Zincir marketlerdeki çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
Hasan Öztürk (CHP), 2 Eylül 2025 tarihinde 7/33223 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 300 gün sonra, 29 Haziran 2026).
Hasan Öztürk (CHP, Bursa). “Zincir marketlerdeki çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33223, 2 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33223-zincir-marketlerdeki-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c5214ca0-1c3c-4ee8-81d7-01990e99affa
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 300 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince arz ederim.
Zincir marketlerde çalışan personelin oturması engellenmekte, kasalarda sandalye bulundurulmamakta, tek personelin aynı anda birden fazla işi yürütmesi istenmekte ve çoğu zaman düşük ücretle uzun saatler çalıştırılmaktadır. Bu koşullar hem işçi sağlığını tehdit etmekte hem de çalışma hakkı ile insan onuru arasında ciddi bir çatışma yaratmaktadır. Uygulamalar, İş Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ile uluslararası sözleşmelere aykırılık taşımaktadır. Sendikal örgütlenmenin önüne fiilen set çekilmesi, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi gibi pek çok sorun da bu çerçevede dikkat çekmektedir. Bu bağlamda:
SORULAR
Zincir marketlerde kasiyer olarak çalışan personelin oturmasının engellenmesi yasal mıdır? Bu konuda Bakanlığınızın yürüttüğü herhangi bir denetim veya idari yaptırım uygulaması olmuş mudur?
İddiaların ardından söz konusu çalışma şartlarıyla ilgili zincir marketlere bir yaptırım uygulanacak mıdır?
İddiaların araştırılması için zincir marketleri denetlemek üzere müfettiş görevlendirilecek midir? Görevlendirilecekse, kaç müfettiş görevlendirilecektir?
Market kasalarında sandalye bulundurulmaması, çalışanların sürekli ayakta durmaya zorlanması gibi uygulamalarla ilgili, çalışanların sağlığı açısından yürütülen herhangi bir inceleme var mıdır?
. Aynı personelin reyon düzenleme, kasa ve temizlik gibi görevleri eş zamanlı yürütmesinin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirmesi yapılmış mıdır?
. Zincir marketlerde çalışan personelin ortalama çalışma süresi ve ücret düzeyi ne kadardır? Asgari ücretin altında ya da fazla mesai ödemesi yapılmadan çalıştırılma iddialarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan şikâyet sayısı nedir?
. Zincir marketlerde sendikal örgütlenme düzeyi nedir? Bu işyerlerinde sendikal baskı, işten çıkarma, engelleme gibi uygulamalara dair Bakanlığınıza ulaşan başvuru sayısı kaçtır?
. Zincir marketlerde fazla mesai ücretlerinin ödenmediğine ilişkin tespit veya yaptırım uygulanmış mıdır? Varsa, son üç yılda uygulanan idari para cezası ve yaptırım sayısı kaçtır?
. Bakanlığınız, zincir market çalışanlarının insan onuruna yaraşır koşullarda çalışmasını sağlamak amacıyla yeni bir düzenleme ya da rehber hazırlamayı planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 10.09.2029 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1695726 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Bursa Milletvekili Sayın Hasan ÖZTÜRK tarafından yöneltilen 7/33223 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olup, ilgili Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır. Çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması işverenin yükümlülüğündedir.
6331 sayılı Kanunun "işverenin genel yükümlülüğü? başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca işverenler işyerinde risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak ile yükümlüdür. Söz konusu yükümlülüğün ne şekilde yerine getirileceği ile ilgili hususlar ise 29.12.2012 tarih ve 285312 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinde belirlenmiş olup market işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılırken yararlanılabilecek "Bakkal, Market ve Süpermarketler İçin Konirol Listesine? Bakanlığımız internet sitesinden ulaşılabilmektedir.
Öte yandan, sendikal örgütlenme hakkı, işçilere, işverenlere ve kamu görevlilerine tanınan Anayasal bir haktır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda sendikaya üye olmanın serbest olduğu ve hiç kimsenin sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamayacağı, işçi veya işverenin sendikalaşma hakkı ve sendika özgürlüğü ile ilgili hükümleri belirtilmiştir.
Ayrıca, hükümlere uyulmaması durumunda, 6336 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda, 4857 sayılı İş Kanununda ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedi
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68