Mardin'in Artuklu ilçesinde hayatını kaybeden bir kadınla ilgili yargılama süreçlerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

SORULAR

1. 11.2025

   Nel. ' Pal

   Mardin'in Artuklu ilçesi Kuyulu mahallesinde 18 Ocak 2024 tarihinde, farklı ilçelerden seçmen kaydırıldığı iddiaları üzerine muhtar adayları arasında başlayan tartışma, İlçe Seçim Kurulu'nun talebi doğrultusunda jandarmanın köyde tespit yapmaya gitmesiyle birlikte kısa sürede silahlı ve sopalı kavgaya dönüşmüştür. Kavgayı ayırmak amacıyla araya giren yurttaşlardan Gülşen Çalışkan, başına aldığı sopa darbesiyle ağır yaralanmış; ağır yaralı olarak kaldırıldığı Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yaklaşık beş ay süren tedavisinin ardından 8 Haziran 2024"te yaşamını yitirmiştir.

   Olayla ilgili başlatılan soruşturma kapsamında, Gülşen Çalışkan'ın ifadesi 18 Ocak 2024 tarihinde bilinci açıkken alınmıştır. Çalışkan, ifadesinde kendisine vuran kişinin muhtar adayı Muhittin Acar olduğunu açıkça beyan etmiş; başka kimsenin kendisine vurmadığını belirtmiştir. Buna rağmen Acar, gözaltına alınmasının ardından "elinde sopa olmadığı" iddiasıyla adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştır.

   Çalışkan'ın hayatını kaybetmesi üzerine Acar yeniden tutuklanmış; ancak soruşturma kapsamında tanık olarak beyan veren Astsubay M.M.B. ve Jandarma Amiri A.A.'nın, olay anında köyde bulunmadıkları hâlde "şüphelinin elinde sopa görmediklerini" ileri sürmeleri üzerine Acar, 20 Eylül 2024 tarihinde tekrar adli kontrolle serbest bırakılmıştır.

   Gülşen Çalışkan'ın ailesi, iki jandarma görevlisinin olay anında köyde bulunmadığını, tanıklıklarının olay sonrasına ilişkin olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca aile, çok sayıda dilekçeye, mağdurun açık tanıklığına, video ve fotoğraf kayıtlarına rağmen olayın üzerinden bir yılı aşkın süre geçtiği hâlde iddianamenin hâlâ hazırlanmadığını, dosyanın ilerlemediğini belirtmektedir.

   Faili açık biçimde belirtilmiş, çok sayıda delili bulunan bir dosyada dahi iddianamenin hazırlanmaması; şüphelinin iki kez serbest bırakılması; tanık beyanlarının çelişkili olmasına rağmen kabul edilmesi; kadınların yaşam hakkı söz konusu olduğunda cezasızlığın kurumsal bir pratik hâline geldiğini göstermektedir.

   Gülşen Çalışkan dosyasındaki ihmaller ve gecikmeler, kadın cinayetleri davalarında yargı süreçlerinin sürüncemede bırakılması, ailelerin faillerin baskı ve tehditlerine maruz kalması, faillerin kısa sürede serbest bırakılması ve caydırıcı ceza mekanizmalarının işletilmemesiyle karakterize olan cezasızlık pratiğinden bağımsız değildir. Bakanlığınızın, iddianamenin bir an önce hazırlanması ve sürecin etkin şekilde yürütülmesi konusunda gerekli sorumluluğu yerine getirmesi beklenmektedir.

   Bu bağlamda;

   I- Gülşen Çalışkan'ın ölümüne ilişkin soruşturma dosyası şu anda hangi aşamadadır? Olayın üzerinden 22 ay geçmiş olmasına rağmen iddianamenin hâlâ hazırlanmamış olmasının hukuki ve idari gerekçesi nedir? Soruşturmanın ilerlemesini geciktiren unsurlar nelerdir ve bu gecikmeden sorumlu kamu görevlileri hakkında herhangi bir inceleme başlatılmış mıdır?

2. Gülşen Çalışkan'ın bilinci açıkken verdiği ve faili açıkça belirttiği ifade neden yargısal süreçte dikkate alınmamıştır? Mağdurun beyanı ile çelişen tanık ifadelerinin esas alınmasının hukuki dayanağı nedir? Delil olarak sunulan video, fotoğraf ve ses kayıtları incelenmiş, midir? İncelendiyse sonuçları nedir?

