Mahalle kültürünün korunması için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 23 Eylül 2025 tarihinde 7/34165 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 51 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Mahalle kültürünün korunması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34165, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34165-mahalle-kulturunun-korunmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c4d81fcd-10fd-43f0-a73b-01997ad04942
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu ddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av.D yM TANRIKULU
Mahalle bakkalları yalnızca bir ticarethane değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmanın, güvenin ve mahalle kültürünün bir parçasıdır. Bakkallar, ihtiyaç sahiplerine veresiye imkânı sunan, mahalle yaşamını canlı tutan ve sosyal bağları güçlendiren unsurlardır.
Zincir marketlerin yaygınlaşmasıyla bu kültür hızla yok olmaktadır. Küçük esnafın kaybolması, Oo toplumsal (dokunun bozulmasına, geleneksel (dayanışma mekanizmalarının yok olmasına yol açmaktadır. Bu yönüyle mesele yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel bir meseledir.
Bu bağlamda,
SORULAR
Bakanlığınız mahalle bakkalları ve küçük esnafın toplumsal kültürdeki rolünü korumaya yönelik herhangi bir çalışma yürütmekte midir?
Mahalle kültürünü ve yerel esnafı yaşatmaya yönelik kültürel miras kapsamlı bir proje gündemde midir?
Diyarbakır gibi kentlerJe mahalle bakkallarının kültürel bir değer olarak desteklenmesi amacıyla yerel yönetimlerle ortak projeler geliştirilmekte midir?
Bakanlığınız, küçük esnafı yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel mirasın taşıyıcısı olarak tanımakta mıdır?
Mahalle kültürünün korunması için ulusal veya uluslararası fonlardan yararlanılması konusunda girişimleriniz olmuş mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
BAKANLIĞIMIZCA HAZIRLANAN CEVAP
Bakanlığımız (Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel MüdürlüğüYca;
Bakanlığımız bünyesinde yaşayan miras (Somut Olmayan Kültürel Miras) alanındaki çalışmalar, ülkemizin de 2006 yılında taraf olduğu 2003 Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi çerçevesinde yürütülmektedir. Sözleşme gereği, yaşayan mirasa yaklaşımımız topluluk temellidir. İlgili kültürel mirası yaşatan topluluk, grup ve kişiler üzerinden yaşayan miras tanımlanmakta ve korunmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Küçük esnafımız, Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanterine kayıtlı bir kültürel mirasımızın taşıyıcısıysa, örneğin bir zanaatkarlık gibi kendisinin Bakanlığımıza başvurarak belirli şartları taşıması ve süreci takip etmesi kaydıyla kendisine Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcı Kartı verilmesi mümkündür. Bu kart, sahiplerine çeşitli avantajlar sağlamaktadır.
Ayrıca, Bakanlığımız Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğünce halk kültürünün farklı konularında alan araştırmaları yapılmakta ve elde edilen veriler Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinde arşivlenerek kamu yararına sunulmaktadır. Bu bağlamda Genel Müdürlükçe "Geleneksel Meslekler" (kahvehane kültürü, terzilik, dokumacılık, kuyumculuk, hamam kültürü, berberlik, demircilik, at arabacılığı, bitkisel örücülük, kasaplık, bakkallık, ekmek yapım ustalığı vb.) konulu 2025 yılı içerisinde Mardin ve Afyonkarahisar illerinde çalışmalar gerçekleştirilmiş olup diğer illerimizde de benzer çalışmaların sürdürülmesi planlanmaktadır. 2025 yılı başından itibaren Bakanlığımız taşra teşkilatları tarafından il ve ilçeler bazında "Geleneksel Meslekler" konulu çalışmalar yürütülmektedir. Ayrıca, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığıyla (KOSGEB) "Yaşayan Kültür Mirası İşletmelerinin Desteklenmesine Yönelik İşbirliği Protokolü" çerçevesinde 2022 yılında "Yaşayan Kültür Mirası İşletmeler Destek Programı" kapsamında ortak bir çalışma yürütülmüştür.
2003 Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi çerçevesinde ülkemizde envanter programıyla çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, Yaşayan İnsan Hazineleri Türkiye Ulusal Envanteri ve Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanterine kayıtları her yıl güncellenerek sürdürülmektedir. Türkiye Ulusal Envanterine kayıtlı unsurları yaşatan sivil toplum kuruluşu, topluluk, grup ve bireylerin de bu envanter programı kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.
Yaşayan miras olarak değerlendirilen unsurların korunmasına ve yaşatılmasına yönelik çalışmalar, yine 2003 Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi ve ilgili mevzuat temelinde yürütülmektedir.
Bir kişinin kültürel miras taşıyıcısı olarak değerlendirilebilmesinde esas kıstası Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanteridir. Bu envanterde yer alan unsurlardan en az birinin taşıyıcısı olan kişiler, yaşayan miras unsuru taşıyıcısı olarak nitelendirilebilir. Bu bakımdan envantere kayıtlı zanaatları, önceki kuşaklardan tevarüs eden, yaşatan ve gelecek kuşaklara aktarılması için gayret gösteren küçük esnaf olarak nitelendirilebilecek kişilerin de somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı olarak değerlendirilmesi mümkündür.
Ülkemizde, yaşayan miras alanındaki çalışmalar esas olarak ulusal ve yerel kaynaklar ile yürütülmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan