2025 yılı için şeker pancarı alım fiyatına ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 10 Ekim 2025 tarihinde 7/35045 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 26 Kasım 2025).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “2025 yılı için şeker pancarı alım fiyatına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35045, 10 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35045-2025-yili-icin-seker-pancari-alim-fiyatina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/781d402d-e253-4092-9d5d-0199dcb5640e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Türkiye'de şeker pancarı üretimi; sadece stratejik bir tarımsal faaliyet d&ğN/ aynı zamanda kırsal istihdamı sürdüren, bölgesel kalkınmaya katkı sunan ve gıda güvenliği açısından hayati öneme sahip bir sektördür. TÜİK verilerine göre 2024 yılında yaklaşık 400 bin hektarlık bir alanda 19 milyon tonun üzerinde pancar üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu üretim, doğrudan ve dolaylı olarak yüzbinlerce çiftçi ailesinin geçim kaynağını oluştururken, şeker fabrikaları etrafında şekillenen kırsal ekonomiyi de ayakta tutmaktadır.
Ancak 2025 üretim sezonu için açıklanan ton başına 3.100 TI.'lik alım fiyatı, üretim maliyetleriyle hiçbir şekilde örtüşmemektedir. Zira üretici; artan gübre, mazot, ilaç, sulama ve işçilik maliyetlerinin altında ezilmektedir. Bağımsız kuruluşlar, 1 ton şeker pancarı üretim maliyetinin 3.400-3.800 TL bandında olduğunu açıklamıştır. Bu durumda çiftçiye önerilen fiyat, doğrudan zararı ve borç sarmalını ifade etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle son iki yılda enerji ve girdi fiyatlarında yaşanan enflasyonist artışlar karşısında reel anlamda alım fiyatlarının sabit kalması, üreticinin sektörden çekilmesine yol açacaktır. Türkiye'de pancar ekim alanlarının 2000'li yılların başından itibaren daralması ve bazı bölgelerde tamamen yok olması, bu sürecin ne kadar gerçek ve tehlikeli olduğunu ortaya koymaktadır.
Ayrıca, yetersiz alım fiyatları neticesinde şeker pancarı üretiminin düşmesi, Türkiye'yi nişasta bazlı şeker (NBŞ) gibi ithal girdilere bağımlı hâle getirecektir. Bu durum yalnızca halk sağlığı açısından değil, dışa bağımlılık ve yerli üretimin tasfiyesi açısından da ekonomik ve stratejik bir risk oluşturmaktadır. Kaldı ki, pancar şekeri üretimiyle NBŞ üretimi arasında ciddi bir besin değeri ve halk sağlığı farkı bulunmaktadır.
Buna karşın TÜİK"in şeker pancarının üretici fiyat endeksini düzenli şekilde güncellemeyi bırakması, şeffaflık ilkesinden uzaklaşılması anlamına gelmektedir. Söz konusu kararlar alınırken çiftçi örgütlerinin, meslek odalarının ve kooperatiflerin görüşlerinin dikkate alınıp alınmadığı da belirsizdir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 üretim sezonu için şeker pancarı alım fiyatı belirlenirken hangi kriterler esas alınmıştır?
Açıklanan 3.100 TI."lik alım fiyatının, gübre, mazot, işçilik ve sulama gibi temel girdilere göre oluşturulmuş detaylı bir maliyet hesaplaması mevcut mudur? Bu hesaplama kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Türkiye genelinde ton başına ortalama şeker pancarı üretim maliyeti Bakanlığınız hesaplarına göre kaç TI.*dir?
Alım fiyatının güncellenmesi veya maliyet bazlı destekleme primi verilmesi yönünde bir çalışmanız olacak mıdır?
30 OYS
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
4634 sayılı Şeker Kanunu gereği, şekerin hammaddesi olan şeker pancarı fiyatları veya avans fiyat her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üretici ve/veya üretici temsilcileri arasında, pancar ekiminden önce Ekim ayında başlayacak müzakereler sonucunda; yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ile alternatif ürün paritesi dikkate alınarak belirlenmekte olup süreç Bakanlığımızca izlenmekte ve denetlenmektedir.
2025 yılı ürünü 016 polar şeker ihtiva eden net bir ton A kotası şeker pancarı baz alım kesin fiyatı kota tamamlama primi ile birlikte 3.100 TL#on olarak belirlenmiştir.
Türkşeker tarafından çiftçilerin şeker pancarı üretim sürecindeki giderlerine destek olmak amacıyla gübre ve tohum desteğinin yanında çapalama, bakım, sulama, motorin, hasat ve teslim avansı olmak üzere toplam 5 adet nakdi avans verilmektedir.
Yapılan nakdi ve ayni avans ödemeleriyle üreticilerimize, pancarlarını teslim etmeden önce pancar bedelinin yaklaşık 9635'i faiz yansıtılmaksızın ödenerek üreticilerimizin finansman giderlerine destek olunmaktadır. Ayrıca Türkşeker tarafından pancar üreticisine; gübre ve tohum destekleri ile bedelsiz (istihkak) yaş pancar posasının yanı sıra pancarını fabrika merkez kantarına teslim eden üreticilere "Nakliye Desteği" ve pancarını pancar temizleme ve yükleme makinası ile yükleyerek teslim eden üreticilere "Pancar Temizleme ve Yükleme Primi" ödenmektedir.
Ayrıca bölgesel iklim özelliklerinden dolayı kısa vejetasyon süresinin yaşandığı ve yeterli yağış alan düşük verimli bölgelerde üreticilerimize "Pancar Üretimini Teşvik Primi" verilmektedir. (konuya göre eklenebilir)
Türkiye Vakıflar Bankası Ticaret Anonim Ortaklığı ve Türkşeker arasında yapılan protokol kapsamında üreticilerimizin hizmetine sunulan "Türkşeker Tarım Kart" ile üye iş yerlerinden (tahsis edilen limitleri dahilinde) motorin, gübre, ilaç vb. tarımsal girdi alımlarında 6 aya kadar vadeli alışveriş yapılabilmekte ve faizsiz dönem avantajı sağlanabilmektedir. Üreticilerin talepleri doğrultusunda ekstre dönemi belirlenebilmektedir.
Türkşeker ile üreticiler arasında akdedilen şeker pancarı üretim sözleşmesi gereğince fabrika bazında pancar alımının tamamlandığı tarihten itibaren en geç 30 gün içerisinde pancar bedel ödemeleri tamamlanmaktadır.
Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL'ye kadar (300.000 TL dahil) sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL *ye kadar 950-0100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.
Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar 0100"e varan faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan