Vatandaşlardan alınan vergi ve harçlara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 44 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
Türkiye'de yurttaşlar, gelir düzeylerinden ve yaşam koşullarından bağımsız biçimde, doğrudan ve dolaylı çok sayıda vergi, harç, fon ve kesinti altında yaşam mücadelesi vermektedir. Ücretli çalışanlar, emekliler, küçük esnaf, çiftçiler ve işsizler; daha maaşlarını almadan vergiye, aldıkları her temel hizmette yeniden vergiye, harcadıkları her kuruşta bir başka dolaylı yüke maruz kalmaktadır. Vergilendirme sistemi, adalet ve ödeme gücü ilkelerinden uzaklaşmış; yurttaş açısından yaşamı zorlaştıran, tüketimi ve üretimi boğan, nefes almayı imkânsızlaştıran bir yapıya dönüşmüştür.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bugün Türkiye'de yurttaşlardan alınan başlıca vergi, harç, fon ve kesintilerşunlardır:
Gelir Vergisi, ücretlerden gelir vergisi stopajı, kurumlar vergisi, geçici vergi, katma değer vergisi (KDV 9016109020), özel tüketim vergisi (ÖTV), ÖTV'nin KDW'si (verginin vergisi), banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV), kaynak kullanımını destekleme fonu (KKDF), damga vergisi, motorlu taşıtlar vergisi (MTV), emlak vergisi, değerli konut vergisi, veraset ve intikal vergisi, tapu harcı, pasaport harcı, ehliyet harcı, ruhsat harçları, mahkeme ve yargı harçları, çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, özel iletişim vergisi (ÖİV), dijital hizmet vergisi, akaryakıt ÖTV, akaryakıt KDV, elektrik KDV, doğalgaz KDV, TRT payı, enerji fonları ve iletim bedelleri, SGK primi (işçi payı), SGK primi (işveren payı), işsizlik sigortası primi, yangın sigortası vergisi, belediye hizmet payları, zorunlu sigortalar üzerindeki vergi ve fonlar, trafik cezaları, idari para cezaları, imar ve yapı cezaları, zamlı kamu tarifeleri yoluyla alınan örtülü vergiler, kur artışıyla oluşan dolaylı vergi yükü ve enflasyon yoluyla oluşan gizli vergi.
Bu tablo, vergi sisteminin yalnızca bütçe gelirleri açısından değil; toplumsal adalet, yaşam hakkı ve insan onuruna yakışır bir hayat açısından da sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. Yurttaşlar, çalışarak değil borçlanarak ayakta kalmaya zorlanmakta; vergi artık kamusal hizmetin finansmanı olmaktan çıkıp, günlük hayatı felç eden bir yük hâline gelmektedir. Bu bağlamda,
SORULAR
Yukarıda sayılan vergiler, harçlar, fonlar ve kesintiler dışında, yurttaşlardan doğrudan ya da dolaylı olarak alınan ve kamuoyunda yeterince görünür olmayan başka vergi, kesinti veya benzeri mali yükümlülükler bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunlar nelerdir?
2026 yılı için, mevcut vergilere ek olarak yeni vergi, fon, harç veya benzeri mali yükümlülüklerin getirilmesi planlanmakta mıdır? Planlanıyorsa bunların kapsamı ve gerekçesi nedir?
Sayılan tüm vergi, harç, fon ve kesintilerden 2026 yılı için elde edilmesi planlanan toplam gelir ne kadardır ve bu gelirin vergi türlerine göre dağılımı nasıldır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi (o : 30/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1788785 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA ya ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Muvalde.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruvnergeleriöhmb.gov.tt Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr
7139362 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Anayasamızın "Vergi ödevi" başlıklı 73'üncü maddesinde vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağına, değiştirileceğine veya kaldırılacağına; "Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri" başlıklı 87'nci maddesinde ise kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkilerinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğuna hükmedilmiştir. Bu itibarla, başka makamlar tarafından bu yetkinin kullanılması veya idari bir kararla bahse konu mevzularda işlem tesis edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda toplam net bütçe gelirlerinin 16 trilyon 266 milyar 123 milyon TL olacağı tahmin edilmiş olup, bu tutarın 13 trilyon 833 milyar 113 milyon TL "sinin vergi gelirlerinden 2 trilyon 433 milyar 9 milyon TL"'sinin ise vergi dışı gelirlerden oluşacağı öngörülmektedir.
Bu kapsamda, 2026 yılında merkezi yönetim vergi gelirlerinin yüzde 25,4'ü gelir vergisi, yüzde 11,7"'si kurumlar vergisi, yüzde 14,1'i dahilde alınan katma değer vergisi, yüzde 18,3'ü özel tüketim vergisi, yüzde 4,6'sı banka ve sigorta muameleleri vergisi, yüzde 3,3'ü harçlar, yüzde 18'i ise uluslararası ticaret ve muamelelerden alınan vergilerden oluşacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca, merkezi yönetim bütçe gelir tahminleri ile ilgili detaylı bilgiler, "htips://www.sbb.gov.tr/merkezi-yönetim-butce-kanunlari/#1550658802053-28e1db68-a098" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Öte yandan, geçtiğimiz dönemde vergi adaletini güçlendirmek, sabit gelirli vatandaşlarımızın vergi yükünü azaltmak, girişimciliği ve küçük ölçekli işletmeleri teşvik etmek amacıyla; asgari ücret vergi dışı bırakılmış, basit usuldeki esnafa gelir vergisi istisnası sağlanmış, genç girişimcilere kazanç istisnası sağlanmış, tarımsal desteklemelerdeki gelir vergisi kesintileri kaldırılarak geçmişte yapılanlar iade edilmiş bulunmaktadır. Ayrıca temel gıda maddelerinde katma değer vergisi oranı yüzde |, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte ise yüzde 10 olarak uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, vergi politikalarımız ile büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırım, istihdam, üretim, ihracat ve rekabet ortamı desteklenmekte, vergilemede gönüllü uyumun, öngörülebilirliğin ve şeffaflığın artırılmasına, vergide adaletin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalara devam edilmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan