı arz talep dengesi yakından titizlikle takip edilmektedir.
2023 yılında 21,5 milyon ton, 2024 yılında ise 22,5 milyon ton çiğ süt üretilmiştir. Aynı yıllarda sanayiye arz edilen çiğ süt miktarı 2023'te 10,2 milyon ton, 202#'te ise 11,2 milyon ton olarak gerçekleşmiş ve bu alanda yüzde 10 oranında artış sağlanmıştır. Ülkemizde çiğ inek sütü üreten işletme sayısı ülke ihtiyacını karşılayacak seviyededir ve süt üretiminde yeterlilik oranımız "0135 'tir.
Et ve Süt Kurumu, çiğ süt fiyatlarının Ulusal Süt Konseyi tarafından belirlenen tavsiye fiyatın altına düşmesini önlemek ve sektörde oluşan arz fazlasını değerlendirmek amacıyla 2016 yılından bu yana çiğ süt regülasyonu uygulamaktadır. Regülasyon süreci, Bakanlığımızca belirlenen kota ve yöntemler doğrultusunda süt üreticisi birlikleri ve kooperatifler aracılığıyla yürütülmektedir.
Regülasyon uygulaması kapsamında değerlendirilecek çiğ sütle ilgili herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, sütü satan üretici örgütleri ile sütü işleyen sanayi işletmelerine yönelik gerekli denetim, uyarı ve yaptırımlar uygulanmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
2016-2024 yılları arasında üreticilerden yaklaşık 1,3 milyon ton çiğ süt tedarik edilerek 103 bin ton süt tozu üretimi gerçekleştirilmiştir. Regülasyon faaliyetleri kapsamında süt üreticilerine 1,7 milyar TL ödeme yapılmıştır.
2024 yılında yaklaşık 55.400 ton çiğ süt regüle edilerek üreticilerimize yaklaşık 390 milyon TL ödeme yapılmıştır.
01.01.2025-21.11.2025 tarihleri arasında üreticilerden yaklaşık 414 bin ton çiğ süt alınmış olup bu sütten üretilen süt tozu, krema ve tereyağı karşılığında üreticilere yaklaşık 6 milyar TL ödeme yapılmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan