Su kullanımındaki kayıp-kaçak oranlarını azaltmaya yönelik çalışmalara ilişkin

İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedildiği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.

Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.

Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara ulaşılabilmektedir.

Su verimliliği seferberliği kapsamında kurumlar arası iş birliğini güçlendirmek maksadıyla Diyanet İşleri Başkanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurulu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği olmak üzere 9 farklı kurum/kuruluşla iş birliği protokolleri imzalanmıştır. İş birliği kapsamında söz konusu kurumların uhdelerinde bulunan faaliyetlerde su verimliliğinin artırılmasına yönelik hususlar belirlenmiştir.

Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.

Bireysel, tarımsal ve endüstriyel su verimliliğine ilişkin görsel materyallerin yanı sıra konaklamalı turizm tesislerinde hem misafirlere hem de tesis işletmesine yönelik bilgilendirici yönergeler hazırlanmış olup Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yürütülen iş birliği kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılmıştır.

Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir.

Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır.

Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir.

Eylem planının kentsel su verimliliği bileşeninde su kayıplarının öncelikle 9625 ve akabinde, kademeli olarak, dünyada teknik ve ekonomik seviye olarak görülen "010 seviyelerine indirilmesi hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hedefe ulaşılabilmesi için gerekli eylemler belirlenmiş olup uygulamalar Bakanlığımızca takip edilmektedir.

Ayrıca, içme suyu sistemlerindeki su kayıplarının azaltılmasına yönelik başarılı uygulamaları olan belediyelerin diğer belediyeler ile teknik bilgi ve tecrübe paylaşmasına olanak sağlayan Belediye Su Kardeşliği Programı da Seferberlik kapsamında yürütülen çalışmalar arasındadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

Ülkemizde yer alan 81 il belediyesi arasından şu aşamada 62 belediye söz konusu programa dahil edilmiştir.

Yürütülen bu faaliyetler neticesinde içme suyu sistemlerindeki kayıp-kaçak oranları, 2004 yılında 9060 seviyelerinde iken, 2024 yılı itibarıyla bu oran 03 1,6'ya düşürülmüştür.

Bu çalışmalara ilaveten, il su kurulları ve havza su kurullarında kurul üyesi olan paydaş kurum ve kuruluşlara su kayıpları ve su verimliliği konusunda bilgilendirmeler yapılmakta, idarelerin su kayıplarının azaltılması ve su verimliliğinin iyileştirilmesine yönelik konular gündeme alınmakta, çözüm yolları karara bağlanmaktadır.

İçme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su kayıplarının azaltılması amacıyla 2014 yılında "İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği" ve 2015 yılında Yönetmelik'in uygulanmasına yönelik teknik bilgileri içeren "İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği" yayımlanmıştır. Söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda yerleşim yerlerine su temini, depolanması, iletilmesi, dağıtımı ve tüketiminde su kayıplarının azaltılmasına yönelik görev ve sorumluluklar idarelerin (Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde su ve kanalizasyon idareleri, Büyükşehir Belediyesi olmayan yerlerde ise belediyeler) görev, yetki ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.

2017 yılında "İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü El Kitabı" yayımlanmış ve "Standart Su Dengesi Hesaplama Programı" hazırlanmıştır. Su kayıplarını azaltma çalışmalarında kullanılan EPANET hidrolik model yazılımı dilimize çevrilmiş ve ücretsiz erişimli olarak belediyelerin istifadelerine sunulmuştur.

4 Aralık "Dünya Su Kayıpları Günü" kapsamında Bakanlığımızca, belediyeler ve merkezi yönetim temsilcilerinin bir araya getirildiği programlar düzenlenmekte olup su kayıpları yönetimine ilişkin teknik bilgiler, uygulamalar ve tecrübelerin paylaşımı yapılmaktadır.

2024 yılı illerin su kayıp oranlarında en düşük değer 9019 ve en yüksek değer ise *061'dir. Halihazırda beyanlara göre 2023 yılı hedefini sağlayan idare sayısı 28'dir.

İbrahim YUMAKLIBakan