Tokat'ın Niksar ilçesinde yapılması planlanan bentonit maden ocağı projesinin çevresel etkilerine ilişkin
Yeni Yol
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Kaynak göster
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 24 Ekim 2025 tarihinde 7/35834 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 157 gün sonra, 30 Mart 2026).
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Tokat'ın Niksar ilçesinde yapılması planlanan bentonit maden ocağı projesinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35834, 24 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35834-tokat-in-niksar-ilcesinde-yapilmasi-planlanan-bentonit-maden-ocagi-projesinin-cevresel-etk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/73449907-2094-44ba-8ea7-019a1636e89a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 157 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Tokat ili Niksar ilçesi Yazıcık bölgesinde özel bir şirket tarafından yürütülmesi planlanan "Bentonit Madeni Ocağı" projesi başta aktif fay hattı riski olmak üzere, su kaynakları üzerindeki baskı, tarım alanlarına olası etkiler ve yerel halkın geçim kaynaklarının tehdit edilmesi gibi birçok yönüyle kamuoyunda ciddi endişelere yol açmıştır.
Projenin ruhsat sahasının 1.913,88 hektar, ÇED kapsamına giren alanın ise 513,64 hektar olduğu ve yıllık 250.000 ton/yıl üretim planlandığı belirtilmiştir. Bu büyüklükteki bir maden yatırımı çok geniş bir ekosistemi, kırsal yerleşimleri ve tarımsal üretimi etkileme potansiyeline sahiptir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Jeolojik açıdan, bölge Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde veya yakınında yer almaktadır. Uzmanlar, aktif fay hattı üzerine konumlanan maden sahalarında yapılacak dinamitli kazı, açık ocak derinleştirme ve yer altı çalışmaları gibi faaliyetlerin deprem açısından risk oluşturabileceğini belirtmektedir. Bu noktada, projenin mevcut jeolojik yapıyı ne şekilde etkileyeceğine dair teknik değerlendirmeler kamuoyuna açıklanmamıştır.
Hidrolojik olarak bölgede bulunan yerüstü ve yeraltı su kaynakları, maden faaliyetleri nedeniyle hidrografik dengeyi bozabilecek, içme ve sulama suyuna erişimi riske atabilecek etkiler barındırmaktadır. Maden sahası, köylerin içme suyu hatlarına ve sulama kanallarına oldukça yakın bir konumda yer almaktadır. Yerel halk, sondaj çalışmaları ve yeraltı hareketlerinin su çekilmelerine ve kuraklaşmaya yol açtığını iddia etmektedir.
Tarımsal üretim açısından bölge Tokat ilinin verimli tarım alanlarından biridir. Aynı zamanda meyvecilik ve hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olarak sürdürüldüğü bir geçim alanıdır. Bentonit madeni sahası ile birlikte toprak kirliliği, tozlaşma, arazilerin parçalanması, mera kaybı gibi olumsuzluklar yaşanacağı öngörülmektedir.
Sosyoekonomik yönden maden için yalnızca 30 kişilik istihdam planlandığı belirtilmiş, bu da bölgedeki vatandaşların geçimini sağlayacak istihdam yaratılmayacağı, aksine yerinden edilme riski, göç baskısı, mülk değer kaybı gibi etkiler yaratacağı yönünde eleştirilmiştir.
Bu çerçevede; çevresel ve sosyal etkileri yüksek olan bu projeye ilişkin sürecin şeffaflığı, teknik yeterliliği, yer seçiminin doğruluğu ve halkın katılımı gibi pek çok konu açıklığa kavuşturulmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Tokat ili Niksar ilçesi Yazıcık bölgesinde planlanan bentonit madeni ocağı projesine ilişkin olarak, ruhsat alanının ve ÇED sahasının büyüklükleri nedir? Bu iki alan arasındaki farkın teknik ve hukuki gerekçesi nedir?
Söz konusu maden sahasının, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde ya da yakınında bulunduğu iddiası doğru mudur? Projenin jeolojik etki değerlendirmesi ve aktif fay analizine ilişkin raporlar kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?
Proje sahasında olası bir sarsıntı veya kazı faaliyetlerinin yeraltı su rezervuarlarını ve akiferleri etkileme riski teknik olarak değerlendirilmiş midir?
Maden işletmesinin su ihtiyacını karşılayacağı kaynaklar nelerdir? Su temin planı doğrultusunda çekilecek su miktarı yıllık bazda ne kadardır? Bu suyun çevredeki içme ve tarımsal su ihtiyacı üzerindeki etkisi nedir?
Maden sahasının yakın çevresinde bulunan köylerin isimleri ve bu köylerin içme suyu kaynakları nelerdir? Maden faaliyetlerinin su kaynakları üzerinde kısa ve uzun vadede yaratacağı olası etkiler hesaplanmış mıdır?
Proje için oluşturulan ÇED dosyasında yerel halkın itirazları, halk katılım toplantılarındaki görüşleri ve varsa açılmış davalar yer almakta mıdır?
Ruhsat alanı 1.900 hektardan büyük olmasına rağmen sadece 500 hektarlık alanın ÇED kapsamına alınması, projeyi parçalara bölerek çevresel etkiden kaçınma girişimi olarak yorumlanmakta mıdır?
Proje alanı ve etrafında bulunan tarım alanlarının, meyve bahçelerinin, mera ve yaylakların zarar görmemesi adına hangi önlemler alınmıştır?
Projeye ilişkin olarak Bakanlığınız, Tarım ve Orman Bakanlığı, DSİ ve AFAD gibi ilgili kurumlarla eşgüdümlü bir değerlendirme yapmış mıdır?
Proje ile birlikte bölge halkının yaşam koşullarında meydana gelebilecek bozulmalara karşı telafi mekanizmaları (kentsel dönüşüm, yeniden yerleştirme, gelir desteği, su güvenliği teminatı, vb.) planlanmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. akan -Dosya (1 Takım)
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Şube Müdürü-Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57
SAYIN MEHMET EMİN EKMEN'İN TBMM 7/35834 ESAS SAYILI 7/ 35854 YAZILI SORU ÖNERGESİNE ax36 İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Tokat ili Niksar ilçesi Yazıcık bölgesinde planlanan bentonit madeni ocağı projesine ilişkin olarak, ruhsat alanının ve ÇED sahasının büyüklükleri nedir? Bu iki alan arasındaki farkın teknik ve hukuki gerekçesi nedir?
2. Söz konusu maden sahasının, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde ya da yakınında bulunduğu iddiası doğru mudur? Projenin jeolojik etki değerlendirmesi ve aktif fay analizine ilişkin raporlar kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?
3. Proje sahasında olası bir sarsıntı veya kazı faaliyetlerinin yeraltı su rezervuarlarını ve akiferleri etkileme riski teknik olarak değerlendirilmiş midir?
4. Maden işletmesinin su ihtiyacını karşılayacağı kaynaklar nelerdir? Su temin planı doğrultusunda çekilecek su miktarı yıllık bazda ne kadardır? Bu suyun çevredeki içme ve tarımsal su ihtiyacı üzerindeki etkisi nedir?
5. Maden sahasının yakın çevresinde bulunan köylerin isimleri ve bu köylerin içme suyu kaynakları nelerdir? Maden faaliyetlerinin su kaynakları üzerinde kısa ve uzun vadede yaratacağı olası etkiler hesaplanmış mıdır?
6. Proje için oluşturulan ÇED dosyasında yerel halkın itirazları, halk katılım toplantılarındaki görüşleri ve varsa açılmış davalar yer almakta mıdır?
7. Ruhsat alanı 1.900 hektardan büyük olmasına rağmen sadece 500 hektarlık alanın ÇED kapsamına alınması, projeyi parçalara bölerek çevresel etkiden kaçınma girişimi olarak yorumlanmakta mıdır?
8. Proje alanı ve etrafında bulunan tarım alanlarının, meyve bahçelerinin, mera ve yaylakların zarar görmemesi adına hangi önlemler alınmıştır?
9. Projeye ilişkin olarak Bakanlığınız, Tarım ve Orman Bakanlığı, DSİ ve AFAD gibi ilgili kurumlarla eşgüdümlü bir değerlendirme yapmış mıdır?
10. Proje ile birlikte bölge halkının yaşam koşullarında meydana gelebilecek bozulmalara karşı telafi mekanizmaları (kentsel dönüşüm, yeniden yerleştirme, gelir desteği, su güvenliği teminatı, vb.) planlanmış mıdır?
CEVAPLAR
1,7) Tokat İli Niksar İlçesi Yazıcık Köyü mevkiinde yapılması planlanan "202001526 Ruhsat Numaralı IV. Grup (A) Bentonit Ocağı" projesi için hazırlanan ÇED Başvuru Dosyası e-çed sistemi üzerinden 04.03.2025 tarihinde Bakanlığımıza sunulmuş, söz konusu sunulan Başvuru Dosyasının ÇED Yönetmeliğinin 8.Maddesinin (3) fıkrasına göre 11.04.2025 tarihinde Ek-3'te yer alan genel formata uygun hazırlandığına karar verilmiş, akabinde ÇED Yönetmeliğinin 9. maddesi gereğince 26.05.2025 tarihinde Halkın Katılımı Toplantısı yapılmış, yapılan toplantıda yörede yaşayan halk tarafından projenin yapılmasının istenilmediği belirtilmiş ve 30.06.2025 tarihinde ise projeye ilişkin ÇED Raporu Özel Formatı verilmiş olup, projenin ÇED Süreci devam etmektedir.
Söz konusu projeye ilişkin olarak 202001526 Ruhsat Numaralı sahada IV. Grup bentonit madeni çıkarılacak olup, ruhsat alanı 1.913,88 ha'dır. Söz konusu alan içerisinde 3 adet poligondan oluşacak şekilde Çalışma (ÇED) alanı belirlenmiş olup, toplam ÇED alanı 513,64 ha ve proje kapasitesi 250.000 ton/yıl'dır.
Söz konusu madencilik projelerinde ocakların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen işletme ruhsatı, işletme projesi esas alınarak ve çevresel etkileri değerlendirilecek alanlar belirlenmektedir.
ÇED Süreci içerisinde sunulan tüm rapor, dosya ile diğer tüm bilgi ve belgeler ile yöre halkından " gelen şikâyet ve öneriler bu komisyon tarafından incelenip değerlendirilmekte, Bakanlığımızca da bu komisyon tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeye göre ÇED Yönetmeliği kapsamında karar verilmektedir.
2,3,4,5,8,9,10) ÇED Yönetmeliği kapsamında Bakanlığımıza müracaatta bulunulan projelerle ilgili olarak, ilgili kurum ve kuruluşlardan oluşan bir İnceleme-Değerlendirme Komisyonu teşkil edilmektedir.
ÇED sürecinde sunulan tüm rapor, dosya ile diğer tüm bilgi ve belgeler ile yöre halkından gelen şikâyet ve öneriler bu komisyon tarafından incelenip değerlendirilmekte, Bakanlığımızca da bu komisyon tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeye göre ÇED Yönetmeliği kapsamında karar verilmektedir.
Bahse konu proje ile ilgili ÇED süreci devam etmekte olup; soruda belirtilen hususlar ile ilgili gerekli değerlendirmeler ÇED süreci içerisinde yapılacaktır.
6) Söz konusu projenin devam eden ÇED Sürecinde herhangi bir açılmış dava bulunmamaktadır.