Orman yangınlarıyla mücadele konusunda yürütülen çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 28 Temmuz 2025 tarihinde 7/31688 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 239 gün sonra, 24 Mart 2026).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “Orman yangınlarıyla mücadele konusunda yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31688, 28 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31688-orman-yanginlariyla-mucadele-konusunda-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1351cf15-265e-4975-be79-0198563121ed
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 239 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim.
B EKTAŞ Konya Milletvekili
Türkiye, biyolojik çeşitliliği, orman zenginliği ve ekosistem hizmetleri açısından Avrupa'nın önde gelen ülkeleri arasında yer almakta; toplam yüzölçümünün yaklaşık 29'u ormanlarla kaplı bulunmaktadır. Ancak son 23 yılda ormanlarımız artan sıklıkta, genişlikte ve şiddette çıkan yangınlarla karşı karşıya kalmış; çok sayıda ekosistem yok olmuş, milyonlarca ağaç ve binlerce canlı türü zarar görmüştür.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Orman yangınları yalnızca çevresel değil; aynı zamanda sosyoekonomik, hukuki ve siyasi sonuçlar da doğurmaktadır. İklim değişikliği, kuraklık, aşırı sıcak hava dalgaları, kontrolsüz enerji nakil hatları, maden ve turizm yatırımları adına ormanlık alanlara yapılan müdahaleler gibi çok sayıda etken, Türkiye'deki yangın riskini daha da artırmıştır. Bu durum 2021 ve 2023 yazlarında Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaşanan büyük çaplı yangınlarda açıkça görülmüştür. Antalya-Manavgat, Muğla-Marmaris, Bodrum, Milas, Gündoğmuş gibi yerleşimlerde binlerce hektar orman alanı yok olmuş; vatandaşlar evlerini, geçim kaynaklarını ve doğal çevrelerini yitirmiştir.
Anayasa'nın 169. maddesi "Yanan orman alanları yeniden ağaçlandırılır; bu alanlar başka amaçla kullanılamaz" hükmüyle bu alanlara yönelik kesin bir koruma sağlamışken, sahada bu anayasal hükmün zaman zaman ihlal edildiğine dair kamuoyunda ciddi iddialar gündeme gelmektedir. Yanan alanların orman statüsünden çıkarılarak otel, golf sahası, maden ocağı, RES-GES projeleri veya imar uygulamalarıyla farklı amaçlara tahsis edildiği öne sürülmektedir. Bu durum hem anayasa ihlali hem de kamunun ortak mirası olan ormanların sistematik şekilde yok edilmesi anlamına gelmektedir.
Ayrıca orman yangınları sonucunda oluşan kayıplar, sadece ağaç varlığıyla sınırlı değildir. Türkiye'deki ormanlar, aynı zamanda binlerce memeli, sürüngen, kuş ve böcek türünün doğal yaşam alanıdır. Yangınlar bu türlerin habitatlarını yok ederek, geri dönüşü mümkün olmayan ekolojik kayıplara neden olmaktadır. Ancak ne yazık ki bu alandaki hayvan kayıplarına ilişkin somut ve düzenli bir devlet istatistiği bulunmamaktadır.
Orman yangınlarına karşı mücadelede hava araçlarının yetersizliği, orman personelinin özlük hakları ve güvenliği, erken uyarı sistemlerinin zafiyetleri de son yıllarda kamuoyu tarafından sıkça eleştirilen diğer önemli sorun başlıklarıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2002—2025 yılları arasında Türkiye genelinde kaç orman yangını meydana gelmiştir? Bu yangınların yıllara, bölgelere ve sebeplerine göre dağılımı nedir?
Bu yangınlarda toplam kaç hektar ormanlık alan zarar görmüştür? Yanık alanların illere göre dağılımı nasıldır?
Aynı dönemde yanan alanların orman türlerine (kızılçam, meşe, makilik, sedir vb.) göre dağılımı nedir?