3. Olay günü köyde bulunan jandarma personelinin tanıklıklarında çelişkiler olduğu görülmüştür. Olay sırasında orada bulunan kolluk kuvvetlerinin tuttuğu tutanaklarda, şüpheli Muhittin Acar'ın elinden iki sopa alındığı belirtilmiştir. Ancak, olay yerine çok daha sonra gelen iki jandarma personelinin görüntülere bakarak ifade verdikleri ve bu şekilde adaleti yanılttıkları ileri sürülmektedir. Bu tanıkların beyanları hangi ölçüde güvenilir bulunmuştur? Bu iki tanığın HTS ve baz istasyonu kayıtlarının incelenmesi talep edilmiş, midir?

4. Fail Muhittin Acar'ın önce adli kontrolle serbest bırakılması, sonra yeniden tutuklanması ve ardından tekrar serbest bırakılması hangi somut gerekçelere dayanmaktadır?

5. Çalışkan ailesinin savcılığa yaptığı suç duyuruları, başvurular, dilekçeler ve delil sunumları nasıl değerlendirilmiş; bu başvuruların akıbeti aileye bildirilmiş midir?

6. Olay günü köyde bulunan jandarma ekiplerinin müdahalesi sırasında, delil niteliği taşıyan sopa, kamera görüntüsü veya tutanaklar üzerinde herhangi bir kayıp, tahrifat veya gecikme tespit edilmiş midir? Bu delillerin muhafazası için standart prosedürlerin uygulanıp uygulanmadığı incelenmiş midir? Delil karartma şüphesine yönelik herhangi bir disiplin soruşturması başlatılmış mıdır?

7. Failin serbest kalmasının ardından kamu güvenliği açısından bir risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Aileye yönelik tehdit veya baskı iddiaları Bakanlığınıza ulaşmış mıdır?

8. Ailenin güvenliğinin sağlanması, tanıkların korunması ve davanın sağlıklı biçimde yürütülmesi için Bakanlığınız veya savcılık tarafından herhangi bir özel tedbir uygulanmış mıdır?

9. Soruşturmayı yürüten savcının veya kolluğun tarafsızlığını zedeleyebilecek bir akrabalık, siyasi bağlantı, aynı köy/ilçe ilişkisi ya da sosyal ilişki olup olmadığı incelenmiş midir? Bu konuda bir beyan veya araştırma yapılmış mıdır?

10. Soruşturmanın tamamlanması ve davanın açılması için öngörülen takvim nedir? Bakanlığınız bu sürecin hızlandırılması için ne tür girişimlerde bulunacaktır?

11. Olayın çıkış noktasını oluşturan "farklı ilçelerden seçmen kaydırılması" iddiaları hakkında ayrı bir soruşturma yürütülmüş müdür? Bu iddiaların siyasi veya idari bir koruma mekanizması ile ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği araştırılmış mıdır? Gülşen Çalışkan'ın ölümüne giden süreçte bu iddiaların üzerinin örtülmesine dönük bir kamu görevlisi tasarrufu tespit edilmiş midir?

12. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'nin yaşam hakkı ihlallerine ilişkin "etkin soruşturma yükümlülüğü" kararları ortadayken, Gülşen Çalışkan dosyasındaki | yılı aşkın gecikme, Bakanlığınız tarafından bu standartlara uygun bulunmakta mıdır? Bu gecikme nedeniyle Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleri ihlal edilmiş sayılmayacak mıdır?

13. Kadın cinayetlerinde uzman kolluk birimlerinin görevlendirilmesi gerektiği açıkken, Gülşen Çalışkan dosyasında neden özel bir birim görevlendirilmemiştir? Soruşturmanın, olaya doğrudan dahil olan veya taraf olma ihtimali bulunan yerel kolluk birimleriyle yürütülmesi hangi hukuki esaslara dayanmaktadır?

14. Kadın cinayetleri davalarında verilen tahliye veya beraat kararları —örneğin Sude Naz Ak, Vesile Bingöl ve Pınar Bulunmaz dosyalarında olduğu gibi— cezasızlık algısını güçlendirmekte ve şiddeti teşvik etmektedir. Bakanlığınız Gülşen Çalışkan dosyası da dâhil olmak üzere hâlâ sonuçlanmamış kadın cinayeti ve kadınlara yönelik şiddet davalarında etkin, hızlı ve caydırıcı bir soruşturma yürütülmesi için sorumluluğunu yerine getirecek midir?