Bakanlığın engelli personel istihdamına ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 4 Aralık 2025 tarihinde 7/37250 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 18 Mart 2026).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Bakanlığın engelli personel istihdamına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37250, 4 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37250-bakanligin-engelli-personel-istihdamina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/83027aa8-2e5c-4af3-9f7b-019aed2d415f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 104 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 103 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98*inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99"uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Semra ÇAĞLAR GÖKALP Bitlis Milletvekili
Engelli yurttaşların istihdama erişimi, yalnızca bir sosyal politika konusu değil; devletin demokrasi, eşitlik ve katılım konularındaki samimiyetini gösteren temel bir hak ve adalet meselesidir. Ulusal mevzuat ve Türkiye'nin tarafı olduğu CRPD başta olmak üzere uluslararası sözleşmeler, devlete engellilerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımını sağlama yükümlülüğü vermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak uygulamada bu yükümlülükler çoğu zaman yerine getirilmemektedir. Kamu kurumlarında zorunlu 903 engelli kotası dahi kimi bakanlıklarda doldurulmamış, çoğu yerde ise yardımcı hizmetler sınıfında konumlandırılarak şeklen karşılanmıştır. Engelli personel çoğunlukla niteliklerine uygun olmayan görevlerde çalıştırılmakta, eğitim ve mesleki | birikimlerine karşılık gelen kadrolara erişememektedir.
En kritik eksikliklerden biri yönetici kadrolardaki temsildir. Engelli bireylerin yalnızca "alt düzey" memuriyetlerde istihdam edilmesi, eşit yurttaşlık iddiasıyla bağdaşmamaktadır. Karar alma mekanizmalarında (şube müdürlüğünden daire başkanlığına ve üst düzey bürokratik pozisyonlara kadar) adil ve görünür bir temsil sağlanmadığı sürece gerçek anlamda kapsayıcı bir kamu yönetiminden söz edilemez.
EKPSS"ye giren engelli yurttaşlar, mevcut kontenjanların son derece yetersiz olması nedeniyle yıllardır ciddi bir mağduriyet yaşamaktadır. Kamu kurumlarına atama için nitelikli kadrolar açılmamakta ve özellikle mühendis, tekniker, sağlıkçı, psikolog, sosyolog gibi birçok branş için yıllardır neredeyse hiç atama yapılmamaktadır. EKPSS"ye girip halen atama bekleyen 115 bin aday için yalnızca 1.770 kontenjan ayrıldığı ifade edilmektedir.
Engellilik bireysel bir kusur değil, erişilebilirliği ve eşit imkânı sağlamayan toplumsal düzenin bir sonucudur. Bu nedenle devletin engellilere yönelik anayasal sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini sorgulamak zorunludur. Engelli yurttaşların eşit yurttaşlık hakkının, temsiliyetinin ve karar mekanizmalarına erişiminin güvence altına alınması demokratik bir toplumun vazgeçilmez şartıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlarda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca uygulanması gereken "63 engelli istihdam kotasının mevcut durumu nedir? Toplam dolu kadrolar içinde engelli istihdam oranı kaçtır? Bakanlığınız bünyesinde istihdam edilen engelli personelin hangi görev unvanlarında, hangi hizmet sınıflarında ve hangi nitelikteki kadrolarda çalıştığına ilişkin dağılım nedir? Bu kadroların engelli personelin yetkinlikleri, mesleki gelişimi ve liyakat ilkeleriyle uyumlu bir şekilde belirlenmesi için yürüttüğünüz bir çalışma veya planlama mevcut mudur?
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlar açısından 2026 yılı için öngörülen engelli istihdam oranı nedir? Mevcut 963 engelli kotasının üzerine çıkılması yönünde bir planlama yapılmakta mıdır? 2026 yılı içinde engelli personel istihdamına ilişkin hangi hizmet sınıflarında, hangi kadrolarda ve hangi niteliklerde yeni istihdam öngörülmektedir? Bu planlamanın yıllık insan kaynağı projeksiyonları ve hizmet sınıflarına göre sayısal dağılımı nasıldır?
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlarda istihdam edilen engelli personelin yönetici kadrolarına (şube müdürü, daire başkanı, genel müdür yardımcısı vb.) atanma oranı nedir? Engelli personelin yönetici pozisyonlarına yükselmesinin önündeki yapısal veya idari engellerin tespitine yönelik bir çalışma yürütülmekte midir? 2026 yılı insan kaynağı planlamasında engelli personelin yönetici kadrolarında temsilinin artırılmasına ilişkin bir hedef veya strateji öngörmekte misiniz?
EKPSS'ye giren 115 bin engelli adayın yalnızca 1.770 kontenjanla sınırlandırılması nedeniyle oluşan mağduriyet ve kurumların 903 kotasının üzerine çıkarak daha fazla engelli istihdam etmesine mevzuatta hiçbir engel olmaması göz önüne alındığında Bakanlığınız "Aile Yılı?" kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarından engelli istihdam taleplerinin artırılması için neden aktif bir koordinasyon süreci yürütmemektedir? Halihazırdaki kadroların niteliği değerlendirildiğinde oluşan eşitsiz tabloyu değiştirmek adına Bakanlığınız engelli istihdamında nitelikli kadroların artırılması için hangi çalışmaları başlatmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazılar ekinde alınan Bitlis Milletvekili Sayın Semra ÇAĞLAR GÖKALP tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/36968 ve 7/37250 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan I - 7/36968 Cevap Metni (5 Sayfa) 2 - 7137250 Cevap Metni (1 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 73 30 ği
7a)31220
Bitlis Milletvekili Sayın Semra ÇAĞLAR GÖKALP'a Ait 7/37250 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda engellilerin memur olarak işe alınmaları 53. madde ile düzenlenmiştir. İlgili madde uyarınca, kamu kurum ve kuruluşları bu kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda 963 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. 2011 yılında değişikliğe gidilerek engelli memur alımına yönelik sınavlar merkezi hale getirilmiştir. Bakanlığımız merkezi sınavın (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı-EKPSS) düzenlenmesi sürecinde ÖSYM ile birlikte aktif olarak yer almaktadır. İki yılda bir olmak üzere ilki 2012 ve yedincisi 2024 yılında düzenlenen sınavın 4 yıl geçerliliği olup, kamuda engelli memur istihdamında hem nicel hem de nitel olarak önemli bir yol kat edilmesi sağlanmıştır.
İlgili mevzuat uyarınca Kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için engelli memur alımı yapacakları münhal kadrolarını; ilgili yılın Ekim ayı sonuna kadar elektronik ortamda Strateji Bütçe Başkanlığı ve Bakanlığımıza bildirir. Sistem üzerinden dolu memur kadroları, dolu memur kadrolarının 903'ü (çalıştırması gereken engelli kadro sayısı), çalışan engelli kadro sayıları ve bu kadrolar temel alınarak engelli kadro açıkları ve fazlaları kontrol edilmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarından gelen bildirimler öngörülen koşullara ve Nitelik-Kod Kılavuzunda yer alan hususlara uygunluk yönünden incelenerek elektronik ortamda ÖSYM'ye bildirilmektedir. Bu süreçte yıl içerisinde yapılacak engelli memur atamaları kamu kurum ve kuruluşlarının taleplerine göre belirlenmektedir.
Merkezi sınav sistemine; ortalama 85 bin aday ortaöğretim (lise), önlisans ve lisans mezunu olarak, yaklaşık 42 bin aday ise kuraya ilkokul, ilköğretim ve ortaokul mezunu olarak başvurmaktadır. Toplamda 7 sınav ile 15 dönem yerleştirme yapılmış olup yaklaşık 47 bin engelli kamu kurum ve kuruluşlarına memur olarak yerleştirilmiştir (Milli Eğitim Bakanlığının engelli öğretmen atamaları hariç). Başka bir deyişle her dönem ortalama 3.100 engelli kamu kurum ve kuruluşlarına memur olarak yerleştirilmiştir.
2011 yılında yaklaşık 21.000 olan engelli memur sayısı, 2025 yılında 82.638'e yükselmiştir. 2025 yılı Aralık ayı verilerine göre; kamu kurum ve kuruluşlarının istihdam etmesi gereken (kota kapsamında) engelli memur sayısı 77.334'dür. Kurumlar kota fazlası olarak 8.608 engelli memur istihdam etmekte olup sadece 3.304 engelli kota açığı bulunmaktadır.
Bakanlığımızda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53. maddesi kapsamında; Bakanlığımıza bağlı kurum ve kuruluşlar da toplam 22.539 personel çalışmakta olup, dolu kadro sayımızın (22.539) 63" üne göre 676 adet engelli personel çalıştırılması gerekmektedir. Bakanlığımıza bağlı kurum ve kuruluşlarda dolu kadro sayısının 967'sine tekabül eden toplam 1.590 engelli personel çalışmaktadır. Buna istinaden engelli personel açığımız bulunmamaktadır.
Bakanlığımız ve bağlı kurum/kuruluşlarında 37 engelli personel yönetici kadrolarında bulunmaktadır. Engelli personelin yönetici kadrolarına atanmalarında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Bakanlığımız Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ve diğer mer'i mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan