Diyarbakır'da yaşayan mültecilere sağlanan desteklere ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 188 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili
Basına yansıyan haberlere göre, Diyarbakır'ın Bağlar ilçesinde yaşayan, Kobani'den Türkiye'ye sığınmış olan yaklaşık 70'li yaşlardaki bir Kürt kadın, geçim sıkıntısı nedeniyle sebze ve meyve aramak için çöp konteynerlerini karıştırırken görüntülenmiştir. Habere göre isminin Ayşo olduğu belirtilen kadın, savaş nedeniyle kaybettiği yakınlarının ardından bir oğlunun kanser hastası olması ve dört yetime bakması nedeniyle ciddi geçim sıkıntısı yaşamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Söz konusu kadın, "Dilenmiyorum ama dilenciden beter oldum" ifadeleriyle durumunu özetlemiş; çöpe atılan yiyecekleri toplayarak ailesinin geçimini sağladığını, ancak buna rağmen "Onur ve haysiyetiyle yaşamaya çalıştığını" belirtmiştir. Kadının "Çekme oğlum, utanıyorum" sözü, işsizliğin, yoksulluğun ve sosyal devlet ilkesinin terk edildiği mevcut koşulların en insani yansımasıdır.
Göçle gelmiş, yaşlı, hasta bakımı üstlenmiş, yoksul ve barınma sorunu yaşayan kişilerin hiçbir sosyal güvenceden yararlanamadığı, kamu kurumlarının ziyaret veya takibinden dahi habersiz yaşadığı bu gerçeklik, sosyal hizmet uygulamalarının sahada ne düzeyde etkili olduğunun sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. |
Bu örnek, Türkiye'de hem yerli yurttaşlar hem de sığınmacılar için sosyal yardım ve destek mekanizmalarının yetersizliğini çarpıcı biçimde göstermekte; özellikle Diyarbakır gibi yüksek | yoksulluk oranına sahip kentlerin sosyal politika açısından öncelikli ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. o
Bu bağlamda;
SORULAR
Basına yansıyan ve çöpten yiyecek toplayarak yaşamını sürdürmek zorunda kalan Kobanili Ayşo isimli mülteci kadın ya da benzer durumdaki kişiler hakkında Bakanlığınızın bilgisi var mıdır?
Diyarbakır'da ekonomik yoksunluk içinde yaşayan göçmen veya sığınmacıların sosyal yardım, barınma veya acil destek mekanizmalarına erişimi konusunda bir veri tabanı veya saha araştırması bulunmakta mıdır?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Diyarbakır gibi yoksulluğun yoğun yaşandığı kentlerde ev içi bakım yükümlülüğü taşıyan yaşlı, kadın ve göçmen gruplara yönelik özel bir sosyal destek programı yürütmekte midir?
Yoksulluk sınırının altında yaşayan ve hiçbir geliri olmayan yaşlı göçmen kadınların sosyal yardımlardan yararlanma kriterleri nelerdir? Başvuru süreçlerinin yerel dillerde erişilebilir olması sağlanmakta mıdır?
Diyarbakır'da yaşayan mültecilerin sosyal uyum, geçim desteği veya barınma olanaklarına ilişkin Bakanlığınızca yürütülen ya da desteklenen bir çalışma mevcut mudur?
Kobani'den göç etmiş ailelerin Diyarbakır, Urfa ve Mardin gibi illerde yoğun biçimde yoksulluk ve güvencesizlik yaşadığı bilinmektedir. Bu kentlere yönelik özel bir sosyal hizmet eylem planı hazırlanması Bakanlığınızın gündeminde midir?
Çöplüklerden yiyecek toplamak zorunda kalan yurttaşlara dönük "acil yaşam desteği" gibi bir sosyal hizmet mekanizması var mıdır? Bu durumların takibi için yerel sosyal hizmet merkezleri tarafından yürütülen güncel saha çalışmaları bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
in . ?13MSy ge 61 İlgi o :a)12.11.2025 tarihli ve 1733959 sayılı yazınız. b)17.11.2025 tarihli ve 1736862 sayılı yazınız.
c) 09.12.2025 tarihli ve 1754503 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/36106, 7/36217 ve 7/37154 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
I - 7/36106 Cevap Metni (3 Sayfa) 2 - 736217 Cevap Metni (2 Sayfa) 3 - 737154 Cevap Metni (6 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 7330 Sexi
Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN'e Ait 7/36217 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız, engelli ve yaşlı bireylere yönelik sosyal hizmetler kapsamında bakım hizmetlerini sunmakla görevlidir. Engelli ve yaşlıların toplum içerisinde bağımsız bir şekilde yaşayabilmeleri hedefi doğrultusunda; bütünleşik bakım hizmet modellerinin ve kurum hizmetlerinin yanı sıra toplum temelli hizmetler ile engelli ve yaşlı bireylerin kendi sosyal çevrelerinde yaşamlarını sürdürmelerini destekleyen hizmetleri geliştirmek için çalışmalar yapmaktadır. Türkiye'nin sığınmacı kişilere yapmakta olduğu ev sahipliği çerçevesinde sunulan temel hizmet alanlarından biri bakım hizmetleridir.
Bu kapsamda Bakanlığımız tarafından sunulan engelli bakım hizmetleri yabancı uyruklu birey ve aileleri de kapsayacak şekilde verilmektedir. İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından kaydı sağlanan ve geçici kimlik numarası verilen, Türkiye'de yasal olarak oturma izni bulunan yabancı uyruklu engelli bireyler ikamet izni süresince engelli bakım hizmetlerinden ilgili mevzuat hükümlerince belirlenen durumlara sahip olmaları, bu koşulları taşımaları ve belgeleri temin etmeleri şartıyla yararlanabilmektedir. Bu kapsamda engelli bakım hizmetlerinden yararlanan 91 yabancı uyruklu birey bulunmaktadır.
Mülteci ve sığınmacı olan yaşlılar ise "Sığınmacı ve Mültecilerin İşlemleri" konulu ve 2010/3 sayılı genelgede belirtilen şartları taşımaları halinde Huzurevleri ve Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinden ücretsiz yararlanabilmektedir.
İltica/sığınma talebinde bulunan ve/veya mülteci ve sığınmacı olan yaşlıların, Huzurevi ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerine kabullerinde Huzurevleri İle Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 53'üncü maddesinde belirtilen kabul koşullarını taşıması, 54"üncü maddede yer alan belgelerden yaşlıya ait dilekçe, "Huzurevine girmesinde sakınca yoktur" ya da "Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde bakım görmesinde sakınca yoktur" ibaresinin yer aldığı sağlık raporu, sosyal inceleme raporunun düzenlenmesi, ayrıca pasaport fotokopisi, sığınmacı belgesi, oturma izin belgesi (tanıtma kartı) gibi belgelerinin dosyaya eklenmesi gerekmektedir. Söz konusu koşulların sağlanması halinde, bu kişiler sosyal inceleme raporunda belirlenen durumlarına uygun yaşlı bakım hizmetlerinden yararlandırılabilmektedir. Bu kapsamda yaşlı bakım hizmetlerinden yararlanan 28 yabancı uyruklu birey bulunmaktadır.
Engelli bireylerin öz bakım becerileri geliştirilirken diğer taraftan da sosyal yaşam becerileri geliştirilerek toplumsal yaşamın aktif birer üyeleri haline gelmeleri, yaşlı bireylerin ise geleneksel aile yapısının güçlendirilerek yaşlıların toplumsal hayata aktif katılımı ve psikososyal açıdan daha sağlıklı olmaları ve kurumsal bakıma olan ihtiyacın azaltılması amacıyla toplum temelli gündüz bakım hizmetleri sunulmaktadır. Bu kapsamda, ülke genelinde 145 Engelsiz Gündüz Yaşam Merkezinde, yaşlı bireyler için ise 42 Gündüz Bakım Merkezinde hizmet verilmektedir.
Bunun yanı sıra, Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği kapsamında Bakanlığımızca bakıma ihtiyacı olan ve ekonomik yoksunluk içerisinde bulunan engelli bireylere Evde Bakım Yardımı sağlanmaktadır. Bahse konu yardım, Engelli Sağlık Kurulu Raporunda tam bağımlı/ağır engelli ibaresi olan ve hanede kişi başına düşen geliri net asgari ücretin 2/3'ünün altında bulunan engelli bireylerin evde bakımlarının sağlanması üzere verilmektedir. Evde Bakım Yardımından, söz konusu kriterleri taşımaları ve ülkemizde yasal olarak oturma izinlerinin olması halinde yabancı uyruklu engelli bireyler de yararlanabilmektedir. 2026 yılı Şubat ayı itibariyle Evde Bakım Yardımından yararlanan yabancı uyruklu sayısı 430'dur.
Diğer taraftan, Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır. SYD Vakıflarına yapılan yardım başvuruları, yetkili karar organları olan Vakıf Mütevelli Heyeti tarafından 3294 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilerek karara bağlanmaktadır.
Bununla birlikte Bakanlığımızca soğuk hava ve ağır kış şartlarında barınma imkânı olmayan (sokakta kalan evsiz, mekânsız ve kimsesiz) kişilerin öncelikli olarak il sınırları içerisinde bulunan kamu kurumu misafirhanelerine yerleştirilmesi, kamu kurumu misafirhanelerine yerleştirilememeleri halinde pansiyon, otel vb. yerlerde konaklamalarının sağlanmasına yönelik Evsizlere Konaklama Projesi yürütülmektedir. İhtiyaç halinde konaklayan kişilerin temizlik (banyo, tıraş, saç kesimi), sağlık, temel gıda, giyim ve diğer ihtiyaçları karşılanmaktadır.
Bakanlığımızca ülkemizde bulunan yabancılara yönelik Geçici Barınma Merkezleri dışında ikamet eden, muhtaçlık ve demografik kriterlerden en az birine uyma şartlarını sağlayan, 9 ile başlayan kimlik numarasına sahip Geçici Koruma Statüsü, Uluslararası Koruma Statüsü, Uluslararası Koruma başvuru sahipleri ve İnsani İkamet İzni bulunanlara Sosyal Uyum Yardımı (SUY) ve Tamamlayıcı Sosyal Uyum Yardımı (T-SUY) programları; ihtiyaç sahibi olan, okulun açık olduğu dönemlerde 1 ayda 4 günden fazla (9080) devamsızlık yapmayan, örgün eğitimde okuyan geçici koruma altındaki ve diğer tüm yabancı çocuklara Yabancılara Yönelik Şartlı Eğitim Yardımı (Y-ŞEY) programı yürütülmektedir. Bahse konu sosyal yardım programları yalnızca Avrupa Birliği tarafından finanse edilmekte ve tahsis edilen kaynak projelendirilerek kullandırılmaktadır. Programlar Bakanlığımız ve Türk Kızılay arasında oluşturulan ortaklıkla uygulanmaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen kişi, Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden incelenmiş olup hanesinin aktif olarak SUY programından faydalandığı tespit edilmiştir. Ayrıca ayni ve nakdi yardım sürecinin ilerletilebilmesi için ilgili SYD Vakfı kişi ile iletişime geçmiştir.
Ayrıca Türkiye genelinde 439 Sosyal Hizmet Merkezi tarafından ilgili tespitler ve ihbarlar doğrultusunda gerekli sosyal hizmet müdahaleleri, koruyucu önleyici çalışmalar ve rehberlik/yönlendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan