Elektrik dağıtımının özelleştirilmesine ilişkin

Dağıtım şirketlerinin yıllar itibariyle gerçekleşen yatırım tutarlarına ilişkin bilgilere Enerji Piyasası Düzenleme Ooo Kurumu'nun https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-24-3/elektrikyillik-sektör-raporu adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Sektör Raporları"ndan ulaşılabilmektedir.

Elektrik dağıtım şirketlerinin tarife uygulama dönemi bazında yatırım bütçelerinin ilk olarak belirlendiği 2'inci Tarife Uygulama Dönemi (2011-2015) itibarıyla 2011-2024 yıllarını kapsayan tarife uygulama dönemlerine âit yatırım bütçeleri nezdinde gerçekleşme oranı ise 90103.4 olmuştur.

Bununla birlikte elektrik piyasasına ilişkin çeşitli verilere (teknik ve teknik olmayan kayıp bilgileri, üretim ve dağıtım bölgelerindeki elektrik tüketim miktarları, faturalanan elektrik tüketimi ile bunların abone türlerine göre dağılımı gibi) ilişkin çeşitli bilgilere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından çıkarılan ve hitps://www.epdk.gov.tr/Detay/lIcerik/3-0-24-3/elektrikyillik-sektör-raporu (o adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Gelişim Raporları"ndan ulaşılabilmektedir.

Mevzuat çerçevesinde teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin elektrik dağıtım şirketlerine "kayıp oranı hedefi" verilmektedir. Dağıtım şirketlerinin gerçekleşen teknik ve teknik olmayan kayıp oranları belirlenen hedeften yüksek ise söz konusu maliyetlere ilgili dağıtım şirketleri tarafından katlanılması sağlanmaktadır. Bu uygulama sayesinde dağıtım şirketlerinin kayıpları azaltmaya yönelik eğilimleri artırılarak teknik ve teknik olmayan kayıp oranlarının süreç içerisinde daha da düşmesi amaçlanmaktadır. Nitekim aşağıdaki tablo incelendiğinde 2023 yılında yaşanan deprem felaketine bağlı etkiler haricinde teknik ve teknik olmayan kayıp oranlarında sürekli olarak iyileşmelerin gerçekleştiği görülmektedir.

2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 Teknik ve Teknik 14,6170/ 14,019 13,429 12,620) 11,789) 11,439) 11,239) 10,779) 10,124) 10,469 8,9290 Olmayan Kayıp Oranı

18/11/2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslarda, planlı bakım faaliyetlerinin sınıflandırılması, bütçelendirilmesi ve bütçe kullanımının izlenmesine yönelik düzenlemeler tanımlanmıştır. Söz konusu Usul ve Esaslar çerçevesinde, 2021-2025 uygulama döneminde yıllık planlı bakım bütçesini eksik kullanan şirketler için eksik kalan tutarlar katlı olarak şirketlerden tarife düzenlemelerinde geri alınmakta olup, bu suretle şirketlerin planlı bakım faaliyetlerini aksatmadan yapmaları sağlanmaktadır.

Ayrıca lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik. olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

I Ocak 2019 tarihinden günümüze kadar olan sürede, tüm elektrik dağıtım şirketleri hakkında kesinti süreçlerine ilişkin olarak 91 adet ihtar yaptırımı ve 33.777.585.00-TI. tutarında idari para cezası uygulanmıştır. Ayrıca aynı tarih aralığında, elektrik dağıtım şirketlerinin rutin tazminat ödemeleri dışında, yürütülen soruşturmalar marifetiyle 188.717.124,00-TL tutarında kesinti tazminatı ödettirilmiştir.

Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR | 284 |: 737052 gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.

Aktif enerji bedellerine EPDK'nın hitps://Wwww.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1327/elektrik-faturalarinaesas-tarife-tablolari internet adresinden, tarife gruplarına göre perakende elektrik tarifelerinin yıllar itibariyle değişimine ilişkin bilgilere ise hitps://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-24/yillik-sektör-raporu adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Yıllık Sektör Raporları'ndan ulaşılabilmektedir.

Dağıtım tarifesi düzenlemelerinde gelir tavanı modeli uygulanmakta olup, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından gelir tavanı modeli ile tarifeleri düzenlenen elektrik dağıtım şirketlerinin elde ettiği dağıtım bedeli, güç bedeli, reaktif enerji bedeli gibi tüm sistem kullanım gelirleri kontrol edilerek tarife düzenlemelerinde dikkate alınmaktadır. Tarife döneminin sonlanmasıyla birlikte gerçekleşen veriler dikkate alınarak yapılan hesaplamalar neticesinde eksik/fazla gelirler düzeltme bileşeni vasıtasıyla sonraki dönemlere yansıtılarak farklılıklar giderilmektedir. Denetim ve sonuçları şirketlere dair ticari sır niteliğini haiz olduğundan kamuoyu ile paylaşılmamaktadır

Elektriğin üretimi, temini ve satışı ile ilgili maliyetleri ifade eden aktif enerji bedeli ile dağıtım şebekesinin işletilmesine ilişkin maliyetleri ifade eden dağıtım bedeli Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'de düzenlenmiş olup, tüm bu ikincil düzenlemeler ise şeffaf bir şekilde kamuoyunun görüşüne açılmakta ve gelen görüşler çerçevesinde gerekli değerlendirmeler yapılarak yürürlüğe alınmaktadır.

Elektrik dağıtım şirketlerinin tedarik sürekliliğine ilişkin yükümlülükleri Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği (Yönetmelik) çerçevesinde düzenlenmiş olup, yıllık teknik ve teknik olmayan kayıp oranı 640'ın altında olan ilçelerde bulunan kullanıcıların Yönetmeliğin 18'inci ve 27'nci maddeleri kapsamında belirtilen yıllık kesinti eşik süre ve sayılarının aşılması durumunda tazminat hakkı doğmaktadır. Yıllık kesinti tazminatına ilave olarak günlük kesinti süresinin kentsel dağıtım bölgesinde 10 saat, kent altı dağıtım bölgesinde 11 saat ve kırsal dağıtım bölgesinde 12 saati aşan ve sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan kesintiler için kullanıcıların başvurusuna gerek olmaksızın kesintiden etkilenen her bir kullanıcıya dağıtım şirketi tarafından uzun süreli kesinti tazminatı ödenmektedir.

Bu kapsamda elektrik dağıtım şirketlerine gerek çağrı merkezi kanalı ile gerekse de TEDAŞ Mobil uygulama ile gelen arıza ihbarlarına öncelikli olarak müdahale edilerek arızalar giderilmektedir. TEDAŞ mobil üzerinden yapılan ihbarların belli süre içerisinde giderilememesi durumunda ise cezai işlem uygulanmaktadır.

Her bir şirketin mevcut finansal borçluluk ve gelir durumları, çeyrekler arası ve bir önceki yıl performansları ile mukayese edilerek takip edilmekte olup, şirketlerin bilançolarında yaşanabilecek bozulmalara karşın ilgili şirketler uyarılmakta ve gerekli tedbirler EPDK nezdinde alınmaktadır. Elektrik dağıtım şirketlerinin kârları veya zararları ile borçları tarife düzenlemelerine konu edilmemekle birlikte dağıtım faaliyetine esas maliyetler gözetilerek dağıtım bedelleri belirlenmektedir.

Özelleştirme sonrasında kesinti kayıtları Tedarik Sürekliliği Kayıt Sistemi, Tedarik Sürekliliği Uzaktan İzleme Sistemi, Alçak Gerilim Şebeke Bağlantı Modeli, Orta Gerilim Şebeke Bağlantı Modeli, Arıza Yönetim Sistemi gibi yöntemlerle EPDK tarafından takip edilmekte olup, bu yöntemlerle takipte veri doğruluğu büyük ölçüde sağlanmaktadır.

Alparslgf BAYRAKTARBakan