Zincir marketlerdeki çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
Erhan Usta (İYİ Parti), 18 Ağustos 2025 tarihinde 7/32830 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 351 gün sonra, 4 Ağustos 2026).
Erhan Usta (İYİ Parti, Samsun). “Zincir marketlerdeki çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32830, 18 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32830-zincir-marketlerdeki-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dfb4c0d4-9ca4-4a35-be37-0198c109ba80
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 351 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. a TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi İYİ Parti Ekonomi ve Kalkınma Politikaları Başkanı
Son dönemde sosyal medyada sıkça paylaşılan ve kamu vicdanını derinden yaralayan görüntüler, ülkemizdeki perakende sektöründe, özellikle de kamuoyunda "üç harfli" olarak bilinen zincir marketlerde çalışan gençlerin çalışma şartlarının vahametini bir kez daha gözler önüne sermiştir.
Çoğunlukla genç yaştaki çalışanların; reyon düzenleme, kasa işlemleri, temizlik, raf taşıma, sevkiyat yükleme-boşaltma gibi birden fazla görevi aynı anda yürüttükleri; ağır fiziksel yük altına sokuldukları, uzun mesailerle çalıştırıldıkları ve fazla mesai ücretlerinin ödenmediği yönünde iddialar kamuoyuna yansımaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Dahası, bu gençlerin tüketim tarihi geçen ürünlerin satışını gerçekleştiremedikleri veya şube yöneticileri tarafından belirlenen satış hedeflerini tutturamadıkları gerekçesiyle mobbinge maruz kaldıkları, kimi zaman da sağlıklarını tehdit eden bayılma ve iş kazası gibi olaylar yaşadıkları yönünde çok sayıda bulgu ve tanıklık paylaşılmıştır.
Tüm bu görüntüler, 4857 sayılı İş Kanunu başta olmak üzere mevcut iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının uygulamada ne derece yeterince denetlendiği ve bu işyerlerinde çalışan emekçilerin haklarının ne kadar korunduğu sorularını yeniden gündeme taşımıştır. Zira bu şartlar yalnızca hukuka değil, vicdana da aykırıdır.
© TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi IYI Parti Ekonomi ve Kalkınma Politikaları Başkanı
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye genelinde faaliyet gösteren zincir marketlerde, son üç yıl içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından kaç işyeri denetimi yapılmıştır? Bu denetimlerin illere göre dağılımı nedir?
Söz konusu denetimlerde, İş Kanunu'na, fazla mesai düzenlemelerine, mobbing yasağına, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık tespit edilen market sayısı kaçtır? Bu işyerlerine uygulanan yaptırımlar nelerdir?
Son üç yıl içinde zincir marketlerde çalışırken iş kazası geçiren çalışan sayısı kaçtır? Bu kazaların kaçı ölümle sonuçlanmıştır?
Üç harfli zincir marketlerde çalışan personelin görev tanımları net bir şekilde belirlenmiş midir? Aynı çalışanın birden fazla ağır görevi (kasa, reyon, temizlik, depo, yük taşıma) yerine getirmesi yasal mıdır? Yasal değilse ne gibi yaptırımlar uygulanmaktadır?
Mesai saatlerinin fiili olarak mevzuata uygunluğu nasıl denetlenmektedir? Fazla mesai ücreti ödemediği iddia edilen market zincirleri hakkında Bakanlığınızın yaptığı herhangi bir işlem var mıdır? Kaç zincir markete cezai işlem uygulamıştır?
Satış hedefi tutturamayan çalışanlara yönelik uygulanan baskı, yıldırma veya mobbing uygulamalarına dair Bakanlığınıza ulaşan şikâyet sayısı nedir? Bu şikayetlerin kaçına geri dönüş yapılmıştır? Bu mağduriyetin önüne geçmek için ne gibi önlemler alınmaktadır?
Özellikle sosyal medyada gündem olan ve baygınlık geçiren market çalışanlarına dair görüntüler üzerine Bakanlığınız herhangi bir resen inceleme başlatmış mıdır?
Bu sektör özelinde çalışanların koşullarını iyileştirmeye yönelik olarak Bakanlığınızın yakın vadede planladığı bir düzenleme veya denetim programı mevcut mudur? Mevcutsa bu programda ne gibi önlemler ve cezalar vardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 29.08.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1689506 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Samsun Milletvekili Sayın Dr. Erhan USTA tarafından yöneltilen 7/32830 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Bakanlığımız, çalışma hayatında insana yakışır iş anlayışının yaygınlaştırılması ve işyerlerinde şiddete sıfır tolerans gösterilmesi hususlarına önem vermekte ve bu konuda politikalar üretmektedir. Bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik taciz (mobbing) olaylarının önlenmesi amacıyla hazırlanan "İşyerlerinde Psikolojik Tacizin Önlenmesi? konulu 2011/2 sayılı Genelgenin 5 inci maddesi uyarınca Bakanlığımız bünyesinde "Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu' oluşturulmuştur. 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Kurul yeniden teşekkül ettirilmiştir.
Bununla birlikte, Bakanlığımız tarafından ALO 170 hattının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ve çalışanlar tarafindan bireysel dilekçeler yoluyla yapılan mobbing şikayet süreçleri takip edilmektedir. Bu kapsamda başvurular, başvuruyu yapan kişinin kamu veya özel sektörde çalışmasına bağlı olarak farklı şekilde değerlendirilmekledir. Özel sektör çalışanlarınca yapılan başvurular, başvuruyu yapan kişinin çalıştığı ildeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından incelenmekte; kamu sektöründe çalışanlar tarafindan yapılan başvurular ise tacizin gerçekleştiği kurum tarafından incelenmekte ve Bakanlığımıza bilgilendirme yapılmaktadır.
Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı o teflişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı tefiişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Diğer taraftan, kayıt dışı istihdamla mücadele için ilgili mevzuata göre ihbar-şikâyetler üzerine yapılan denetimler haricinde, yıllık çalışma plan ve programı ile belirlenen sektörlerde faaliyet gösteren ve veri analizi çalışmaları sonucunda riskli olduğu değerlendirilen işyerlerinde asgari işçilik incelemeleri yapılmakta, yine yıllık çalışma plan ve programı ile belirlenen ve kayıt dışı istihdamın yoğun olduğu değerlendirilen sektörlerde rehberlik ve bilgilendirme faaliyetleri yapılmaktadır.
Öte yandan, önergede yer alan iş kazalarına ilişkin veriler (www.sgk.gov.ir) yayımlanmaktadır. "
Prof. Dr. VedafAŞIKHAN Bakan
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68