Ar-ge harcamalarının milli gelir içindeki payına ilişkin

Ar-Ge harcamalarında özellikle son 10 yılda istikrarlı bir artış kaydedilmektedir. Ar-Ge harcamalarının GSYH"ye oranı 2002'de "460,5 iken 2023'te 9601,42'ye yükselmiştir. Ar-Ge ve yenilik alanında Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı artmış, savunma, yazılım, medikal cihaz ve mobil teknoloji gibi alanlarda küresel ölçekte rekabetçi firmalar ortaya çıkmıştır. TÜBİTAK, KOSGEB ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi kurumlar aracılığıyla Ar-Ge performansını artırmaya yönelik teşvik ve projeler hayata geçirilmiştir. Ar-Ge ve tasarım merkezlerinin sayısı artmış, teknoparklar yaygınlaşmış, araştırma altyapılarına yatırım yapılmıştır.

Ar-Ge yatırımlarının miktarı kadar stratejik alanlara yönlendirilmesi de önem arz etmektedir. Kalkınma Planlarının çizdiği çerçeve doğrultusunda hazırlanan Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programları ve Yatırım Programları aracılığıyla sınırlı kamu kaynakları öncelikli alanlara yönlendirilmektedir. Türkiye, savunma sanayii, dijitalleşme, yenilenebilir enerji ve biyoteknoloji gibi stratejik alanlara odaklanarak rekabet gücünü artırmaktadır. Avrupa Araştırma Alanı ile iş birliği yapılmasına yönelik adımlar bu süreci desteklemektedir.

Ülkemizde Ar-Ge harcamalarını artırmak ve inovasyon kültürünü geliştirmek amacıyla doğrudan ve dolaylı destek mekanizmalarını güçlendirecek çalışmalar devam etmektedir. Bu çerçevede, son yıllarda araştırma üniversitelerine ayrılan kaynaklar artırılmış, 3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun ile performans esaslı çalışmalar desteklenmiştir. A yrıca Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında çok paydaşlı projelerle Ar-Ge ekosistemi daha kapsayıcı hale getirilmeye çalışılmaktadır.

Ulusal ve uluslararası konjonktür nedeniyle Ulusal Ar-Ge ortamı etkilenebilmektedir. 2008 yılında yaşanan küresel ekonomik krizi nedeniyle Türkiye dâhil birçok ülke bu kriz sürecinde yatırım önceliklerini değiştirmiş, özel sektör borçluluğundaki artış nedeniyle şirketlerin Ar-Ge harcamaları da bu krizden etkilemiştir. Devamında 2014—2018 döneminde küresel finansal koşulların sıkılaşması ve ülkemizde yaşanan darbe girişimi gibi olaylar, 2019- 2023 dönemine ise küresel COVID-19 pandemisi, Rusya-Ukrayna savaşı ve ortaya çıkan belirsizlikler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de Ar-Ge yatırımlarını olumsuz etkilemiştir. Bu süreçte kamu kaynakları ihtiyaç doğrultusunda öncelikle sağlık ve sosyal destek alanlarına yönlendirilmiştir.

Ancak yaşanan tüm bu olumsuzluklar karşısında ülkemizde Ar-Ge altyapısına ilişkin olarak teknokent sayısı artmış, TÜBİTAK destekleri yaygınlaştırılmış, özel sektör Ar-Ge merkezleri kurulmuş, Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı istikrarlı biçimde yükseltilmiştir. 2023 yılı itibarıyla da Türkiye, Ar-Ge harcamalarının GSYH'ye oranını

• 01,42'ye çıkararak tarihindeki en yüksek seviyeye ulaşmış ve OECD ortalamasına yaklaşmıştır. Dolayısıyla Türkiye'nin Ar-Ge yatırımlarındaki gelişim trendi son yıllarda yukarı yönlü olmuştur. Etkin ve sonuç alıcı bir Ar-Ge altyapısının oluşturulması için Türkiye Ar-Ge ekosisteminin geneline ilişkin yapısal adımlar atmaya devam etmektedir. Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831

Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı