Muğla'nın Yatağan ilçesindeki termik santralin sebep olduğu hava kirliliğine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Muğla'nın Yatağan ilçesinde faaliyet gösteren termik santralden çıkan siyah dumanlar, ilçe genelinde ciddi bir hava kirliliğine yol açmaktadır. Özellikle son günlerde yoğun biçimde gözlemlenen bu kirlilik, halk sağlığı açısından büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Havada ölçülen kükürtdioksit, azot oksit, partikül madde ve ağır metallerin özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireyler için ciddi bir risk taşımaktadır.

Gözle görülür boyuttaki bu kirlilik Yatağan halkını tedirgin etmekte iken Termik santralin baca gazı arıtma sisteminin çalışıp çalışmadığı konusunda kamuoyuna herhangi bir resmi açıklama yapılmamış; kirliliğin kaynağına ve denetim süreçlerine dair bilgi paylaşılmamıştır. Çevre Bakanlığı'nın bu konuda sessizliğini koruması, kamu vicdanında ciddi soru işaretleri doğurmuştur.

Bu bağlamda;

1. Yatağan'daki termik santralde son günlerde artan hava kirliliğinin kaynağı nedir? Bu konuda Bakanlığınıza ulaşan resmi bir şikâyet ya da rapor var mıdır?

2. Santralin baca gazı arıtma sistemleri aktif ve yeterli kapasitede çalışmakta mıdır? Bu sistemlerin son denetimi ne zaman yapılmıştır? Bu denetimin sonuçları nelerdir? Olması gereken değerler ne ölçüde aşılmıştır?

3. Son bir ayda Yatağan ilçesinde yapılan hava kalitesi ölçümleri nelerdir? PM10, PM2.5, SO2, NOx vb. (Emisyon değerleri) gibi parametrelerde hangi seviyeler kaydedilmiştir?

4. Yatağan'daki hava kalitesine ilişkin Bakanlığınızca yapılan denetimlerde herhangi bir ihlal tespit edilmiş midir? Edildiyse ilgili kuruluşa ne tür idari yaptırımlar uygulanmıştır?

5. Yatağan Termik Santrali'nin çevresel etki değerlendirme (ÇED) raporu kapsamında uyması gereken yükümlülükler nelerdir ve bu yükümlülüklere uyulup uyulmadığı denetlenmekte midir?

6. Yatağan halkının sağlığının korunması ve hava kirliliğinin giderilmesi için Bakanlığınızca hangi acil önlemler alınacaktır?

7. Çevre kirliliğine ilişkin kamuoyuna neden herhangi bir bilgilendirme yapılmamaktadır? Kamuoyunun doğru ve şeffaf biçimde bilgilendirilmesine dönük bir çalışmanız olacak mıdır?

CEVAP

1. Yatağan termik santralin 11.04.2025 tarih ve MiM/10.19.0.0/4222/139 sayılı ve 22.04.2025 tarih ve MiM/10.19.0.0/4231/146 sayılı yazılarında; 2. ünitede gerçekleştirilen rehabilitasyon kapsamında bir haftadan beri devreye alma ve kalibrasyon çalışmaları nedeniyle kazanın ateşlenmekte olduğunu ve bu süreçte elektrostatik filtrelerin devrede, 30.04.2025 tarihine kadar kalibrasyon çalışmalarının devam edeceği bu süreçte elektrostatik filtrelerin devrede tutulacağı, ünite performans testleri sonrasında normal üretim faaliyetine geçileceği İl Müdürlüğümüze bildirilmiştir. Santralin 2. ünitesinin revizyon aşamasında olması nedeniyle, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-5 "7.7.1. maddesi, Baca gazı arıima donanımının arızası veya devre dışı kalması durumunda, 24 saat içinde normal çalışma şartlarına dönüş sağlanamazsa, işletmeci kapasiteyi düşürür ya da işletmeyi durdurur ya da tesisi düşük kirlilik yayan yakıtlar kullanarak işletir. İşletmeci her durumda yetkili mercii 48 saat içinde bilgilendirir. Hiçbir durumda 12 aylık bir süreç içinde arıtmasız çalışma süresi 120 saati geçemez." ve 1.9.1.3 maddesinde, "Geçerli ortalama değerler 1.8.8 alt bendinde belirtildiği şekilde tespit edilir. 1.7 bendinde de belirtilen süreler ve başlatma ve sistem durdurma süreçleri göz önüne alınmaz." ve 1.7.2. maddesinde, "1.7.2. Yetkili merci enerji talebinin aciliyet göstermesi veya arızanın yaşandığı tesisin yerine, kısıtlı bir süre Jaaliyet gösterecek olan bir başka tesisin, genel emisyonlarda bir artışa yol açacak olması hallerinde, paragraf (1.7.1)'de belirtilen süreleri uzatabilir. Ancak süre uzatımları birbirini lakip eden 72 saat veya bir takvim yılı içinde 240 saati geçemez." hükümleri uygulanmaktadır.

2. Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüzce teknik personelince en son denetim 05.08.2025 tarihinde yapılmış olup, denetim sonucunda; Tesiste Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) üzerinde 01.01.2025/05.08.2025 tarihleri arasında yapılan raporlamada; 1., 2. ve 3. Ünitedeki CO, NOx, SO? ve toz verilerinde 1 saatlik Emisyon Limit Değerleri((ELD) Sanayi Kaynaklı Hava kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde belirtilen sınır değerler aştığı tespit edilerek 07.08.2025 tarih ve 13236400 sayılı idari yaptırım kararı ile 1.337.354,00 TL (bir milyon üç yüz otuz yedi bin üç yüz elli dört Türk Lirası) uygulanmıştır.

3) https//sim.csb.gov.tr/ adresi üzerinden emisyon değerleri incelenmiş olup, son bir aydaki değerler Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinin Ek-2 listesinde belirtilen sınır değerleri aşmamaktadır.

4) Yatağan ilçesinde bulunan hava kalitesini etkileyen kurum ve kuruluşlarının denetimi devam etmekte olup, ihlal tespit edilmesi durumunda 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırım kararları uygulanmaktadır. Termik santral emisyon ölçümlerinde ihlal tespit edilerek 07.08.2025 tarih ve 13236400 sayılı idari yaptırım kararı ile 1.337.354,00 TL (bir milyon üç yüz otuz yedi bin üç yüz elli dört Türk Lirası) uygulanmıştır.

5) 29.07.2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin geçici 2. maddesinde "7/2/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin yayımı tarihinden önce üretime ve/veya işletmeye başladığı belgelenen projeler bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır." hükmü yer almaktadır. Termik Santralin kuruluş tarihi 7/2/1993 tarihinden önce olması nedeniyle santral ÇED yönetmeliği hükümlerinden muaftır.

6) Bakanlığımız tarafından Yatağan İlçesinin hava kalitesi ve termik santralin emisyon ölçüm verileri Bakanlığımızca kurulan sim.csb.gov.tr online adresi üzerinden sürekli izlenmekte olup, ihlal tespit edilmesi durumunda idari yaptırım kararı uygulanmaktadır. Ayrıca, 5 Yıllık Temiz Hava İl Eylem planında alınacak önlemler mevcuttur.

7) Hava kalitesi ölçümleri Yıllık Çevre Durum Raporlarında yayınlanmaktadır. Yatağan ilçesinde 1 adet temiz hava ölçüm istasyonu bulunmakta olup, ölçüm verileri sim.csb.gov.tr. adresinde online yayınlanmakta ve online veri sistemi halkımıza açıktır.