Bir mahkumun denetimli serbestlik ve tahliye talebinin cezaevi idare ve gözlem kurulu tarafından reddedilmesine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili

Türkiye'de ceza infaz sistemi, Anayasa ve evrensel hukuk normlarına göre yalnızca verilen cezanın infazıyla sınırlı olması gerekirken, özellikle siyasi mahpuslar bakımından cezanın ötesine geçen, süresiz ve keyfi bir cezalandırma mekanizmasına dönüştürülmüştür. Cezanın infaz süresi tamamlanmış olmasına rağmen denetimli serbestlik ve tahliye süreçlerinin idari ve yargısal müdahalelerle sürekli olarak engellenmesi, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini fiilen ortadan kaldırmaktadır.

Bu durumun güncel ve çarpıcı örneklerinden biri, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi eski Eşbaşkanı Selçuk Mızraklı hakkında yürütülen tahliye sürecidir. Hakkında verilen hapis cezasının infaz süresini tamamlamasına rağmen, denetimli serbestlik ve tahliye talebi Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu tarafından "örgütten ayrıldığına dair beyan bulunmaması" gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu gerekçe, ceza ve infaz hukukunda açık bir karşılığı bulunmayan, sübjektif ve ideolojik bir değerlendirmeye dayanmaktadır.

İnfaz hukukunun temel ilkeleri, mahpusun düşüncesini, siyasi görüşünü veya inançlarını değiştirmesini değil, yalnızca cezanın infazına ilişkin objektif ve ölçülebilir kriterlerin değerlendirilmesini öngörmektedir. Buna karşın son yıllarda cezaevlerinde idare ve gözlem kurulları eliyle mahpuslardan fiilen pişmanlık, itiraf veya siyasi kimliklerinden vazgeçme beyanı talep edilmekte; bu yönde bir tutum sergilenmemesi halinde tahliye ve denetimli serbestlik hakları keyfi biçimde engellenmektedir. Bu uygulamalar Anayasa'nın 17'nci ve 38'inci maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi?nin 3'üncü ve 9'inci maddelerine açıkça aykırıdır.

Daha da vahim olan husus, infaz hakimliğinin idare ve gözlem kurulu kararını iptal etmesine | rağmen, Cumhuriyet savcılığının itirazı üzerine Ağır Ceza Mahkemesinin bu iptal kararını kaldırarak süreci yeniden cezaevi idaresine iade etmesidir. Bu durum, infaz yargısının bağımsız ve etkili bir denetim mekanizması olmaktan çıkarıldığını, idari yapılar ve savcılık makamları lehine işlevsizleştirildiğini göstermektedir.

Ortaya çıkan tablo şudur. Mahpus, cezasını tamamlamış olmasına rağmen ne zaman tahliye edileceğini öngörememekte; özgürlük hakkı hukuki kurallar yerine idarenin ve savcılığın takdirine bırakılmaktadır. Bu durum yalnızca bireysel bir hak ihlali değil, Türkiye'de infaz 18ILo rejiminin sistematik biçimde siyasallaştığının ve cezaevlerinin özel bir disiplin ve baskı alanına dönüştürüldüğünün göstergesidir.

Bu bağlamda;