Yanan alanlarda tahminen kaç ağaç yok olmuştur? Bu ağaçların türlerine göre ayrıntılı dökümü yapılmakta mıdır? |
• . Bu yangınlar sonucunda telef olan yaban ve evcil hayvan sayısı ne kadardır? Yangın sonrası hayvan popülasyonlarının takibi yapılmakta mıdır?
Son 23 yılda yangınlardan sonra yeniden ağaçlandırılan alan miktarı kaç hektardır? Hangi bölgelerde, hangi tarihlerde, hangi türlerle ağaçlandırma çalışmaları yapılmıştır?
Yeniden ağaçlandırma kapsamında dikilen fidan sayısı kaçtır? Dikilen fidanların türleri, tutma oranı ve bakım süreçleri hakkında kamuya açık veriler mevcut mudur?
Hava araçları açısından değerlendirildiğinde, 2003 yılından bu yana kullanılan uçak ve helikopter sayısı yıllara göre nasıldır? Bu araçların mülkiyeti ve kiralanma yöntemleri nelerdir? 9. 2021 ve 2023 yıllarında yaşanan büyük yangınlar sonrasında yanan alanların tamamında ağaçlandırma yapılmış mıdır? Bu alanların güncel durumu nedir?
2002-2025 arasında yanan orman alanlarından kaçı orman vasfını kaybetmiştir? Bu alanların yeni statüsü nedir?
Orman vasfını yitirdiği iddiasıyla Hazine'ye devredilen alanların büyüklüğü nedir? Bu alanlarda yapılan yatırımlar (oteller, maden ocakları, enerji santralleri vb.) nelerdir?
Anayasa'nın 169. maddesi uyarınca "yanan alanlar başka amaçla kullanılamaz" hükmüne rağmen, bu alanların başka kullanım şekline geçirildiği herhangi bir örnek tespit edilmiş midir? Edildiyse gerekçesi nedir?
Son 5 yıl içinde orman yangını çıkardığı iddiasıyla hakkında adli işlem başlatılan kişi sayısı kaçtır? Kaç kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı mevcuttur?
Enerji iletim hatlarının, orman yollarının, piknik alanlarının ve kaçak yapıların yangın riski açısından yarattığı tehditlerle ilgili Bakanlığınızın yürüttüğü sistematik bir denetim ve raporlama var mıdır?
Orman Genel Müdürlüğü'nün yangınla mücadelede kullandığı bütçe, personel, ekipman ve dijital sistemlerin yıllara göre gelişimi nasıldır?
Yangın sonrası rehabilitasyon ve ekosistem onarımı kapsamında yaban hayatını korumaya yönelik ne gibi projeler geliştirilmiştir?
Orman köylülerinin yangınlara karşı bilinçlendirilmesi ve eğitimi amacıyla yürütülen projeler nelerdir?
Orman personelinin özlük hakları, iş güvenliği ve lojistik destekleriyle ilgili yapılan iyileştirme çalışmaları var mıdır?
Bakanlığınızca 2025 yılı itibarıyla oluşturulmuş güncel, halkla paylaşılan bir "Yanan Alanlar ve Ağaçlandırma İzleme Haritası" mevcut mudur?
Türkiye'nin yangınla mücadele politikası, yangın öncesi-aktif müdahale-sonrası rehabilitasyon olmak üzere bütüncül bir plan dahilinde midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2026 yılında ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (HA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2026 yılında 462 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir.
18'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.787 arazöz, 2.752 ilk müdahale aracı, | yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 840 iş makinesi bulunmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.604 yangın işçisi, 4.140 teknik personel, 6.150 orman muhafaza memuru ve 137.495 gönüllü bulunmaktadır.
Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında; e Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.
• Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. e Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır. e İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır. e Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir. e Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır. e Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.796 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir. e Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır. e Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır. e 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
"e Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir. e Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır.
"e OOrmanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir. e Çocuklara yönelik Sincap Tiyatro Gösterileri sahnelenmekte, Sincap Çocuk Dergisi dağıtılmakta, ilköğretim ve lise öğrencilerine seminerler verilmektedir. Ayrıca orman içi kamp ve gezi etkinlikleri, gönüllü sivil toplum kuruluşlarıyla toplantılar, mahalli izcilik teşkilatları ile iş birliği ve eğitim çalışmaları gerçekleştirilmektedir. e Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler. e Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir.
Anayasa'ınızın 169*uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar Orman Genel Müdürlüğümüzce yeniden ağaçlandırılmaktadır. Ülkemizde yanan hiçbir orman alanı imara ve yapılaşmaya açılmamıştır.
2002-2025 yılları arasında toplam 56.719 orman yangını meydana gelmiş ve bu yangınlarda toplam 567.128 hektar alan etkilenmiştir.
Orman Genel Müdürlüğü (OGMY'müz istatistiklerine göre son 20 yılda meydana gelen orman yangınlarının çıkış sebepleri; 929,2 ihmal ve dikkatsizlik (9618,6 anız yakma, 901,4 çöplük yakma, 900,3 avcılık, 902 çoban ateşi, 964,6 sigara, 902.3 piknik), 964,9 kasıt (00,2 terör, 42,3 kundaklama, "00,1 açma, 962,3 diğer), 905,4 kaza (903,5 enerji hatları, "ol,9 trafik kazaları), Y012 doğal nedenler (yıldırım) ve 9648,5" inin sebebi kolluk kuvvetlerince araştırılan olarak kayıt altına alınmıştır.
Hava gücümüzün 68 adedi özel firmalara ait, 93 adedi ise Orman Genel Müdürlüğümüz envanteri ile Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlıklarının envanterinde bulunan hava araçlarından oluşmaktadır.
Kiralanan yangın söndürme uçak ve helikopterleri; Kaan Havacılık (Türkiye), Kitz Air (Avusturya), PANH-AVIALIFT-BORDO Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), UTAIR-MD Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), Kırgızistan Acil Durumlar Bakanlığı (Kırgızistan), CMC Savunma Strateji Geliştirme Başkanlığı
Sanayi (Türkiye-ABD), Rusya Acil Durumlar Bakanlığı (Rusya), BORDO-EAB İş Ortaklığı (Türkiye-Ukrayna) ve TİTAN Firefighting SL (İspanya) firmaları üzerinden temin edilmiştir.
Son 5 yıl içinde orman yangını çıkardığı iddiasıyla hakkında adli işlem başlatılan kişi sayısı 3.742'dir.
Orman içerisinden geçen elektrik iletim hatlarının bakımları ilgili firma tarafından yapılmakta olup orman işletme müdürlüklerince denetimleri yapılmaktadır. Piknik alanları işleten belediye ve tüzel kişilikler veya özel kişiler tarafından tedbirler alınmaktadır. Ayrıca piknik ve mesire yerlerinde yangın riski yüksek günlerde ekipler bekletilmekte veya devriye oluşturulmaktadır. Orman içerisinde kaçak yapılaşmaya izin verilmemektedir. Tespit edilen kaçak yapıların yıkılması/ müsadere edilmesi ile ilgili hukuki süreç anında başlatılmakta ve ceza davaları açılmaktadır.
OGM bünyesinde çalışan işçilerimizin mevcut mali ve sosyal haklarının iyileştirilmesi için; TÜHİS (Orman Genel Müdürlüğü adına) ile Öz-Orman İş Sendikası (Yetkili sendika) arasında 10. Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmeleri tamamlanmıştır.
Orman personeline, orman yangınlarına müdahale ve diğer ormancılık faaliyetlerinde araziye gidişlerinde ve arazide çalışmalarında kullanacağı kişisel koruyucu donanımlar ve diğer malzemeler verilmektedir. Ayrıca, orman yangınlarına müdahale esnasında personelin gıda ve her türlü lojistik ihtiyaçları da orman idaresince sağlanmaktadır.
Her yıl hazırlana Orman Yangınları Eylem Planı ile yangın öncesi, yangın anı ve yangın sonrası yapılacak iş ve işlemler ilgililerle paylaşılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan