Kaçak elektrik kullanımının önlenmesine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim.
Elektrik enerjisi; üretimden iletime, dağıtımdan tüketime kadar yüksek maliyetli ve stratejik bir kamu hizmetidir. Buna rağmen ülkemizde kaçak elektrik kullanımının bazı yerleşim alanlarında olağan dışı ve sürdürülemez boyutlara ulaştığı, bu durumun yalnızca enerji sektörünü değil kamu maliyesini, adalet duygusunu, altyapı güvenliğini ve çevreyi de doğrudan etkilediği görülmektedir.
Son dönemde basına yansıyan olaylarda tarımsal ya da hayvancılık faaliyeti izlenimi verilen yapılarda, son derece yüksek kapasiteli trafolar aracılığıyla günlük on binlerce kilovatsaat elektrik tüketildiği, bu tüketimin binlerce hanenin kullanımına eşdeğer olduğu, ayrıca bu enerjinin yasa dışı faaliyetlerde kullanıldığı iddiaları kamuoyunda ciddi endişe uyandırmıştır. Kaçak elektrik kullanımının olduğu alanlarda tüketimin orantısız ve kontrolsüz biçimde arttığı, buna karşılık dürüst tüketicilerin faturalar yoluyla bu yükü dolaylı olarak üstlendiği yönündeki tespitler de dikkat çekicidir.
Elektrik enerjisinin, "çalınabilir bir kaynak" olarak algılanmasına yol açan bu tablo; hukukun üstünlüğü, kamu vicdanı ve sosyal adalet açısından sürdürülemezdir. Bu nedenle kaçak elektrikle mücadelenin, yalnızca teknik bir konu değil; toplumsal bir sorumluluk olarak ele alınması zorunludur.
Bu kapsamda; | 1) 2020-2025 yılları arasında ülke genelinde kaçak elektrik kullanımının kamuya toplam maddi maliyeti ne kadardır? Bu kaybın yıllara göre dağılımı nasıldır? 2) Kaçak elektrik nedeniyle oluşan bu kaybın, elektrik faturalarına yansıyan dolaylı maliyet tutarı hesaplanmakta mıdır? Dürüst abonelerin ödediği bedelin ne kadarı bu kayıpları telafi etmeye yöneliktir?
SORULAR
Kaçak elektrik kullanımının yoğun olduğu alanlarda, olağan tüketim ortalamalarının katbekat üzerine çıkan tüketimler neden erken aşamada tespit edilememektedir? Mevcut izleme, analiz ve alarm sistemleri yeterli midir? Akıllı sayaç, uzaktan izleme ve anlık tüketim analizleri ne ölçüde kullanılmaktadır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Otbmm.gov.tr
5)
8)
0)
YAĞLO j Hasan KARAL
Yüksek kapasiteli trafoların, ruhsatsız ya da amacı dışında kullanılan yapılarda kurulabilmesi nasıl mümkün olabilmektedir?
Kaçak elektrikle yürütülen yüksek enerji tüketimli yasa dışı faaliyetlerin şebeke güvenliği, yangın ve patlama riski, çevresel zarar ve enerji arzının sürekliliği üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlıkça yapılmış bir analiz var mıdır?
Kaçak elektrikle mücadelede görevli kurumlar arasında veri paylaşımı ve koordinasyon yeterli midir?
Kaçak kullanımın önlenememesinin temel nedenleri nelerdir? Teknik yetersizlik mi? Denetim eksikliği mi? Yaptırımların caydırıcı olmaması mı?
Kaçak elektrik kullanımına ilişkin mevcut cezaların, yüksek kazanç sağlayan faaliyetler karşısında caydırıcılığını yitirdiği değerlendirilmekte midir?
Kaçak elektrikle mücadelede yalnızca cezai değil; teknolojik, yapısal ve önleyici hangi yeni adımların atılması planlanmaktadır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karalOtbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Kayıp kaçak miktarı; teknik ve teknik olmayan kayıp miktarını içeren iki unsurdan oluşmaktadır. Teknik kayıp; elektriğin dağıtım sistemi üzerinden nakli esnasında şebekede meydana gelen kayıp olarak ifade edilirken, teknik olmayan kayıp ise yasal olmayan bir şekilde elektriğin kaçak kullanılması suretiyle ortaya çıkmaktadır.
Elektrik piyasası teknik ve teknik olmayan kayıp bilgilerine Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yıllık olarak çıkarılan ve https://Www.epdk.org.tr/Detay/Icerik/3-0-24-3/elektrikyillik-sektorraporu adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Gelişim Raporları"ndan ulaşılabilmektedir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nu 17'nci maddesi; "(6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: ... ç) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafindan düzenlenir. " hükmüne amirdir.
Hedef kayıp oranları dağıtım şirketlerinin son üç yıl gerçekleşen kayıp oranları baz alınarak ve kayıp oranlarının uygulama dönemi bazında belirlenen eşik değerin altına indirilmesini sağlayacak şekilde her yıl için belirlenmektedir. Dağıtım şirketlerinin gerçekleşen teknik ve teknik olmayan kayıp oranları belirlenen hedeften yüksek ise söz konusu maliyetlere ilgili dağıtım şirketleri tarafından katlanılmakta, bu uygulama sayesinde de dağıtım şirketlerinin kayıpları azaltmaya yönelik eğilimleri artırılmaktadır. Bu tatbik neticesinde düşen teknik ve teknik olmayan kayıp oranlarının süreç içerisinde daha da düşürülmesi amaçlanmaktadır.
Teknik ve teknik olmayan kayıpların azaltılması amacıyla yoğun bir saha mücadelesinin yanında teknolojik gelişmelerden faydalanarak şebekenin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi yönünde adımlar sürekli atılmaktadır. Dağıtım şirketlerince, toplam uzunluğu 1,5 milyon km'yi aşan dağıtım şebekesinde tüketimlerin izlenmesine ve değerlendirilmesine yönelik sistemlerden faydalanılmakta olup, bu işlemler de kayıp oranlarının istikrarlı düşmesine katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, dağıtım şebekesinin herhangi bir noktasında şebekeye izinsiz müdahale yapılması ihtimali ve dağıtım şebekesinin her noktasına uzaktan izleme sistemlerinin takılmasının imkânsız olması birlikte dikkate alındığında kaçak kullanımların tamamının hemen tespit edilmesi ve bunlara hemen müdahale edilmesi mümkün olamamaktadır.
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması" başlıklı 46*ncı maddesinde yer alan "(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44'üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) tüketimi tespiti yapıldığı tarihte uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) 2 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir. " hükmü ile "(3) Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) geçmiş 3 yıl içerisinde kaçak elekirik enerjisi tükeltiğinin (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) tespit edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fikrada kapsamı belirtilen tarifenin (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) 25 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır." hükmü kapsamında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenen tarifeler ile son kaynak YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR o! 284 | 7137860 tedarik tarifesinin belirli katsayılar ile çarpılmış halleri, kaçak elektrik tüketim fatura tutarlarının hesaplanmasında kullanılmaktadır.
Mezkur Yönetmeliği'nin "Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci" başlıklı 43*üncü maddesinde yer alan "(9) (Ek:RG-14/1/2025-32782) 42'nci maddenin birinci fikrasının (ç) bendi kapsamında mükerrer kaçak elektrik tükettiği tespit edilen tüketicinin kullanım yerindeki sayaç dışarıdan tüketicinin müdahalesinin mümkün olmadığı bir kesme sistemi içeren sayaçla değiştirilebilir veya elektriğin tüketici tarafından bağlanmasını önleyecek teknolojik yöntemler uygulanabilir. " hükmü ile "(10) (Ek:RG-14/1/2025-32782) Kaçak elekirik tespiti için sahaya girilmesinin engellenmesi ve ilgili durumun tarih ve konum bilgisi içerecek şekilde fotoğraf veya video ile kayıt altına alınması halinde, kaçak tespit ve tahakkuk işlemleri için dağılım şebekesinde kullanılan uzaktan okuma ve izleme sistemi gibi teknolojik imkanlar kullanılabilir. Bu durumda, sahada tespit yapıldığında gerekli düzeltmeler dağıtım şirketi tarafından yapılır." hükmü kapsamında kaçak elektrik tüketiminin önlenmesine ve tespitine ilişkin elektrik dağıtım şirketlerinin teknolojik imkân ve yöntemleri kullanması hususları düzenlenmiştir.
Ayrıca Dağıtım Sistemindeki Kayıpların Azaltılmasına Dair Tedbirler Yönetmeliği'nin "Yüksek kayıplı Şirketlerin dağıtım bölgeleri içinde yer alan ve önceki yıl gerçekleşmelerine göre teknik ve teknik olmayan kayıp oranı ?630'un üzerinde olan il ve ilçelerde, ilgili dağıtım şirketi tarafından kayıp-kaçak ile mücadele dâhilinde elekirik sayaçlarının tesisi için mevzuatta tanımlanan yerden Jarklı bir yer belirlenebilir." hükmü kapsamında elektrik sayaçlarının bağlantı direkleri üzerine alınabilmektedir.
Elektrik dağıtım şirketleri tarafından, dağıtım sistemine bağlantısı bulunan kullanım yerleri için tüketim değerlerinin takibi ve uzaktan sayaca erişim gibi yöntemlerle kaçak elektrik tüketimi tespitine ilişkin faaliyetler yürütülürken, ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketilen bazı kullanım yerleri için mutlaka sahada tespit yapılması gerekebilmektedir.
Diğer taraftan, Dağıtım Sistemindeki Kayıpların Azaltılmasına Dair Tedbirler Yönetmeliği'nin 14'üncü maddesinde yer alan "(7) Yüksek kayıplı şirketlerde; mevsimsel olarak tarımsal sulama amacıyla elektrik tükelilen ve güvenlik nedeniyle kaçak kontrolü yapılamadığı ilgili kurum tarafından belgelendirilen kullanım yerlerinde, elekirik kullanmadan tarımsal ürün üretilemeyeceği resmi kurum yazıları ve kayıtları, teknolojik uygulamalar ile otomasyon sistemi verileri (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına ait Çiftçi Kayıt Sistemi ve benzeri) esas alınarak tespit edilen kullanıcılara, 8/5/2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğindeki yerinde tespit şartı aranmaksızın kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenebilir. Söz konusu tutanağa, güvenlik gerekçesiyle yerinde tespitin yapılamadığına ilişkin ifadenin eklenmesi zorunludur. " hükmü uyarınca da kaçak elektrik tüketimi tespitine yönelik teknolojik imkân ve yöntemlerden faydalanılmaktadır.