Enerji nakil hatlarının neden olduğu orman yangınlarına ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar Kaynak göster
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti), 1 Ağustos 2025 tarihinde 7/32154 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 3 Ekim 2025).
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars). “Enerji nakil hatlarının neden olduğu orman yangınlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32154, 1 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32154-enerji-nakil-hatlarinin-neden-oldugu-orman-yanginlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ea38fb6a-7b63-462b-bc33-0198748d5cbd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98. ve içtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT Kars Milletvekili
Temmuz 2025 itibariyle Türkiye'nin çok geniş bir coğrafyasında aynı anda çıkan ve günlerce süren orman yangınları, iklim krizinin etkileri kadar, kamusal sorumluluğun yerine getirilmemesiyle derinleşen yapısal bir ekolojik çöküşe işaret etmektedir. Eskişehir, Bursa, İzmir, Balıkesir, Ankara, Uşak, Manisa, Karabük, Sakarya ve Kütahya başta olmak üzere pek çok ilde çıkan yangınlar can kayıplarına, ciddi doğa tahribatına ve halk sağlığını tehdit eden sonuçlara neden olmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yangınların yayılma hızını artıran iklimsel koşullara rağmen yangınla mücadele süreçlerinde yaşanan koordinasyon eksiklikleri, teknik yetersizlikler ve personel azlığı kamuoyunda ciddi tepkilere yol açmıştır. Orman Genel Müdürlüğü bünyesindeki yangınla mücadele ekiplerinin sayıca ve donanım açısından yetersizliği, hava desteği sağlayan araçların sınırlı oluşu ve yangın bölgelerine geç müdahale edilmesi, bu felaketlerin boyutunu büyütmektedir. Özellikle yangınlara müdahale eden geçici işçilerin, iş sağlığı ve güvenliği açısından son derece yetersiz koşullarda çalıştırıldığı, koruyucu ekipman temin edilmediği ve ücretlerinin düşük olduğu yönündeki iddialar dikkat çekicidir.
Öte yandan orman yangınlarının sıklıkla enerji nakil hatlarına yakın bölgelerde başlaması, bu hatların bakım ve denetim süreçlerine dair ciddi soru işaretlerini beraberinde getirmektedir. Elektrik dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesinin ardından bu hatların kontrolünün sermaye şirketlerine devredilmesi, kamu denetiminin zayıflamasına yol açmış; bu da yangın riskinin artmasına neden olmuştur.
Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Orman Genel Müdürlüğü'nün orman yangınlarını önleyici ve müdahale edici kapasitesini artırmak yerine, kaynaklarını farklı alanlara yönlendirdiği; örneğin OGM'nin 2023 yılı sonunda 2,5 milyar TL'yi aşan varlığının kamu yararı doğrultusunda kullanılmak yerine sermaye piyasalarında değerlendirildiği görülmektedir. Bu durum, kamusal kaynakların ormanların korunması yerine finansal getiriler için kullanıldığını göstermektedir.
Yangınlara müdahale kapasitesinin artırılmaması, orman işçilerinin güvencesiz ve düşük ücretlerle çalıştırılması, kamu kaynaklarının yangınla mücadeleye yeterince aktarılmaması ve enerji altyapılarının denetimsizliği, bu felaketlerin asli nedenleri arasında yer almaktadır.
Bu bağlamda, yaşanan yangınların nedenlerinin tespit edilmesi, sorumluların açığa çıkarılması, yangınlara müdahalede yaşanan eksikliklerin değerlendirilmesi ve orman yangınlarıyla mücadele kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Elektrik dağıtım şebekelerinin yangın riskini azaltmak için yapılan bakım, onarım ve denetim faaliyetlerinin kapsamı nedir? Özelleştirilen enerji dağıtım şirketlerinin bu kapsamda hangi yükümlülükleri bulunmaktadır? Denetimlerde tespit edilen eksiklikler nelerdir?
Son beş yılda enerji nakil hatlarından kaç yangın çıkmıştır? Bu yangınların büyüklükleri, zararları ve riskli noktalar nelerdir? Hangi bölgeler daha risklidir?
Enerji altyapılarının yangına karşı dayanıklılığını artırmak için hangi teknik iyileştirmeler ve yatırımlar yapılmaktadır? Devam eden veya planlanan projeler nelerdir ve tahmini tamamlanma tarihleri nedir?
Kamu ve özel sektör arasında enerji altyapılarının yangın riskine karşı korunması için hangi iş birliği ve koordinasyon mekanizmaları kullanılmaktadır? Bu konuda yapılan toplantılar veya imzalanan protokoller var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
: DÖNEM | ESASNO | 283 O! 7732154
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili ikinci mevzuat çerçevesinde elektrik dağıtım şirketleri, dağıtım faaliyeti kapsamında dağıtım tesislerinin bakım ve onarımlarını gerçekleştirmekle yükümlüdür. 18/11/2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar"da planlı bakım faaliyetlerinin sınıflandırılması, bütçelendirilmesi ve bütçe kullanımının izlenmesine yönelik düzenlemeler tanımlanmıştır. Söz konusu Usul ve Esaslar çerçevesinde 2021-2025 uygulama döneminde yıllık planlı bakım bütçesini eksik kullanan şirketler için eksik kalan tutarlar katlı olarak şirketlerden tarife düzenlemelerinde geri alınmakta olup, bu suretle şirketlerin planlı bakım faaliyetleri kapsamındaki yıllık/mevsimlik bakım çalışmalarını zamanında ve programlı bir şekilde yapmaları sağlanmaktadır.
Bu çerçevede ormanlık alandan geçen enerji nakil hatlarında meydana gelebilecek yangınların önlenmesi amacıyla direk dip betonlama faaliyetlerinin yapılması, can ve mal güvenliği problemi oluşturabilecek trafoların yenilenmesi, ömrünü tamamlamış ağaç direklerin demir veya beton direklerle değiştirilmesi, havai hat iletkenlerin yenilenmesi, iletken sehimlerinin alınması, ağaç kesimi ve koridor açılması, yangın riski oluşturabilecek bitki örtüsünün temizliği ve risk teşkil eden noktalarda budama faaliyetleri gibi çalışmalar düzenli olarak gerçekleştirilmekte olup, söz konusu faaliyetler de Bakanlığımız tarafından düzenli olarak takip edilmektedir.
Bununla birlikte Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından 154 ve 400 kV Enerji İletim Hatlarımızın (EİH) 6 ayda bir kontrol ve bakımları yapılmakta, iletken ve hat hırdavatlarında ısınma olup olmadığı yerden termal kameralarla kontrol edilmektedir. Bu kontrollerde Hat Bakım Ekipleri tarafından yaklaşım mesafeleri, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri (EKAT) Yönetmeliği'nde yer alan kriterler, Enerji İletim Tesislerinin gerilimi, devre sayısı, gabari genişliği gibi hususlar dikkate alınarak ağaçlar düzenli olarak kesilmekte olup, ayrıca söz konusu EİH'lerimizin düzenli olarak helikopter ve havadan termal kameralarla takibi yapılarak arızaya sebebiyet verebilecek hususlar ivedilikle düzeltilmektedir.
Ayrıca, LİDAR tekniği ile enerji iletim hatlarımızdaki ihlalli yapıların tespiti, bitki örtüsü ve heyelan analizlerinin yapılması çalışmaları kapsamında; EİH'lerimizin altında ve yanında bulunup ihlal oluşturan veya 3 yıl içinde ihlal oluşturabilecek potansiyele sahip bulunan bitki örtüsünün tespiti yapılarak temizliği gerçekleştirilmektedir.
Yeni EİH"lerin yapımı aşamasında ise hat güzergâhı belirlenirken işletme-maliyet kriterlerinin yanı sıra sel, deprem ve heyelan gibi doğa olayları dikkate alınmakta, bu çerçevede EKAT Yönetmeliği ve iletim hattı kullanım koşulu kriterleri çerçevesinde konuya ilgili yaklaşık 30 kamu kurumundan görüş alınarak süreç yürütülmekte olup, güzergâh seçiminde zorunlu haller dışında orman sahalarından geçmemeye gayret edilmektedir. Zorunlu hallerde ise ilgili Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ya da Orman Bölge-İşletme Müdürlüklerinden kurum görüşü alınarak seyrek veya uygun görülen alanlar değerlendirilmektedir. Ayrıca EİH'lerin tesisi aşamasında, hat güzergâhının orman sahalarından geçtiği durumlarda iletim hattının gabarisi boyunca güzergâhta kalan ağaçlar ve bitki örtüsü, ilgili Orman Bölge Müdürlüğü kontrolünde kesilerek temizlenmektedir. Bu çerçevede sürece ilişkin ilgili kurum/kuruluşlarla gerekli koordinasyon sağlanmaktadır.
Bununla birlikte mevzuattaki yükümlülüklere ilişkin lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.