Kastamonu ilinde yürütülen madencilik faaliyetlerine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Son dönemde medyada yer alan haberlerde, Kastamonu ili sınırları içinde orman ve mera vasfındaki arazilerin büyük bir bölümünün maden faaliyetleri için ruhsatlandığı ve özel sektör ile maden şirketlerine satıldığı iddiaları gündeme gelmiştir. Buna göre Kastamonu'nun yaklaşık üçte birine tekabül eden yüzölçümünün maden sahası niteliğinde olduğu, bu durumun tarım, orman, yer altı ve yer üstü su kaynakları ve yöre halkının yaşam alanları üzerinde ağır çevresel ve ekonomik etkiler yaratacağı ifade edilmektedir. Bölgede ruhsatlanan maden sahalarının büyük bölümünün "meralar, orman ve tarım alanları" gibi koruma altında olması gereken hassas alanları içerdiği iddia edilirken, bu alanların işletmeye açılmasının yöre ekolojisi, su döngüsü ve halk sağlığı üzerinde olumsuz etkiler doğuracağı yönünde ciddi kaygılar bulunmaktadır.

Maden sahası olarak ruhsatlandırılan alanların önemli bir kısmının mera ve orman vasfında olduğu, bu alanların ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve yerel tarımsal üretimin sürdürülebilirliği bakımından kritik öneme sahip olduğu bilinmektedir. Buna rağmen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın mevcut ruhsatlandırma politikalarının ne ölçüde çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) süreçleriyle uyumlu olduğu, bu süreçlerde koruma alanlarının ne şekilde dikkate alındığı ve yerel halkın katılımının nasıl sağlandığı belirsizliğini korumaktadır. Mera niteliğindeki alanların maden ruhsatlarına açılması özellikle hayvancılık, otlakların sürdürülebilir kullanımı, yer altı suyu seviyeleri ve topografik stabilite bakımından ciddi riskler barındırmaktadır.

Aym şekilde orman arazilerinin maden faaliyeti için tahsis edilmesi, biyoçeşitlilik kaybı, karbon yutağı kaybı, toprak erozyonu ve su rejiminde bozulma gibi çevresel sonuçlara yol açabilir. Kastamonu özelinde "3 'te birinin maden sahası olarak satılık olduğuna" ilişkin haberler, ruhsatların hangi kriterlerle verildiği, ÇED süreçlerinde nelerin dikkate alındığı, alan seçiminde koruma statülerinin nasıl değerlendirildiği gibi sorulan gündeme getirmektedir.

Bu çerçevede Bakanlığınızın maden ruhsatlarıyla ilgili mevcut politika, süreç, koruma kriterleri ve çevresel etki değerlendirme uygulamalarının şeffaf biçimde açıklanması, haberlerde dile getirilen iddialara yanıt verilmesi ve çevresel sürdürülebilirlik ilkelerine uygunluğun ortaya konması kamu yararı açısından önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;

I . Kastamonu ili sınırları içinde "maden sahası olarak ruhsatlanan alanların toplam yüzölçümü" ne kadardır? Bu yüzölçümün Kastamonu'nun toplam alanına oranı nedir?

2. Kastamonu'daki maden ruhsatlarının hangi oranının mera, orman, tarım arazisi veya koruma statüsü bulunan alanlar içinde yer aldığı Bakanlığınızca tespit edilmiş midir? Tespit edilmişse bu oranları (hektar ve *6) açıklar mısınız?

3. Kastamonu'da ruhsatlandırılmış maden sahalarının belirlenmesi sürecinde, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekliliği hangi kriterlere göre belirlenmektedir? Bu sahalar için ÇED raporu alınmış mıdır?

4. Mera ve orman niteliğindeki alanların maden sahası olarak tahsisi veya ruhsatlandırılmasına Bakanlığınız hangi hukuki dayanaklarla izin vermektedir?

5. Kastamonu'daki maden ruhsatlarının verilmesinde yerel halkın görüşü ve katılımı nasıl sağlanmıştır? Bu kapsamda yapılan bilgilendirme toplantıları, duyurular ve alınan yazılı görüşler Bakanlığınızca derlenip raporlanmış mıdır?

6. Kastamonu'daki ruhsatlı maden sahaları için planlanan veya yürütülen rehabilitasyon, sosyal etki değerlendirme ve çevrenin korunması tedbirleri var mıdır? Varsa bu tedbirlerin kapsamı ve takvimi nelerdir?

7. Maden ruhsatlarının verilmesi sonucunda Kastamonu'daki doğal su kaynakları, yer altı su seviyesi, toprak yapısı ve sürdürülebilir tarımsal üretim açısından Bakanlıkça yapılmış bir çevresel izleme ve değerlendirme çalışması mevcut mudur? Varsa sonuçlarıyla birlikte açıklar mısınız?

8. Kastamonu ili özelinde mera ve orman arazilerinin korunmasına yönelik Bakanlığınızın uzun vadeli çevre ve arazi kullanım politikaları nelerdir?

CEVAPLAR

Mera veya orman niteliğindeki alanların maden sahası olarak tahsisi ve ruhsatlandırılması Bakanlığımızın uhdesinde olmayıp, söz konusu ruhsatlar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce Maden Kanunu hükümleri çerçevesinde düzenlenmektedir. İlgili alanlarda gerekli izinlerin alınması hâlinde madencilik faaliyetleri yürütülebilmekte olup, ÇED süreçlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmaktadır.

ÇED Yönetmeliğinin Ek-1 Listesi kapsamında yer alan projeler için Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılım Toplantısı yapılmakta, halkın görüş ve önerileri kayıt altına alınmaktadır. Yazılı başvurular değerlendirilmekte ve karar alma süreçlerinde dikkate alınmaktadır. Ayrıca süreç boyunca kamuoyu ilgili idareler ve duyuru kanalları aracılığıyla bilgilendirilmektedir.