Kırmızı mercimek üretimindeki düşüşe ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Ömer Fethi Gürer

2002 yılında Türkiye kırmızı mercimek üretimi 500 bin ton idi. 2025 yılında ülkemizde mercimek üretimi TÜİK verilerine göre 230 bin tona düşmüştür. Nüfusumuz 30 milyon artığı halde mercimek üretiminde ciddi bir gerilme görülmektedir. 2025 yılının ilk dokuz ayında da 342 bin 988 ton mercimek ithal edildiği ve karşılığında 205 milyon 509 bin dolar dövizimizin yurt dışına gittiği görülmektedir.

SORULAR

1. Kırımızı mercimekte üretim düşmesi nedendir? Ani iklim değişiklikleri ile bu kayıp ifade ediliyorsa mercimek üreticisine Tarsim veya ÇKS kayıtlı çiftçilere verilen bir zarar desteği var mıdır?

2. Mercimek üreticisinin son yıllarda düşük alım fiyatı etkilenerek ürün desenini değiştirmiş olabilir mi?

3. Mercimek üreticisi destekleri yetersizliği ve girdi maliyetine göre kazanç sağlayamaması ile üretimden uzaklaşması ve farklı ürüne yönelmesi olası ise bu bağlamda bir önlem düşünülmekte midir?

4. Yurt dışından ithal edilen kırmızı mercimek ülkemizde rafta yerli üründen daha yüksek fiyatla satılması bu bağlamda haksız kazanç kapısının açık kalması için yerli kırmızı mercimek üreticisi mağdur edilmesi ile ilişkisi var mıdır?

5. Anavatanı Anadolu olan mercimeği önce tohumunu verirken ithal eder hale geldiğimiz Kanada'dan sonra ülkemizde açığı fark eden farklı ülkeler Rusya, Moldova, Ukrayna, Suriye Mercimek üretim yaparak ülkemize sattıkları görülmektedir. Başta GAP bölgesi olmak üzere kırmızı mercimek üretimi için 2026 yılında bir önlem alınmakta mıdır? Ek bir destek ve teşvik düşülmektedir.?