Hakkari'de bir mezarlıkta kimsesizler bölümüne defnedilen cenazelere ilişkin

Tanık anlatımlarına göre bu cenazeler, ailelerinin bilgisi ve rızası olmaksızın, çoğunlukla gece saatlerinde ve helikopterle taşınarak mezarlığın kimsesizler bölümüne defnedilmiş, mezarlara yalnızca "E" (erkek) ve "K" (kadın) harfleri yazılmıştır. Bu harflerin çoğu zamanla doğal koşullar nedeniyle aşınmış, mezarların fiziki bütünlüğü bozulmuş ve toprak karışması nedeniyle cenazelerin teşhisi daha da güçleşmiştir.

Mezarlıkta daha önce bulunan 19 cenazenin, alınan DNA örnekleriyle kimliklerinin tespit edilerek ailelerine teslim edildiği kamuoyuna yansımıştır. Ancak halen kimsesizler bölümünde gömülü olan 9 cenazeye ilişkin benzer bir işlem yapılmamıştır.

Bu durum hem ölüye saygı ilkesine hem de yakınlarının cenazeye ulaşma, dini ve kültürel defin hakkı gibi temel haklarına açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa'nın 17. maddesi gereği, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma hakkı olduğu gibi, yaşamın sona ermesiyle birlikte de insan onurunun korunması yükümlülüğü devam eder. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ve Birleşmiş Milletler belgeleri de mezarların korunmasını, kayıpların bulunmasını ve ailelerin bilgilendirilmesini devletin pozitif yükümlülüğü olarak tanımlar.

Ayrıca, cenazelerin ailelerinin bilgisi ve rızası olmaksızın defnedildiği, gömü işlemlerinin usule ve hukuka aykırı biçimde gerçekleştirildiği, cenazelerin kimliklerinin tespitine yönelik yükümlülüklerin yerine getirilmediği dikkate alındığında, bu uygulamalarda ihmali veya kusuru bulunan kamu görevlileri hakkında derhal adli ve idari süreçlerin başlatılması hem hukukun üstünlüğü hem de toplumsal barış açısından elzemdir.

Bu çerçevede, Ser& Solan Mezarlığı'nda bulunan cenazelerin kimliklerinin tespit edilerek ailelerine teslim edilmesi, insan onuruna uygun şekilde yeniden ve onurlu biçimde defnedilmeleri; ayrıca mezarlık alanının fiziki koşullarının iyileştirilerek mezar yerlerinin korunmasına yönelik gerekli adli ve idari işlemlerin ivedilikle başlatılması gerekmektedir.

Bu bağlamda;