Şanlıurfa'nın Birecik ilçesindeki kentsel dönüşüm sürecinin hızlandırılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 11 Aralık 2025 tarihinde 7/37592 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 190 gün sonra, 19 Haziran 2026).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'nın Birecik ilçesindeki kentsel dönüşüm sürecinin hızlandırılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37592, 11 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37592-sanliurfa-nin-birecik-ilcesindeki-kentsel-donusum-surecinin-hizlandirilmasi-talebine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/332bdf1f-794e-4c11-87c5-019b0d98429d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 190 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'y 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla
Şanlıurfa'nın Birecik ilçesi, hem deprem kuşağında yer alması hem de geç di gelen riskli ve düzensiz yapılaşma nedeniyle kentsel dönüşüm açısından öncelikli elele arasında bulunmaktadır. İlçedeki yapı stokunun önemli bir kısmı, güncel deprem yörtetmeliklerine uygun değildir ve can güvenliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır.
Bakanlığınız tarafından daha önce kamuoyuna duyurulan kentsel dönüşüm projelerinin yavaş ilerlediği, bazı mahallelerde ise dönüşüm sürecinin henüz hiç başlatılmadığı görülmektedir. Bu gecikmeler sonucunda riskli yapılarda yaşayan vatandaşların can ve mal güvenliği tehlike altına girmekte, altyapısı yetersiz bölgelerde yaşam kalitesi düşmekte ve deprem ile afetlere hazırlık kağıt üzerinde kalan bir hedefe dönüşmektedir.
Stratejik konumu, nüfus yoğunluğu ve deprem riski dikkate alındığında Birecik ilçesinde kentsel dönüşüm sürecinin bu denli yavaş ilerlemesi; kamu yararı, yaşam hakkı ve sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Bu nedenle dönüşüm sürecinin planlama, uygulama, bütçe ve sosyal destek boyutlarıyla birlikte kamuoyuna açık biçimde ortaya konulması zorunludur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Birecik ilçesinde Bakanlığınızca bugüne kadar yapılan riskli yapı tespitleri kapsamında kaç bina ve kaç bağımsız bölüm riskli olarak belirlenmiştir? Bu tespitlerin kaçı için fiilen kentsel dönüşüm süreci başlatılmıştır?
Bakanlığınız tarafından daha önce duyurulan Birecik kentsel dönüşüm projeleri hangi aşamadadır? Bu projelere ilişkin ilerleme durumunun kamuoyuna şeffaf biçimde açıklanmamasının gerekçesi nedir?
Birecik'te kentsel dönüşüm çalışmalarında yaşanan gecikmelerin temel nedenleri nelerdir? Finansman yetersizliği, İdari ve bürokratik engeller, Uygulama ve planlama hataları nedenlerinden hangileri süreci olumsuz etkilemiştir?
Kentsel dönüşüm sürecinin uzaması nedeniyle Birecik'te dönüşüm bekleyen hak sahiplerinin mağduriyet yaşamaması için Bakanlığınızca yürütülen kira yardımı, taşınma desteği veya sosyal destek programları bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa gerekçesi nedir?
Birecik ilçesinde öncelikli dönüşüm alanları, bilimsel ve teknik raporlar esas alınarak belirlenmiş midir? Belirlenmediyse bunun idari ve bilimsel gerekçeleri nelerdir?
• o6. Bakanlığınız tarafından Birecik ilçe merkezinin deprem ve afet riskini azaltmaya yönelik kısa, orta ve uzun vadeli takvimlendirilmiş bir eylem planı hazırlanmış mıdır? Hazırlanmamışsa neden hazırlanmamıştır?
Birecik ilçesindeki kentsel dönüşüm projelerine son 5 yılda Bakanlığınız bütçesinden ne kadar yatırım ödeneği ayrılmıştır? Bu ödeneğin ne kadarı kullanılmış, kullanılamayan kısım varsa bunun gerekçesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
Milletvekillerimiz tarafından Bakanlığıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.
Bakan -Dosya (1 Takım)
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Barış ULUSOY Tel: 410 14 65
İY 5164 51540 SAYIN MAHMUT TANALIN TBMM 7/37588-37589-37590-37592 ESAS SAYILI ç . YAZILI SORU ÖNERGELERİNE A/ SAS ya İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI öv b SORULAR
Şanlıurfa'nın en büyük ve nüfus bakımından en yoğun ilçelerinden biri olan Siverek, deprem riski taşıyan eski, dayanıksız ve mühendislik hizmeti almamış yapı stoku bakımından kentsel dönüşüm açısından öncelikli bölgeler arasında yer almaktadır. Buna rağmen, ilçede uzun yıllardır kentsel dönüşüm ihtiyacı açıkça biliniyor olmasına karşın somut ve kapsamlı bir ilerleme sağlanamamıştır.
Siverek'in hızlı nüfus artışı ve plansız kentleşme süreci; sağlıksız yaşam koşullarına, altyapı sorunlarının derinleşmesine ve kamusal hizmetlerin yetersiz kalmasına yol açmaktadır. Mevcut yapı stokunun önemli bir kısmının güncel deprem yönetmeliklerine uygun olmaması, ilçede yaşayan vatandaşlar açısından ciddi can ve mal güvenliği riski oluşturmaktadır.
Kentsel dönüşüm süreçlerindeki gecikmeler ve Bakanlığınızca yapılan planlamaların uygulamaya geçirilememesi, yalnızca şehirleşme kalitesini düşürmekle kalmamakta; olası bir afette telafisi mümkün olmayan sonuçların ortaya çıkma riskini de artırmaktadır. Nüfusu ve stratejik önemi yüksek bir ilçenin, kaynak yetersizliği veya idari gecikmeler gerekçe gösterilerek ihmal edilmesi, kamu yararı ve sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmamaktadır.
Bu bağlamda;
1. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde Bakanlığınızca bugüne kadar yapılan riskli yapı tespitleri kapsamında kaç bina ve kaç bağımsız bölüm riskli olarak belirlenmiştir? Bunların kaçı kentsel dönüşüm kapsamına alınmıştır?
2. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde ilişkin Bakanlığınızca duyurulmuş kentsel dönüşüm projeleri bulunmakta mıdır? Varsa bu projeler hangi aşamadadır? Bulunmuyorsa bunun idari ve teknik gerekçeleri nelerdir?
3. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde riskli yapı stokunun azaltılmasına yönelik dönüşüm sürecinin bu denli yavaş ilerlemesinin temel nedenleri nelerdir?
4. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde acil dönüşüm gerektiren alanlar, bilimsel ve teknik raporlar esas alınarak belirlenmiş midir? Belirlenmediyse bunun gerekçesi nedir?
5. Kentsel dönüşüm sürecindeki gecikmeler nedeniyle mağduriyet yaşayan hak sahiplerine yönelik kira yardımı, geçici barınma ve sosyal destek uygulamaları yürütülmekte midir? Yürütülmüyorsa neden uygulanmamaktadır?
6. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde kentsel dönüşüm sürecini hızlandırmak amacıyla Bakanlığınızca takvimlendirilmiş bir eylem planı hazırlanmış mıdır? Hazırlanmadıysa ne zaman hazırlanması öngörülmektedir?
7. Siverek, Viranşehir, Akçakale ve Birecik ilçelerinde kentsel dönüşüm projelerine son 5 yıl içerisinde Bakanlığınız bütçesinden ne kadar yatırım ödeneği ayrılmıştır? Bu ödeneğin ne kadarı fiilen kullanılmış, kullanılmayan kısım varsa bunun gerekçesi nedir?
CEVAP
Bakanlığımız Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca yürütülen kentsel dönüşüm uygulamaları 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği uyarınca yürütülmektedir. Söz konusu kentsel dönüşüm uygulamalarına konu alan ve yapıların (Riskli Alan, Rezerv Yapı Alanı ve Riskli Yapı) belirlenmesine dair usul ve esaslar, anılan Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile tanımlanmış olup Başkanlığımızca anılan mevzuat kapsamında uygulama yapılmaktadır.
6306 sayılı Kanun'un temel amacı, afet riskli alanların dönüşümünü ve riskli yapıların yıkımını sağlayarak ülke genelinde güvenli ve yaşanılabilir alanların oluşturulmasıdır. Bu Kanunu temel alan kentsel dönüşüm çalışmaları, afet odaklı yürütülen uygulamalar olup, bu amaç kapsamında alansal uygulama yapılmak suretiyle yapısal ve mekânsal dönüşümün sağlanmasının yanı sıra yapı malikleri tarafından riskli yapı tespiti yaptırmak suretiyle de yapısal olarak yeniden yapılanma süreci gerçekleştirilmektedir.
6306 sayılı Kanun uyarınca alanlardaki kentsel dönüşüm çalışmaları, "Riskli 4lan" veya "Rezerv Yapı Alanı" olarak belirlenen alanlarda gerçekleştirilmekte olup; kentsel dönüşüm kapsamına alınmasına yönelik talepler ilgili İdarenin (Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Başkanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini) talebi üzerine Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca değerlendirilmektedir.
6306 sayılı Kanun kapsamında Şanlıurfa İli, Siverek İlçesi'nde ilan edilen 2 adet "Riskli Alan" ile Eyyübiye İlçesi'nde 8 adet, Siverek İlçesi'nde 2 adet olmak üzere toplam 10 adet "Rezerv Yapı Alanı" bulunmaktadır. Siverek İlçesi Tarihi Kale etrafının ihya edilmek üzere kamulaştırma çalışmaları devam etmekte olup Riskli Alanlar üzerinde gerçekleştirilmekte olan kentsel dönüşüm uygulamaları ise yerel İdareler ile koordineli olarak yürütülmektedir. Eyyübiye İlçesi'nde Yakubiye Mahallesi'nde bulunan rezerv yapı alanında gerçekleştirilecek uygulamalarla ilgili olarak Eyyübiye Belediye Başkanlığı'na geçici yetki devri yapılmıştır.
Şanlıurfa İlinde belirlenen Rezerv Yapı Alanları üzerinde gerçekleştirilmekte olan kentsel dönüşüm uygulamalarına ilişkin olarak ise uzlaşma ve sözleşme faaliyetleri Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca sürdürülmektedir.