Rusya ve Irak'tan ithal edilen ham petrol fiyatlarına ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Arslan (CHP), 17 Ekim 2025 tarihinde 7/35731 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 12 Aralık 2025).
İbrahim Arslan (CHP, Eskişehir). “Rusya ve Irak'tan ithal edilen ham petrol fiyatlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35731, 17 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35731-rusya-ve-irak-tan-ithal-edilen-ham-petrol-fiyatlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/61faa693-c03a-4068-b023-019a0609994f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Türkiye'nin enerji faturası azalmıyor ama yurttaşın cebinden çıkan artıyor. Üstelik bu dönemde Türkiye, petrolün önemli kısmını Rusya ve Irak'tan, dünya ortalamasının çok altında fiyatlarla satın almaktadır. Yani devlet ucuza alıyor ama vatandaşa pahalı satılıyor!
Petrolün varil fiyatı 80 dolarlardan 62 dolara düşmüş, son üç ayda ise 9010 gerilemiştir. Ama pompa fiyatı yerinden kıpırdamamıştır. Benzin hâlâ 52 TL, motorin hâlâ 53 TL civarındadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Halkın "ucuz petrol nerede kayboluyor?" sorusu artık bir ekonomik tartışma değil, bir adalet sorusudur. Türkiye ucuz petrol aldığı hâlde fiyatı indirmeyen sistem, kim için çalışmaktadır? Rafineri, dağıtım ve bayi zincirinde hangi aşamada fark buharlaşmaktadır?
Şeffaf olmayan, halka hesap vermeyen bu yapı sürdürülemez. Enerji Bakanlığı, "vatandaş lehine fiyatlama" yerine "bütçe lehine dengeleme"yi tercih etmektedir. Bu tabloyu değiştirmek, gerçekleri açıklamak bakanlığın görevidir.
Bu kapsamda;
I. Türkiye 2025 yılı başından bu yana Rusya ve Irak'tan ne kadar ham petrol ithal etmiştir? Bu ithalatın ortalama varil fiyatı nedir? Aynı dönemde Brent petrolün ortalama fiyatı ne olmuştur?
SORULAR
Türkiye'nin Rusya ve Irak'tan ithal ettiği petrolün dünya ortalamasına göre daha ucuz olduğu doğru mudur? Eğer doğruysa, bu fark neden pompa fiyatına indirim olarak yansımamaktadır?
| Ağustos — 14 Ekim 2025 döneminde Brent petrol 908—10 düşerken, pompa fiyatları 942 civarında gerilemiştir. Bu dönemde rafineri çıkış fiyatları, dağıtım ve bayi marjları hangi düzeyde tutulmuştur?
2025 yılı başından bu yana Tüpraş ve diğer rafinerilerin uyguladığı ürün marjları (TL/litre bazında) nedir? Bu marjlar, 2024 yılına göre yüzde kaç artmıştır?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, akaryakıt fiyatı belirlenirken kullanılan formüllerdeki "geçiş katsayısı", yani petrol fiyatı düşüşünün pompaya ne oranda yansıtıldığını kamuoyuna açıklamayı düşünüyor mu?
Türkiye, ithal ettiği petrolü ucuza almasına rağmen fiyatları yüksek tutarak kimleri, hangi kesimleri korumaktadır? Bu konuda yapılmış bir denetim, inceleme ya da kamu zararı tespiti var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
: DÖNEM |; ESASNO | 28/4 | 735731
Rafinerici lisansı sahiplerinden temin edilen ham petrole ilişkin fiyat bilgileri ticari sır olması nedeniyle açıklanamamaktadır. Ticari sır niteliğinde olmayan bilgilere ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) internet sitesinde yayımlanan sektör raporlarından ve aylık Petrol ve LPG fiyatlandırma raporlarından ulaşılabilmektedir.
Akaryakıt fiyatlarıyla ilgili olarak; 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde rafineri fiyatlarının endeksle oluşturulması, dağıtıcı ve nakliye paylarının tavanı gibi fiyatların doğrudan veya dolaylı olarak kamu tarafından belirlenmesine ilişkin uygulamalar sona erdirilmiş olup, akaryakıt fiyatları 01/01/2005 tarihinden itibaren en yakın erişilebilir uluslararası piyasa oluşumu dikkate alınarak serbest piyasa koşullarında belirlenmektedir. Ayrıca Uluslararası ham petrol fiyatının yanı sıra navlun bedeli, döviz kuru, ülkelerin mevzuatlarına göre belirledikleri gümrük vergileri gibi diğer vergileme unsurları, tarafların özel hukuk hükümleri çerçevesinde aralarındaki anlaşmalar, benzin ve motorin gibi ürünlerin kendi arz-talepleri ile belirli bir zamandaki dönemsel gelişmeler de akaryakıt fiyatlarının oluşumuna etki edebilmektedir.
Bununla birlikte mezkur Kanunun 10'uncu maddesinde "... Ancak, petrol piyasasında faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte anlaşma veya eylemlerin piyasa düzenini bozucu etkiler oluşturması halinde, gerekli işlemlerin başlatılmasıyla birlikte, her seferinde iki ayı aşmamak üzere, faaliyetlerin her aşamasında, bölgesel veya ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan fiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin alınmasına Kurum yetkilidir. " denilmektedir.
30 Aralık 2022 tarihli ve 32059 sayılı Resmi Gazete'de (2. Mükerrer) yayımlanan 29/12/2022 tarihli ve 11528 sayılı Akaryakıt Fiyatlarının Takibine İlişkin Kurul Kararı'nın Vinci maddesi "Rafinerici lisansı sahiplerinin akaryakıt satış fiyatının takibinde Platts Ewropean Market Scan'de CIF MED (Genova/Lavera) başlığı altında ABD Doları/ton cinsinden yayımlanan günlük fiyatların ortalamasının Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) tarafindan açıklanan döviz satış kuru üzerinden TL'ye çevrilmiş olan tutarı (TL/ton) dikkate alınır. Bu tutarın TL/lt değerinin hesaplanmasında yoğunluk değeri motorin için 0,845 ton/m* ve benzin için 0,775 ton/m* olarak dikkate alınır. Rafinerici lisansı sahipleri tarafından belirlenecek ürün fiyatında ürünün uluslararası piyasadaki fiyatının TL cinsinden değerine ilaveten ülke içi pazara sunumu kapsamında katlanılan maliyetler de dikkate alınır. " hükmü kapsamında rafineri çıkış fiyatları takip edilmektedir.