Orman yangınlarıyla mücadele konusunda yürütülen hazırlık çalışmalarına ilişkin

2026 yılında ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Söz konusu hava gücümüzün 72 adedi iç ve dış kaynaklardan kiralık, 89 adedi ise Orman Genel Müdürlüğümüz (OGM) envanteri ile Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı envanterinde bulunan hava araçlarından oluşmaktadır.

Havadan yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılmak üzere; çok hafif sınıf helikopter (AS-350, AW-109, SA-315, AW-119), orta sınıf helikopter (KA-32, Mi-8, AS-332, T-70), ağır sınıf helikopter (S-64, CH-47), küçük amfibik uçak (AT-802, AT-802F), büyük amfibik uçak (BE-200) ve büyük tanker uçak (AN-32P) kategorilerinden oluş hava araçlarının hizmet alımlarına ilişkin, Antrepo (Gürcistan), Bordo-EAB (Ukrayna-Türkiye), Elifly (Italya), Emercom (Rusya), Helipoland (Polonya), Kırgız Emercom (Kırgızistan), Kitz-Air (Avusturya), Panh-Avialift-Bordo (Rusya-Türkiye), SAF (Fransa), Skyline (Türkiye), Starlite (Güney Afrika), Utair-MD Turkey Turizm (Rusya-Türkiye), CMC (ABD-Türkiye), Kaan (Türkiye) ve Titan (Ispanya) firmalarıyla 2025 ve 2026 yıllarında süreleri 1 yıl ile 3 yıl arasında değişen 2027 yılını kapsayan sözleşmeler imzalanmıştır.

Kiralama bedelleri, sözleşmelerde hak ediş esasına dayalı ödeme yapılması ve sözleşme sürelerinin yıllara sirayet etmesi nedeniyle sözleşme sürelerinin tamamlanmasının ardından netleşecektir.

Ayrıca, 8 adet yerli ve milli yangın söndürme helikopteri üretimine yönelik olarak Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) ile 2023 yılında sözleşme imzalanmış olup helikopterlerin ilk teslimatlarının 2028 yılında yapılması planlanmaktadır. 2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2026 yılında 462 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir. 194'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.953 arazöz, 2.766 ilk müdahale aracı, 1 yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 878 iş makinesi bulunmaktadır. Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.859 yangın işçisi, 4.419 teknik personel, 7.787 orman muhafaza memuru ve 141.922 gönüllü bulunmaktadır.

Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.

Orman Genel Müdürlüğümüzce (OGM) son 20 yıllık orman yangını istatistik verileri esas alınarak hazırlanan yangın risk derecelendirmelerine göre Adana, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Denizli, Hatay, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kütahya, Manisa, Mersin, Muğla, Osmaniye ve Sakarya illerinin sınırları içerisinde birinci derece yangına hassas orman alanları yer almaktadır. Tüm illerde yangın koordinasyon toplantıları tamamlanarak diğer kurum, kuruluş ve STK'larla iş birliği ve koordinasyon için gerekli organizasyonlar yapılmıştır.

Orman yangınlarının çıkış nedenleri ortalama %91 insan kaynaklıdır. Orman dışı yangınlar (zirai alan yangınları vb.) da dâhil edildiğinde bu oran %96'ya ulaşmaktadır.

Ayrıca geçmiş yıllara ilişkin orman yangını verileri Ormancılık İstatistikleri Resmi İstatistik Programı kapsamında üretilmekte olup ilgili veriler düzenli olarak OGM'nin kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

Enerji nakil hattı (ENH) kaynaklı yangınlardan etkin bir şekilde korunmak adına; orman içinden geçen enerji nakil hatlarının bakımlarının en kısa sürede yapılması, eskimiş olanlarının yenilenmesi, orman içinden geçen hatlarda ahşap direk kullanılmaması, mümkünse bu hatların orman alanından geçen kısımlarının bir plan dâhilinde yer altına alınmasıyla ilgili olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmektedir. Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;

• Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.

• Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır.

• IHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır.

• Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.

• İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.

• Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.

• Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır.

• Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.

• Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.852 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir.

• Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.

• Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.

• 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.

• Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım,

koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir.

• Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır.

• Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir.

• OGM'nin orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.

• Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.

Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir. Bunun yanı sıra Yangıncell Sistemi ile İş Emri Takip ve Navigasyon Sistemi orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan teknolojik yeniliklerdendir.

İbrahim YUMAKLIBakan