Otomotiv ithalatında uygulanan ilave gümrük vergisi ve korunma önlemlerine ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kış (CHP), 29 Eylül 2025 tarihinde 7/34429 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 73 gün sonra, 11 Aralık 2025).
Gülcan Kış (CHP, Mersin). “Otomotiv ithalatında uygulanan ilave gümrük vergisi ve korunma önlemlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34429, 29 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34429-otomotiv-ithalatinda-uygulanan-ilave-gumruk-vergisi-ve-korunma-onlemlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/84412e4f-0015-4a69-ad6f-01999ec650b4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 73 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Grup Başkantığı
. 29 Eylül 2025 CHRokygafi ks farimın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM :*
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 23.09.2025
Gülcan Kış Mersin Milletvekili
Hükümetin "yerli ve milli üretim" söylemine karşın, otomotiv piyasasında ithalat rejimi, ek gümrük vergileri ve çeşitli ticaret politikası önlemleri (ilave gümrük vergisi, ek mali yükümlülük, korunma önlemleri vb.) tüketici üzerinde ağır bir mali yüke yol açmaktadır. AB/STA kapsamı dışı ülkelerden ithal edilen araçlara getirilen ek yükler, zaten yüksek olan ÖTV/KDV ile birleşerek otomobil edinimini fiilen imkânsız hâle , getirmektedir.
Diğer yandan "yerli" olarak tanıtılan TOGG'un yurt dışı satış fiyatlarının Türkiye'deki etiketlerden daha .. ' düşük olduğu yönündeki yaygın iddialar, fiyatlandırma ve teşvik mimarisinin tutarlılığı ile tüketicinin korunması bakımından soru işaretleri doğurmaktadır. Ticaret Bakanlığı'nın ithalat rejimi, piyasa gözetimi ve tüketicinin korunmasına ilişkin yetki ve sorumlulukları dikkate alındığında, kamuoyunun aşağıdaki hususlarda ayrıntılı biçimde bilgilendirilmesi gereklidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 5 yıl. içinde otomobiller (ilgili GTİP/HS pozisyonları bazında) için yürürlüğe konulan ilave gümrük vergisi (İGV), ek mali yükümlülük, korunma önlemi ve benzeri tedbirlerin tarih-oran-kaynak ülke/ülke grubu bazında listesi nedir? Her bir düzenlemenin gerekçe metni ve etki analizi * kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? ,
ABveSTA kapsamı dışındaki ülkelerden yapılan otomobil ithalatında bugün geçerli toplam gümrük yükü (temel vergi * İGV/EMÜ * varsa telafi edici vergi/korunma önlemi) marka/menşe ülke * - kırılımında nedir? Son 12 ayda bu yüklerde yapılan artışların tüketici fiyatına etkisine dair Bakanlığınızın çalışması var mıdır?
2023-2025 döneminde otomobil ithalatı için Dahilde İşleme Rejimi (DİR), geçici ithalat, serbest bölge veya diğer rejimler yoluyla sağlanan muafiyet/istisnaların hacmi nedir? Bu muafiyetler, iç pazarda haksız rekabet veya fiyat anomalisi doğurmakta mıdır?
Paralel/grey ithalat, stokçuluk, bayi sözleşmeleri ve yetkili dağıtıcı uygulamaları üzerinden tüketici aleyhine fiyat oluşumlarına ilişkin olarak 2024-2025'te başlatılan denetim ve soruşturma sayısı kaçtır? Bunların sonuçları ve uygulanan idari yaptırımlar nelerdir?
"Yerli" olduğu iddia edilen TOGG'un yurt dışı satış fiyatlarının Türkiye fiyatlarından düşük olmasına - ilişkin iddialar hakkında Bakanlığınızın piyasa gözetimi/inceleme çalışması var mıdır? Varsa; ihracat * fiyatı-iç pazar fiyatı karşılaştırması, teşvik/kredi-leasing koşulları ve vergisel-ticari farklılıklar dâhil analiz sonuçları nedir?
2025 ve 2026 yılları için otomotiv ithalatına yönelik yeni İGV/korunma önlemi planınız var midır? Varsa taslak oran, kapsam ve başlangıç tarihleri nedir? Bu önlemlerin yerli üretim-tüketici refahı-enflasyon üzerindeki öngörülen etkileri nelerdir?
Son 24 ayda ithal otomobillerde menşe saptırması, yanlış beyan, GTİP kaydırma vb. uygulamalara karşı yürütülen gümrük denetimleri sonucu düzenlenen ceza/ek tahakkuk tutarları nedir? Ülke ve firma bazında ilk 10 örnek açıklanacak mıdır? o 8. Otomotivde şeffaf fiyat etiketi ve toplam vergi-gümrük yükünün kalem kalem gösterimi için bir mevzuat düzenlemesi yapmayı planlıyor musunuz? Tüketicinin, nihai fiyattaki gümrük payını açıkça , görmesi sağlanacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 09.10.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1713228 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Mersin Milletvekili Sayın Gülcan KIŞ tarafından verilen 7/34429 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan
Telefon No: (0312) 449 1342 Faks No: (0312) 449 1341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
Mersin Milletvekili Sayın Gülcan KIŞ'a Ait 7/34429 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 8) Bakanlık olarak sektörden gelen talepler, ithalat verilerindeki gelişmeler, sektörün üretim yapısına ilişkin unsurlar dikkate alınarak ithalatın yerli üretim üzerindeki etkilerini bertaraf etmek amacıyla çeşitli önlem mekanizmalarımız bulunmakta, yapılan düzenlemeler Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmekte ve gerekçeleriyle birlikte kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Gelinen aşamada, otomotiv piyasasında yaşanan küresel trendler, tedarik zincirindeki değişim ve dönüşümler, son dönemde dünya ticaretinde artış gösteren ve ülkemizi de yakından etkileyen ticaret savaşları ve artan korumacılık eğilimleri de dikkate alınarak, otomotiv sektörümüzün ithalat baskısına ve haksız rekabete karşı korunması amaçlanmaktadır.
Bu doğrultuda, AB ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalayan ancak Türkiye ile STA imzalamamış ya da müzakere halindeki (halihazırda gümrük vergisi uygulanan) ülkeler menşeli AB'de serbest dolaşıma girmiş ürünlerin AB üyesi ülkeler üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde Türkiye'ye ithalatı esnasında ortaya çıkan tarife farklılığının giderilmesi amacıyla 2011 ve 2017 yıllarında yürürlüğe konulan Ek Mali Yükümlülük Olarak İlave Toplu Konut Fonu Tahsili Hakkında Kararlarla, Meksika ve Güney Afrika Cumhuriyeti menşeli bazı otomobillere "10 oranında EMY uygulanmıştır. Kasım 2024 tarihinde söz konusu EMY uygulaması ürün ve ülke bazında genişletilerek Kanada, Japonya ve Vietnam menşeli ve otomobil GTİP"lerinin tamamına teşmil edilmiştir.
Diğer yandan 22.09.2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile binek otomobil ithalatında uygulanan gümrük vergilerinde yeni bir düzenlemeye gidilmiştir. Bu kapsamda, AB ve STA ülkeleri dışında kalan tüm ülkelere,
" konvansiyonel ve hibrit (plug-in hariç) otomobiller için 9025 veya minimum 6.000 ABD doları/adedin yüksek olanı, eplug-in (haricen şarj edilebilir) otomobiller için 9630, veya minimum 7.000 ABD doları/adedin yüksek olanı, eclektrikli otomobiller için 9030 veya minimum 8.500 ABD doları/adedin yüksek olanı EMY olarak uygulanmaya başlanmıştır.
Bununla birlikte, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında taşıt ithalatı ancak tamir ve dizayn amaçlı yapılabilmektedir. Bu kapsamda, tamir ve dizayn faaliyeti sonrasında söz konusu taşıtların ihracatı gerçekleştirilmekte olup, yurt içine arzı mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, son 24 ayda ithal otomobillerde yanlış beyan, GTİP kaydırma vb. uygulamalara karşı yürütülen gümrük denetimleri sonucu toplam 129,986.515,85 TL tutarında 99 adet ek tahakkuk kararı; toplam 373.942.390,23 TL tutarında 283 adet ceza kararı düzenlenmiştir.