İzmir'in Aliağa ilçesindeki bir endüstriyel atık tesisinin çevresel etkilerine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 24 Aralık 2025 tarihinde 7/38269 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 177 gün sonra, 19 Haziran 2026).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “İzmir'in Aliağa ilçesindeki bir endüstriyel atık tesisinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38269, 24 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38269-izmir-in-aliaga-ilcesindeki-bir-endustriyel-atik-tesisinin-cevresel-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c5babdb6-22a1-4e27-ad1f-019b54b32c00
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 177 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İzmir'in Aliağa ilçesine bağlı Şehit Kemal Mahallesi'nde, zeytinliklerin ve Arap Deresi'nin bulunduğu alanda faaliyet gösteren çamur nakliyesi ve bertaraf tesisi, yalnızca çevresel etkileriyle değil; yetki, sorumluluk ve denetim mekanizmalarının fiilen işlemez hâle gelmesiyle de ciddi bir kamu sorunu hâline gelmiştir. Mahalle muhtarı Ayşe Algül ve bölge halkı, tesisin yarattığı koku, çevre kirliliği ve yaşam alanlarına verdiği zararın uzun süredir devam ettiğini; buna karşın hiçbir kurumun sorumluluk üstlenmediğini ifade etmektedir.
Konu, gazeteci Ramis Sağlam'ın Evrensel Gazetesi"nde yayımlanan haberine göre göre, İZSU tarafından 2024 yılında "arıtma tesislerinden çıkan çamurun nakliyesi ve bertarafı" ihalesi açılmış, bu ihaleyi Heltaş Nakliyat Şirketi kazanmış, Geçici Faaliyet Belgesi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilmiş, ruhsat ise Ekoland adlı firma tarafından alınmıştır. Ancak sahada yaşanan çevre kirliliği karşısında bu kurumların her birinin sorumluluğu birbirine devrettiği, fiilen ise hiçbir denetim mekanizmasının etkili biçimde işletilmediği anlaşılmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu tablo, çevre yönetiminde çok başlılık değil, doğrudan bir sorumluluktan kaçış pratiği yaratmaktadır. Tesisin zeytinlik alanlara ve Arap Deresi'ne yakınlığı dikkate alındığında, söz konusu faaliyetin yalnızca yerel bir çevre sorunu olmadığı; dere yoluyla İzmir Körfezi'ni kirletme riski taşıyan, dolayısıyla kentin tamamını ilgilendiren ekolojik bir tehdit oluşturduğu açıktır. İzmir Körfezi'nde yıllardır yaşanan kirlilik sorunu göz önüne alındığında, bu tür tesislerin denetimsiz biçimde çalışması kamu yararıyla açıkça çelişmektedir.
Geçici Faaliyet Belgesi gibi istisnai bir idari aracın, çevreye etkisi açık olan ve kalıcı sonuçlar doğuran faaliyetler için fiilen kalıcı bir ruhsat işlevi görmesi, çevre hukukunun temel ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Halkın defalarca karşı çıkmasına rağmen tesisin farklı adlar ve farklı şirketler üzerinden yeniden faaliyete geçmesi, çevreye zarar veren uygulamaların idari boşluklardan yararlanarak süreklilik kazandığını göstermektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Şehit Kemal Mahallesi'nde faaliyet gösteren endüstriyel atık ve arıtma çamuru tesisinin halen Geçici Faaliyet Belgesi ile çalıştığı doğru mudur?
Söz konusu tesis için Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci başlatılmış mıdır, başlatılmış ise bu süreç hangi aşamadadır?
ÇED süreci başlatıldıysa, Halkın Katılım Toplantıları neden gerçekleştirilmemiştir; gerçekleştirilmediyse bunun hukuki gerekçesi nedir?
ÇED süreci tamamlanmadan çevreye ve yaşam alanlarına etkisi bulunan bir tesisin Geçici Faaliyet Belgesi ile çalışmasına izin verilmesi bakanlığınızın çevreyi koruma hedefine uygun mudur?
Söz konusu tesiste yalnızca "arıtma tesislerinden çıkan çamur"un mu depolandığı ve bertaraf edildiği denetlenmekte midir?
Tesiste arıtma çamuru dışında herhangi bir atık türünün depolanıp depolanmadığına ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış denetimler bulunmakta mıdır?
Geçici Faaliyet Belgesi verilen bu tesis için bugüne kadar Bakanlığınız tarafından yapılan denetimlerin sayısı kaçtır ve bu denetimlerde herhangi bir ihlal tespit edilmiş midir?
İZSU tarafından açılan "arıtma tesislerinden çıkan çamurun nakliyesi ve bertarafı" ihalesi kapsamında faaliyet yürüten Heltaş Nakliyat ve ruhsat sahibi Ekoland firmasının sahadaki uygulamaları Bakanlığınız tarafından hangi sıklıkta ve hangi kapsamda denetlenmektedir?
İhaleyi açan İZSU, ihaleyi kazanan firma, geçici faaliyet belgesi veren Bakanlığınız ve ruhsat sahibi şirket arasında ortaya çıkan bu yetki ve sorumluluk karmaşasında, çevre kirliliğinden nihai olarak hangi kurum sorumludur?
