Ücretli öğretmenlerin sorunlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 29 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 28 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98*inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
Ders ücreti karşılığında görevlendirilen öğretmenler, eğitim sisteminin kronikleşmiş yapısal sorunları nedeniyle yıllardır güvencesiz, düşük ücretli ve sosyal haklardan yoksun bir şekilde çalıştırılmaktadır. Ücretli öğretmenlerin önemli bir bölümünün eğitim fakültesi mezunu ve formasyon sahibi olmasına rağmen asgari ücretin dahi altında gelir elde ettiği, sigorta primlerinin eksik yatırıldığı, nöbet ücreti, kırtasiye yardımı, aile-çocuk yardımı, mazeret izni gibi en temel haklardan mahrum bırakıldığı bilinmektedir. Bu öğretmenlerin MEBBİS sistemine dahi kaydedilmemesi, öğretmen kimlik kartı verilmeyişi, promosyon hakkından yararlandırılmamaları ve sendikal süreçlere erişimde karşılaştıkları engeller, statüsüz ve güvencesiz çalışma koşullarının kurumsallaşmış hâle geldiğini göstermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ücretli öğretmenlik uygulaması, bugün birçok bölgede öğretmen açığının kalıcı bir çözümü olarak kullanılmakta; bu durum kadrolu istihdamın daraltılması, eğitim emekçilerinin emeğinin değersizleştirilmesi ve öğretmenler arasında derin bir eşitsizlik yaratmaktadır. Birçok yerde ücretli öğretmenlerin geçinebilmek için ikinci bir işte çalışmak zorunda kalması, ek ders ücretinin temel ücret gibi sunulması, çalışma koşullarının ağırlaşmasına rağmen özlük hakkı verilmeyişi, özel eğitim sınıflarında görev yapan ücretli öğretmenlere "025 artırımlı ek ders ücretinin uygulanmaması gibi birçok sorun varlığını sürdürmektedir.
Bu koşullar, yalnızca eğitim emekçilerinin ekonomik ve sosyal haklarını değil, eğitim hizmetinin niteliğini de olumsuz etkilemektedir. Öğretmenlerin düşük ücret, güvencesizlik ve belirsizlik içinde çalıştırılması; motivasyon, iş doyumu ve mesleki bağlılık açısından ciddi riskler doğurmakta; öğretmen devamsızlığı ve sirkülasyon oranlarını artırarak öğrencilerin eğitim hakkını da zayıflatmaktadır. Ayrıca ücretli öğretmenlerin istismar edildiği, görev tanımı dışında sorumluluklar verildiği, bazı durumlarda psikolojik baskı ve ayrımcılığa maruz kaldığı vakalar kamuoyuna yansımaktadır.
Öğretmenlik Meslek Kanunu ve uluslararası sözleşmeler, öğretmenlerin maddi ve özlük haklarının iyileştirilmesini devletin yükümlülüğü olarak tanımlarken, ücretli öğretmenlerin mevcut durumu bu yükümlülüklerle açık bir çelişki oluşturmaktadır. UNESCO-ILO Ortak Tavsiye Kararları, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi"nin 23. maddesi ve Anayasa'nın 49. ve 55. maddeleri, eşit işe eşit ücret, insana yakışır çalışma koşulları ve sosyal güvenlik hakkının güvence altına alınması gerektiğini açıkça vurgulamaktadır.
Bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığı'nın yıllardır kronikleşmiş bu soruna yönelik kapsamlı bir politika geliştirmemesi, ücretli öğretmenlerin çalıştıkları sürelerin kadro hakkı, KPSS puanına ek puan, sözleşme ve atama süreçleri ile ilişkilendirilmemesi, ayrıca geçmiş dönem hak kayıplarının giderilmesine yönelik herhangi bir düzenleme yapılmaması büyük bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir. Toplumsal ve hukuki sorumluluk gereği, Bakanlığın bu güvencesiz çalışma modelini sona erdirmesi ve tüm öğretmenlerin kadrolu, güvenceli ve eşit haklara sahip şekilde istihdam edilmesini sağlayacak somut bir yol haritası oluşturması gerekmektedir.
Bu bağlamda aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekmektedir.
SORULAR
Bakanlığınızın kayıtlarına göre 2024-2025 eğitim-öğretim yılında ders ücreti karşılığında görevlendirilen ücretli öğretmen sayısı kaçtır? Bu öğretmenlerin il bazında dağılımı nedir?
Asgari ücretin altında gelir elde eden ücretli öğretmenlerin bu görev karşılığında elde ettikleri gelirin iyileştirilmesine ilişkin yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır? Varsa hangi aşamadadır?
Ücretli öğretmenlerin sigorta primlerinin yarım yatırılması uygulamasını sonlandırmak üzere somut bir planınız bulunmakta mıdır? Bu konuda atılması planlanan adımlar nelerdir?
Ücretli öğretmenler ile kadrolu öğretmenler arasındaki nöbet ücreti, kırtasiye yardımı, aile ve çocuk yardımı, mazeret izni ve hastalık izni, artırımlı ders ücreti, banka promosyonlarından yararlanılması vb gibi farklılıkların ortadan kaldırılması, için herhangi bir mevzuat değişikliği yapılacak mıdır? Yapılmayacaksa gerekçesi nedir?
Ücretli öğretmenlerin çalıştıkları sürelerin KPSS puanına eklenmesi ya da kadroya geçişte değerlendirilmesi konusunda kamuoyuna yansıyan talepler hakkında Bakanlığınızın tutumu nedir? Somut bir çalışma var mıdır?
Ücretli öğretmenliğin istisnai bir uygulama olmaktan çıkıp yaygın bir istihdam modeline dönüşmesine yol açan öğretmen açığı sorununun kalıcı çözümü için Bakanlığınızın orta ve uzun vadeli planı nedir?
Ücretli öğretmenlerin geçmiş yıllara ilişkin hak kayıplarının (eksik prim, düşük ücret, izin hakları vb.) tazmini için herhangi bir çalışma yürütmeyi düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 12/12/2025 tarihli ve E-43452547-120,07.04-1755879 sayılı yazınız. ?/ 17419
c) 15/12/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1757971 sayılı yazınız. #k73yL) Mama Yar | YS 3430 Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/37069 ve 7/37419, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7/37071, Çanakkale Milletvekili İsmet GÜNEŞHAN"ın 7/37302, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN"ın 7/37304, Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'ın 7/37305, Ardahan Milletvekili Özgür Erdem İNCESU'nun 7/37417, Bitlis Milletvekili Hüseyin OLAN'ın 7/37421, Muğla Milletvekili Selçuk ÖZDAĞ'ın 7/37424, İstanbul Milletvekili M. Satuk Buğra KAVUNCU'nun 7737425, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7737428 ile Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICI'nın 7/37430 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Mil Eğitim Bakanı
AZE a vo j EN MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN LE ii Gelisti 5 YÜZYILI m Strateji Geliştirme Başkanlığı ho ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı; 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 11'inci maddesi uyarınca 2016 yılından itibaren Bakanlığımıza tahsis edilen öğretmen kadroları çerçevesinde, sözleşmeli öğretmen istihdamı ile karşılanmaktadır. Bakanlığımızda "ücretli öğretmen" şeklinde bir istihdam modeli yoktur. Ders saati karşılığı görevlendirmeler ise eğitim öğretimin aksatılmadan sürdürülebilmesi bakımından aylıksız izinli veya raporlu olan öğretmenler ile o atama döneminde atama yapılamayan öğretmen kadrolarının yerine kısa ve belirli süreler kapsamında "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"a göre yapılmaktadır. Bu kapsamda ders saati karşılığı yapılan görevlendirilmeler zorunlu hallerde ve geçici olarak başvurulan bir yöntemdir.
Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlerin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları veya okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve benzeri diğer hususlar; 16.12.2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararla belirlenmiştir.
Söz konusu Karar'ın "Ders ücreti karşılığında görevlendirme" başlıklı 9'uncu maddesinde yer alan;
(1) Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde;
a) Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla;
1. (Değişik: 24/09/2012 tarihli ve 2012/3773 sayılı BKK) Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmi görevliler ile sınıf öğretmenlerine (Ek ibare: 9/1/2023 tarihli ve 6654 sayılı CK) ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında okul öncesi öğrencilerine destek eğitim odasında verilecek eğitimle sınırlı olmak üzere okul öncesi öğretmenlerine, okul öncesi eğitim, ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate,
2. (Değişik: 13/03/2017 tarihli ve 2017/10010 sayılı BKK) Resmi görevi bulunmayanlar ile emeklilere okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 30 saate, kadar ek ders görevi verilebilir. "
b) İlgili mevzuatında belirtilen esaslara göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden;
1. Resmi görevi bulunanlara haftada 10 saate,
2. Resmi görevi bulunmayanlara haftada 40 saate, kadar okul öncesi, mesleki ve teknik orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders görevi verilebilir.
(2) (Ek fıkra:26/7/2022 tarihli ve 5886 sayılı CK) Bu madde kapsamında ders görevi verilenlerden resmi görevi bulunmayanlara, fiilen okuttukları (Değişik ibare: 10/11/2023 tarihli ve 7769 sayılı CK) her 2 saat ders için 1 saat daha eğitim öğretime destek görevi karşılığında ayrıca ek ders ücreti ödenir. " hükümleri kapsamında işlem tesis edilmektedir.
Öte yandan Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında uzman ve usta öğretici olarak görevlendirileceklerde aranacak şartlar, Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir. Öğretmen ihtiyacının kadrolu ve sözleşmeli öğretmenlerle karşılanamadığı MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI durumlarda söz konusu Yönetmelik'e göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden resmi görevi bulunmayanlara, okul öncesi, mesleki ve teknik orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 40, ayda 160 saate kadar ders görevi verilebilmektedir. Yönetmelik'te belirlenen nitelikleri taşımayanlara ise okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 30, ayda 120 saate kadar ders görevi verilebilmektedir.
Bununla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Ders ve konferans ücretleri" başlıklı 176'ncı maddesinde yer alan "Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir." hükmü yer almaktadır.
Görüleceği üzere Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğreticiler ile bunların dışında olmak üzere iki farklı görevlendirme söz konusudur. Ders ücreti karşılığı görevlendirilen kişiler, fiilen yerine getirdikleri ders görevleri karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 176'ncı maddesinde öngörülen gösterge rakamının aynı Kanun'a göre altı ayda bir olmak üzere yılda iki kez arttırılan aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden hesap edilen ek ders ücretinden yararlanmaktadır. İlgili mevzuat hükümlerince ders ücreti karşılığı görevlendirilen kişilerin yalnızca fiilen okuttukları ders görevi karşılığında ek ders ücretinden faydalanmaları mümkündür.
Öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prime esas kazançlar" başlıklı 80'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde "Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmi süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir. " hükmü ile aynı maddenin (j) bendinde "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlerden hareketle Hazine ve Maliye Bakanlığının 09.07.2010 tarihli ve B.07.0.BMK.0.19.115706-45/10283 sayılı yazısında; uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısının 30 günü aşmamak kaydıyla bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu, uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayısının ise bir takvim ayındaki ek ders saati toplamının 7,5 saate bölünmesiyle tespit edileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında görev yapan uzman ve usta öğreticiler ile uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayılarının belirlenmesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının 09.07.2010 tarihli ve B.07.0.BMK.0.19.115706-45/10283 sayılı yazısı çerçevesinde işlem yapılmaktadır.