Vergi veya SGK prim borcu nedeniyle kredi kullanamayan esnaf ve çiftçilere ilişkin

İlgi yazınız ekinde alınan Burdur Milletvekili Sayın İzzet AKBULUT'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Mev

Mehmet ŞİMŞEK Bakan

Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; şgbsoruonergeleriğöhmb.gov.ir Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ti 7139365 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni

Sayın İzzet AKBULUT, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.

5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun uyarınca yayımlanan Kararlar çerçevesinde T.C, Ziraat Bankası A.Ş., Tarım Kredi Kooperatifleri ve Ziraat Katılım Bankası A.Ş. tarafından tarımsal üreticilere T. Halk Bankası A.Ş. tarafından ise esnaf ve sanatkârlara Hazine faiz/kâr payı destekli krediler/finansmanlar kullandırılmaktadır. Bu kapsamda;

• T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından kullandırılan Hazine faiz destekli krediler, söz konusu kredilere ilişkin olarak yürürlükte olan 29.12.2023 tarihli ve 8039 sayılı Karar,

• Ziraat Katılım Bankası A.Ş. tarafından kullandırılan Hazine kâr payı destekli finansmanlar, söz konusu finansmanlara ilişkin olarak yürürlükte olan 29.12.2023 tarihli ve 8038 sayılı Karar,

• T. Halk Bankası A.Ş. tarafından esnaf ve sanatkârlara kullandırılan Hazine faiz destekli krediler, söz konusu kredilere ilişkin olarak yürürlükte olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Karar hükümleri çerçevesinde söz konusu krediler/finansmanlar kullandırılabilmektedir.

Bu çerçevede; 8038 ve 8039 sayılı Kararların üçüncü maddesinin yirmi beşinci fıkrası ile 9436 sayılı Kararın yedinci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca; 2026 yılı Ocak ayı başından itibaren yapılacak kredi/finansman tahsis işlemlerinde "vadesi geçmiş borç durumu" sorgulanması hükme bağlanmıştır. Ancak, 15.02.2026 tarihli ve 10935 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 8038, 8039 ve 9436 sayılı Kararlarda değişikliğe gidilmiştir.

Yeni düzenleme ile küçük üretici ile esnaf ve sanatkârı korumak adına "Temel Bitkisel Üretim" ve "Temel Hayvansal Üretim" konularında 400.000 TI.*ye kadar olan tamamı ayni krediler ile kaybolmaya yüz tutmuş meslek kollarındaki esnaf ve sanatkâr kredileri 2026 sonuna kadar istisna kapsamına alınmış; diğer kullanımlarda ise borcu bulunan üretici ile esnaf ve sanatkârların krediye erişimlerine imkân tanınmıştır. Bu kapsamda; kredi/finansman kullandırım aşamasında borcu bulunanlar için kredi tutarının yüzde 25'ini ve her halükarda yılda toplam 300.000 TL'yi geçmemek kaydıyla borcun öncelikli olarak açılacak farklı bir krediden mahsup edilmesi imkânı getirilmiştir.

Tarım sektörünün stratejik önemi çerçevesinde, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin temini, yeterli ve güvenilir gıda arzının sağlanması ile bitkisel ve hayvansal ürünlerin

Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sehsorümeryeleu hmb gov. Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir üretiminde verimliliğin artırılması temel amaçları kapsamında üreticilerimiz desteklenmeye devam edilmektedir. Bu çerçevede, 2026 yılı tarımsal destek bütçesi 2025 yılı başlangıç bütçesine göre yaklaşık yüzde 24 artırılarak 167,6 milyar TL seviyesine çıkarılmıştır.

Diğer taraftan, gelir politikalarımız ile sürdürülebilir büyüme, mali disiplinin tesisi ve fiyat istikrarı gibi makroekonomik hedefler gözetilirken, vergiler, bütüncül sosyal politikalarımızın önemli bir bileşeni olarak da etkin bir şekilde kullanılmaktadır.

Bu çerçevede tarımsal faaliyetler vergi politikalarımız ile güçlü bir şekilde desteklenmekte olup bu alanda birçok düzenleme mevzuatımıza kazandırılmış bulunmaktadır.

Bu kapsamda;

• Temel gıda maddelerinin teslimi yüzde | oranında katma değer vergisine (KDV) tabi bulunmaktadır.

• Tarım ve hayvancılığın önemli girdi maliyetlerini oluşturan yem ve gübre teslimleri KDV'den istisna edilmiştir.

• Traktör, biçerdöver, ilaçlama, süt sağma makineleri gibi tarımsal makinaların teslimlerinde, tarımsal sulama sistemleri ve tarımsal abonelere yapılan elektrik teslimlerinde indirimli KDV oranı uygulanmaktadır.

• Çiftçilere yapılan destek ödemelerinden gelir vergisi kesintisi kaldırılmış, daha önce yapılan kesintiler iade edilmiştir.

• Lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesine ve bu alandaki yatırımların artarak gelişmesine katkı sağlamak amacıyla ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar, 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmiş, istisna edilen bu kazançlar üzerinden tevkifat yapılmaması da sağlanmıştır. Lisanslı depoculuk faaliyetleri kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin teslimleri KDV'den de istisna edilmiştir.

• Münhasıran lisanslı depoculuk faaliyetinden elde edilen kazançlar için gelir vergisi mükelleflerince yıllık beyanname verilmemekte, bu kazançlar verilecek beyannamelere de dâhil edilmemektedir.

• Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri, Sulama Kooperatifleri ile Tarım Kredi Kooperatiflerinin her türlü muamelelerinde düzenlenen ve bunlar tarafından ödenmesi gereken kâğıtlara damga vergisi istisnası sağlanmıştır.

• Tarımda ölçek ekonomisine ulaşmak ve arazilerin bölünmesini engellemek amacıyla arazi birleşmelerinde damga vergisi ve harç istisnası getirilmiştir.

Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4

Tarımsal faaliyetlerin teşvik edilmesi amacıyla 2025 yılı bütçesinde 211,2 milyar TL vergiden vazgeçilmiştir.

Bununla birlikte, Ülkemizde vergi adaletinin artırılması, sabit gelirli vatandaşlarımızın vergi yükünün azaltılması ve küçük ölçekli işletmeleri teşvik etmek amacıyla geçtiğimiz dönemde çok önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda;

7338 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun | inci maddesiyle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunumuza eklenen Mükerrer 20/A maddesi ile ağırlıklı olarak esnaflarımızın oluşturduğu basit usule tabi mükelleflerimizin elde ettiği ticari kazançları gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Basit usulde kazanç istisnasından yararlanan mükellefler, istisna kapsamındaki kazançları için yıllık beyanname vermemekte ve diğer gelirler dolayısıyla beyanname vermeleri halinde de bu kazançlarını beyannameye dâhil etmemektedirler. Kayıtlarını ise bir muhasebe programına, defter tasdikine, tutulan kayıtların kendilerince muhafazasına ihtiyaç duymaksızın defter beyan sistemi üzerinden tutabilmektedirler. Ayrı bir iş yeri açmaksızın ve sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmaksızın oturdukları evlerde imal ettikleri malları internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar da belirlenen hasılat tutarını (2026 yılı için 1.900.000 TL) aşmamak kaydıyla esnaf muaflığı kapsamına alınmıştır.

Gerek vergiden muaf esnaf gerekse kazançları basit usulde tespit edilen mükellefler tarafından yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisinden istisna bulunmaktadır. 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yer alan "Tecil" düzenlemesi kapsamında çok zor durumda olan mükelleflerin borçlarının, bağlı bulundukları vergi dairelerine müracaat etmeleri halinde, maddedeki genel şartlar ve tecile yetkili makamın öngördüğü diğer şartlar dahilinde tecil ve taksitlendirilebilmesi mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, ekonomik gelişmeler ve vatandaşlarımızın talepleri de dikkate alınarak Eylül

2024 ve Temmuz 2025 tarihlerinde kredi kartı borçları ve ihtiyaç kredilerine yönelik borç yapılandırma programları açıklanmıştır. Bu programlar ile kredi kartı borçları ve ihtiyaç kredileri için; ilk program uyarınca 60 aya kadar, ikinci program uyarınca ise 48 aya kadar vadeyle yeniden yapılandırma imkânı getirilmiştir. Yapılandırılan kredi kartı borçlarına uygulanacak faiz oranı da referans faiz oranı ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca, kredi kartı işlemlerinde uygulanan aylık azami faiz oranları, dönem borç tutarına göre farklılaştırılarak, dar gelirli vatandaşlarımızın üzerindeki finansal yük hafifletilmiştir. Bununla birlikte, yapılan düzenlemelerin etkisi ve bankacılık sektöründeki diğer tüm gelişmeler yakından takip edilmekte olup gerekli görülmesi durumunda ilave düzenlemeler yapılabilecektir.

Devtet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, kat 3-4 e-posta; suhsorüneryelen ehmb goy ir Elektronik Ağ; www.hmb.gov.ir

Mehmet ŞİMŞEKBakan