Botan Çayı'nda meydana gelen toplu balık ölümlerine ilişkin
Kaynak göster
Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti), 30 Ekim 2025 tarihinde 7/35980 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 22 Ocak 2026).
Sabahat Erdoğan Sarıtaş (DEM Parti, Siirt). “Botan Çayı'nda meydana gelen toplu balık ölümlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35980, 30 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35980-botan-cayi-nda-meydana-gelen-toplu-balik-olumlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6c62fc71-4ac3-49fd-ad5f-019a39099d2e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 84 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından
Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ile 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak
Sabahat ERDOĞAN SARITAŞ cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.30.10.2025
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Siirt kent merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta yer alan Botan Vadisi Milli Parkı, bölgenin en önemli doğal ve ekolojik yaşam alanlarından biridir. Ancak son haftalarda Botan Çayı'nda çok sayıda balığın toplu şekilde öldüğü gözlemlenmiş; suyun rengi "yeşil balçık" tonuna dönmüş, yüzeyde ağır bir koku oluştuğu yöre halkı tarafından bildirilmiş ayrıca yerel basına da bu haliyle yansımıştır.
Botan Vadisi, Ilısu Baraj Gölü Havzası içerisinde yer almakta; barajlar ve HES projeleri nedeniyle yıllardır suyun doğal akışı ve ekosistem dengesi büyük ölçüde değişmiştir. Balık ölümleri; baraj kaynaklı su seviyesindeki ani dalgalanmalar, atık su deşarjları, tarımsal kimyasal kullanımı ya da alg patlaması (ötrofikasyon) gibi nedenlerle ilişkili olabilir. Ancak Siirt'te bugüne kadar bu olasılıkları sistematik biçimde inceleyen bir bağımsız çevresel etki analizi yapılmamıştır.
Botan Çayı yalnızca bir su kaynağı değil, aynı zamanda bölgedeki tarım, balıkçılık ve içme suyu sistemleri için de yaşamsal önemdedir. Dolayısıyla yaşanan balık ölümleri yalnızca ekolojik bir mesele değil, aynı zamanda kamu sağlığı, yerel ekonomi ve çevresel adalet sorunudur. Kamu idaresinin yükümlülüğü; çevre felaketlerinin nedenlerini gizlemek değil, halkın bilgi edinme hakkını güvence altına alarak süreci şeffaf biçimde yürütmektir. Bu nedenle, Botan Çayı'ndaki balık ölümlerinin nedeni, alınan numunelerin analiz sonuçları ve bölgedeki olası kirlilik kaynaklarının durumu acilen kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Siirt'in Botan Vadisi Milli Parkı sınırlarında yaşanan toplu balık ölümleriyle ilgili olarak
Bakanlığınızın yürüttüğü incelemelerin mevcut durumu nedir?
Alınan su ve balık numuneleri hangi laboratuvarlarda, hangi analiz yöntemleriyle incelenmektedir? Ön bulgular kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?
Botan Çayı'nda suyun renginin değişmesine ve balık ölümlerine neden olabilecek kimyasal ya da biyolojik kirlilik unsurları (örneğin pestisit, evsel atık, endüstriyel deşarj, HES kaynaklı durgun su etkisi vb.) tespit edilmiş midir?
Bölgede faaliyet gösteren HES veya baraj işletmelerine ait debi ve su seviyesi değişim kayıtları olay öncesi ve sonrası dönemde incelenmiş midir?
Botan Vadisi'nde düzenli olarak su kalitesi ölçümü yapılmakta mıdır? Yapılıyorsa hangi aralıklarla ve hangi parametreler izlenmektedir?
Balık ölümlerinin nedenleri kesinleşmeden önce yöre halkına veya balıkçılara herhangi bir önleyici uyarı veya tüketim yasağı duyurusu yapılmış mıdır?
Bölgede son beş yıl içinde benzer nitelikte balık ölümü vakaları yaşanmış mıdır? Bu olayların nedenleri ve alınan önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Botan Vadisi Milli Parkı bölgesinde ve il sınırları dahilinde kalan su kaynaklarında bahsi geçen vaka haricinde son beş yıl içerisinde herhangi bir su kirliliği ve balık ölümü vakasına rastlanmamıştır. Balık ölümlerini müteakip alınan numuneler laboratuvara iletilmiş, su numuneleri Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne, balık numuneleri ise Elazığ Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğüne gönderilmiş olup sonuçlar kamuoyuyla paylaşılmıştır.
Balık ve su numunelerinde balık ölümlerine neden olabilecek herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
Botan Vadisi'nde iki istasyondan alınan su numunelerinde 12 parametre (pH, sıcaklık (CO), çözünmüş oksijen (mg/L), koku, renk, askıda katı madde (mg/L), amonyum iyonu, nitrit iyonu (mg/lt), nitrat iyonu (mg/lt), kimyasal oksijen ihtiyacı (mg O>/L), fekal koliform bakteri sayısı (EMS/100mL veya Kob/100 ml) ve elektriksel iletkenlik (uS/cm)) açısından izlemeler yapılmaktadır.
Botan çayı üzerindeki Çetin Barajı HES ve Alkumru Barajı HES, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından onaylanan baraj işletme programları çerçevesinde işletilmektedir. Bu kapsamda adı geçen barajların işletme programı hazırlanırken enerji üretim planlanması ve doğal yaşam için gerekli su ihtiyaçları dikkate alınmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan