Kars ilindeki Beşik Kilisesinin restorasyonuna ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 69 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 61 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın
SORULAR
ve İçtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
01/09/2023
Kars Milletvekili Kars, Türkiye'nin zengin tarih ve kültürel mirasına ev sahipliği yapan önemli turistik bölgelerden biridir. Ancak, Kars'ın tarihi değerlerinin yok olma riskiyle karşı karşıya olması yerel halk arasında endişe yaratmaktadır. Bu endişe verici durumlardan biri, Kars merkezinin Kaleiçi Mahallesi'nde bulunan ve Roma dönemine ait olan "Beşik Kilisesi" veya son dönemlerde "Beşik Cami" olarak da adlandırılan tarihi yapının karşı karşıya olduğu sorundur.
Beşik Kilisesi veya Kutsal Çarmıklı İsa Kilisesi olarak da bilinen bu tarihi yapı, 10. yüzyılın sonlarına veya ll. yüzyılın başlarına tarihlenmektedir. İnşa edildiği dönemde bölgedeki Ermeni nüfusu tarafından yapılmış ve Ermeni Kilisesi'nin önemli bir örneğini temsil etmektedir. Kilisenin en dikkat çekici özelliği, yuvarlak ve kubbeli bir yapıya sahip olmasıdır. Bu mimari özellik, kiliseyi benzersiz kılar. Ayrıca, kilisenin dış duvarları süslemelerle bezenmiştir ve iç mekanında İsa'nın çarmıha gerilişini temsil eden bir çarmık bulunmaktadır.
Ancak ne yazık ki, Beşik Kilisesi günümüzde harap bir durumda bulunmaktadır. Duvarları yıkılmış ve içerisi define avcıları tarafından tahrip edilmiştir. Bu tarihi yapıların korunması ve restore edilmesi konusundaki eksiklikler, Kars'ın tarihini ve kültürel mirasını koruma konusundaki ciddi sıkıntıları yansıtmaktadır.
Karslı yurttaşlar, Beşik Kilisesi'nin korunması için çağrıda bulunmaktadır. Kars, sadece Türkiye için değil, aynı zamanda dünya çapında önemli bir kültürel mirasa sahip bir şehir olarak bilinir. Ancak tarihi değerlere yeterince özen gösterilmemesi, bu mirasın yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Beşik Kilise gibi önemli yapıların korunması ve restore edilmesi için hızlı bir şekilde adımlar atılması gerekmektedir. Bu, Kars'ın zengin tarihine katkı sağlayacak ve gelecek nesillere bu önemli mirası aktaracaktır.
Bu bağlamda;
Kars'ın tarihi ve kültürel mirasının önemli bir parçası olan Beşik Kilisesi'nin son durumu hakkında bilginiz var mıdır?
Kilisenin restorasyon ve koruma çalışmalarıyla ilgili son gelişmeler nelerdir?
Kars'ın tarihi ve kültürel zenginliğini temsil eden önemli bir yapılarından biri olan Beşik Kilisesi'nin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için hükümetinizin planları ve projeleri var mıdır?
Beşik Kilisesi'nin sadece Türkiye için değil, aynı zamanda dünya çapında önemli bir kültürel mirasa sahip olduğu göz önünde bulundurularak, ulusal ve uluslararası düzeyde bu tarihi eserin korunması ve tanıtılması için atılacak adımlar hakkında bir çalışmanız var mıdır?
Kars'ta bulunan diğer tarihi ve kültürel mirasları korumak ve bu bölgeleri korurken yerel halkın da faydalanabileceği şekilde turizme açmak için Bakanlığınızın genel bir stratejisi veya planı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)ca;
Kars ili, Merkez ilçesi, Kaleiçi Mahallesinde yer alan ve özel mülkiyete ait taşınmaz, Erzurum Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 17.12.1993 tarihli kararı ile ilan edilen MI. Derece Arkeolojik Sit alanı içerisinde kalmakla beraber aynı Kurulun 12.09.1991 tarihli kararı ile de korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2019 tarihli kararıyla da yapı grubu | olarak güncellenmiştir. Kurulun 27.10.2021 tarihli kararı ile tescilli taşınmaza zarar verenler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş, taşınmaza yönelik gerekli can ve mal güvenliğinin alınması ve taşınmazın rölöve çizimleri, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanması ilgili yerlerden istenmiştir. Söz konusu yapıya ilişkin rölöve çizimi ve koruma projeleri iletildiği takdirde Kurul gündeminde değerlendirilmesi sağlanacaktır.
Ayrıca Beşik Kilisesi'nde Kars Müzesi Müdürlüğü tarafından 21.09.2023 tarihinde yerinde yapılan incelemede, taşınmazın çevresinde eski veya yeni herhangi bir kaçak kazı çukuru tespit edilmemiştir.
Kars ili de dahil olmak üzere tüm ülkemizde kültür varlıklarının koruma/onarım çalışmaları, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kültürel mirasımızın korunmasına, toplumsal kültürel kimliğimizin geliştirilmesine ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik olarak ilgili Mevzuat ve " Koruma Bölge Kurulları kararları doğrultusunda sürdürülmektedir. Bu çalışmalar yapılırken ulusal ve uluslararası restorasyon ilkeleri esas alınmaktadır.
Kültür varlıklarının restorasyon proje ve koruma uygulamaları, Bakanlığımıza bağlı taşra teşkilatları olan, Rölöve ve Anıtlar Müdürlüklerince yapının konumu, kültürel, mimari değerleri ve yapısal bozulma dereceleri ile ilgili veriler göz önünde bulundurularak etaplandırılıp Yıllık Yatırım Teklif Programıyla ödenekler nispetinde gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) ca;
Turizm Yatırımcılarına Kamu Taşınmazı Tahsis Şartnamesi 2021/1 kapsamında, Kars İli, Sarıkamış İlçesi, İnönü Mahallesinde bulunan tescilli Katerina Köşkü ve Şişman Köşk'ün yer aldığı 592 ada 1 ve 3 parsel numaralı Hazine taşınmazları ile 592 ada 2,4,5,6 parsel ve 75 ada 10,11,12 parsel numaralı Hazine taşınmazları için Bakanlığımızca bir yatırımcı adına 4/1/2022 tarihinden itibaren 2 (iki) yıl süre ile ön izin verilmiş ve ön izin işlemleri devam etmekte olup, kesin tahsis aşamasına geçilip yatırımın tamamlanması halinde bahse konu kültür varlığı turizme kazandırılmış olacaktır.
Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)'ca;
İdaremizce vakıf kültür varlıklarının restorasyonları yapılarak temiz, bakımlı ve güvenli tutulması yanı sıra yapılara işlev verilerek hizmete sunulmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan