Kuraklıkla mücadeleye ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI nil 34 964

SORULAR

Artan kuraklık, iklim değişikliği ve su kaynaklarının bilinçsiz kullanımı nedeniyle ülkemizde kullanılabilir tatlı su miktarı hızla azalmaktadır. Türkiye, su stresi altındaki ülkeler arasında yer almakta olup, önümüzdeki yıllarda bu durumun daha da ağırlaşacağı öngörülmektedir.

Bazı ülkeler, su kaynaklarını korumak ve içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla deniz suyunun arıtılarak kullanılmasına yönelik teknolojileri etkin biçimde hayata geçirmektedir. Ülkemizde de gerekli tedbirlerin alınması, su arz güvenliği açısından önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;

1. Türkiye genelinde kuraklıkla mücadele, mevcut tatlı su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı için Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar ve alınan önlemler nelerdir?

2. Ülkemizde deniz suyunun arıtılarak içme suyu veya tarımsal sulama amacıyla kullanılmasına yönelik herhangi bir proje veya fizibilite çalışması yapılmış mıdır? Bu yönde yapılan çalışmalar varsa hangi illerde, hangi kurumlarca yürütülmektedir ve mevcut durumları nedir?

3. Artan kuraklık karşısında, özellikle kıyı şehirlerinde deniz suyu arıtma tesislerinin kurulması planlanmakta mıdır?

4. Su tasarrufu, geri kazanımı ve yeniden kullanımına ilişkin farkındalık artırıcı kampanyalar yürütülmekte midir?

CEVAPLAR

Ülkemizde atıksu yönetimine ilişkin çalışmalar Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir. Bu kapsamda su kirliliğinin önlenmesi ve kontrolüne yönelik faaliyetler, 2872 sayılı Çevre Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) ve Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği (KAA Y) çerçevesinde sürdürülmektedir. Söz konusu mevzuatlar; yer altı ve yer üstü su kaynaklarının potansiyelinin korunması, kirlenmesinin önlenmesi ve verimli şekilde kullanımını sağlamaya yöneliktir. Bakanlığımızca atıksuyun niteliğine göre ilgili deşarj standartlarını sağlamayan ve söz konusu mevzuata aykırı faaliyette bulunan kurumlara ve işletmelere idari yaptırım uygulanmaktadır.

Diğer taraftan, atıksuların alternatif bir su, hammadde, enerji kaynağı olduğu yaklaşımı ve döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde Bakanlığımızca, atıksu arıtma tesislerinde arıtılan atıksuların kentsel amaçlı sulama, tarımsal sulama ve endüstriyel su temininde yeniden kullanımının artırılması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, 17 Aralık 2022 tarihli SKKY değişikliği ile, büyükşehir belediyelerine 2 yıl, diğer il belediyelerine 3 yıl süre tanınmış, arıtılan toplam atıksuyun en az "010'unu yeniden kullanmaları zorunlu hâle getirilmiş ve gerekli altyapı ve yatırımların belirlenmesi amacıyla fizibilite raporu hazırlama yükümlülüğü getirilmiştir.

Atıksuların alternatif bir su kaynağı olduğu yaklaşımı ve döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde, arıtılmış atık suların farklı alanlarda tekrar kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla halihazırda ülke genelinde 966,70 olan arıtılmış atık suların yeniden kullanım oranı 12. Kalkınma Planında ve Bakanlığımız Stratejik Planında 2028 yılı için 9611, 2030 yılı için ise "015 olarak belirlenmiş olup, Bakanlığımızca çalışmalar bu çerçevede yürütülmektedir.

Sanayi sektöründe ise suyun verimli kullanımı ve atıksu oluşumunun azaltılması amacıyla temiz üretim uygulamaları teşvik edilmektedir. Bu sayede, endüstriyel tesislerde mevcut en iyi tekniklerin kullanımıyla su ve enerji tasarrufu sağlanmakta, kirlilik ve atık miktarı azaltılmaktadır.

Bu politika doğrultusunda; kısıtlı olan su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve arıtılmış atıksuların yeniden kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla 2025 yılı yatırım programına kabul edilmiş olan "Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) Arıtılmış Atıksuların Yeniden Kullanım Potansiyelinin Araştırılması Projesi" kapsamında

. OSB'lerden çıkan atıksuların özellikleri, miktarları ve su kullanımları incelenerek arıtılmış atıksuların yeniden kullanım olanakları ve kalitesinin belirlenmesi,

. OSB"ler için sürdürülebilir atıksu yönetimi modelleri geliştirilmesi, pilot OSB'lerde fizibilite raporlarının hazırlanması,

. Arıtılmış atıksuların yeniden kullanımı için bir eylem planı oluşturulması hedeflenmekte olup; projenin 2026 yılı sonunda tamamlanması planlanmaktadır.

Ayrıca, su kaynaklarının korunmasına yönelik olarak AB Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) WI Dönemi kapsamında yürütülecek "REUSE" Projesi (Arıtılmış Kentsel Atıksuyun Farklı Alternatifler için Yeniden Kullanımı) öne çıkmaktadır. Söz konusu proje ile, arıtılmış kentsel atıksuların farklı yeniden kullanım seçeneklerinde etkin şekilde kullanılması ve Türkiye için Ulusal Yeniden Kullanım Master Planı'nın hazırlanması hedeflemektedir. Proje, iklim değişikliğine uyum, arıtılmış atıksuyun faydalı kullanımı ve sürdürülebilir su yönetimi konularında önemli katkılar sağlayacaktır.

Bununla birlikte, arıtılmış atıksuların yeniden kullanım oranının artırılması amacıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nda ve ilgili mevzuatta değişiklik yapılmış olup, 11.11.2023 tarihli ve 32366 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği ile, ileri arıtma teknikleri kullanarak arıtılmış atıksuyunu yeniden kullanan kuruluşlara, yeniden kullanım oranına göre "0100'e kadar enerji teşviki sağlanabilecektir. Bu düzenlemenin, arıtılmış atıksuyun yeniden kullanım oranlarında önemli artışlar sağlaması beklenmektedir.

Tüm bu çalışmalarla, su kaynaklarının korunması, su döngüsünün sürdürülebilirliğinin sağlanması ve içilebilir su kaynakları üzerindeki baskının azaltılması hedeflenmektedir. Su kaynaklarının etkin yönetimi ve verimli kullanımı amacıyla üst düzeyde koordinasyon ve iş birliği sağlayacak Ulusal Su Kurulu'nun kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 29.11.2023 tarihli ve 32384 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir Ulusal Su Kurulu tarafından su kaynaklarının koruma-kullanma dengesi gözetilerek verimli kullanılması, su politikalarının sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması, su tahsisinde arz talep dengesinin sağlanması, su kaynaklarının daha etkin şekilde korunması, geliştirilmesi, uygulamaların ve yatırımların kurumlar tarafından daha sıkı takip edilmesi için çalışmalarını yürütmektedir. Bu kapsamda deniz suyunun arıtılması ve kullanım alanlarına ilişkin çalışmalar da söz konusu kurul tarafından yürütülmekte olup Bakanlığımız da kurul üyesi olarak katkıda bulunmaktadır.