Tesisin Arap Deresi'ne ve zeytinlik alanlara yakınlığı dikkate alındığında, bu faaliyetin dere yoluyla İzmir Körfezi'ne taşınabilecek bir kirlilik riski oluşturup oluşturmadığına ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış bir değerlendirme bulunmakta mıdır?
İzmir Körfezi'ni etkileyebilecek nitelikte çevresel risk taşıyan bu tesis için, Geçici Faaliyet Belgesi verilmeden önce veya sonra Körfez ölçeğinde herhangi bir önleyici veya izleyici çevresel tedbir alınmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Şehit Kemal Mahallesi'nde faaliyet gösteren endüstriyel atık ve arıtma çamuru tesisinin halen Geçici Faaliyet Belgesi ile çalıştığı doğru mudur?
2. Söz konusu tesis için Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci başlatılmış mıdır, başlatılmış ise bu süreç hangi aşamadadır?
3. ÇED süreci başlatıldıysa, Halkın Katılım Toplantıları neden gerçekleştirilmemiştir; gerçekleştirilmediyse bunun hukuki gerekçesi nedir?
4. ÇED süreci tamamlanmadan çevreye ve yaşam alanlarına etkisi bulunan bir tesisin Geçici Faaliyet Belgesi ile çalışmasına izin verilmesi bakanlığınızın çevreyi koruma hedefine uygun mudur?
5. Söz konusu tesiste yalnızca "arıtma tesislerinden çıkan çamur"un mu depolandığı ve bertaraf edildiği denetlenmekte midir?
6. Tesiste arıtma çamuru dışında herhangi bir atık türünün depolanıp depolanmadığına ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış denetimler bulunmakta mıdır?
7. Geçici Faaliyet Belgesi verilen bu tesis için bugüne kadar Bakanlığınız tarafından yapılan denetimlerin sayısı kaçtır ve bu denetimlerde herhangi bir ihlal tespit edilmiş midir?
8. İZSU tarafından açılan "arıtma tesislerinden çıkan çamurun nakliyesi ve bertarafı" ihalesi kapsamında faaliyet yürüten Heltaş Nakliyat ve ruhsat sahibi Ekoland firmasının sahadaki uygulamaları Bakanlığınız tarafından hangi sıklıkta ve hangi kapsamda denetlenmektedir?
9. İhaleyi açan İZSU, ihaleyi kazanan firma, geçici faaliyet belgesi veren Bakanlığınız ve ruhsat sahibi şirket arasında ortaya çıkan bu yetki ve sorumluluk karmaşasında, çevre kirliliğinden nihai olarak hangi kurum sorumludur?
10. Tesisin Arap Deresi'ne ve zeytinlik alanlara yakınlığı dikkate alındığında, bu faaliyetin dere yoluyla İzmir Körfezi'ne taşınabilecek bir kirlilik riski oluşturup oluşturmadığına ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış bir değerlendirme bulunmakta mıdır? li-İzmir Körfezi'ni etkileyebilecek nitelikte çevresel risk taşıyan bu tesis için, Geçici Faaliyet Belgesi verilmeden önce veya sonra Körfez ölçeğinde herhangi bir önleyici veya izleyici çevresel tedbir alınmış mıdır?
CEVAP
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği hükümleri uyarınca, Yönetmelik kapsamındaki işletmelerin faaliyete başlayabilmesi için öncelikle geçerliliği 1 yıl olan geçici faaliyet belgesi (GFB) alması gerekmekte olup bahse konu işletmenin 26.09.2025-26.09.2026 tarihleri arasında geçerli Geçici Faaliyet Belgesi bulunmaktadır.
Söz konusu tesise, çeşitli sektörlerden kaynaklanan ve nem içeriği yüksek atık çamurların solar kurutma yöntemi ile kurutularak yakma tesislerine gönderilmesi kapsamında geçici faaliyet belgesi düzenlenmiştir. Söz konusu tesise kabul edilebilecek farklı türlerde atık kodları olup, yapılan denetimlerde tesise kabul edilen atıkların firmanın izin belgesinde yer alan kodlarla uyumlu olup olmadığı kontrol edilecektir. Firmanın lisansına ve tesisine kabul edebileceği atık kodlarına https://eizin.çevre.gov.tr/Rapor/BelgeArama.aspx#! adresinden ulaşım sağlanabilmektedir. Tesis nihai bertaraf tesisi olarak değil Tehlikeli Atık Ön İşlem Tesisleri, Tehlikesiz Atık Ön İşlem Tesisi olarak faaliyet göstermektedir.
Söz konusu tesiste 11.12.2025 tarihinde yapılan denetimde atıkların uygunsuz şartlarda depolanması sebebi ile adı geçen işletmeye 1.869.729 türk lirası tutarında idari para cezası uygulanmıştır.
Tesiste yapılan/yapılacak denetimlerde tesise atık gönderimi sağlayan tüm atık üreticilerinin atıkların yönetiminde kullandığı atık kodları, miktarları, taşınımı vb. tüm hususlar kontrol edilmektedir. Bakanlığımızca yapılan denetimlerde 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bağlı mevzuatlarına aykırılığın tespit edilmesi durumunda tüm sorumlular hakkında gerekli iş ve işlemler yürütülecektir.