Adıyaman'da görme engelli bir öğrencinin özel eğitim sınıfı olmadığı için yaşadığı zorluklara ilişkin
Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 5 Mart 2026 tarihinde 7/41722 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 40 gün sonra, 14 Nisan 2026).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Adıyaman'da görme engelli bir öğrencinin özel eğitim sınıfı olmadığı için yaşadığı zorluklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41722, 5 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41722-adiyaman-da-gorme-engelli-bir-ogrencinin-ozel-egitim-sinifi-olmadigi-icin-yasadigi-zorlukl (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9a5a11e8-d950-4243-8688-019cc36f5b9b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 40 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98"inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99"uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Semra ÇAĞLAR GÖKALP Bitlis Milletvekili
Adıyaman ilinde 2014 yılında Wagr sendromu ile doğan ve bu sendroma bağlı ileri düzeyde görme engeli bulunan Doğa Ronya Gezer, ilkokul düzeyinde özel eğitim sınıfında eğitim görmüş olmasına rağmen, ortaokul düzeyinde görme engellilere yönelik özel eğitim sınıfı bulunmadığı gerekçesiyle kaynaştırma/bütünleştirme uygulaması kapsamında akranlarıyla aynı sınıfta eğitim almaya zorlanmaktadır. Halihazırda bir gözü yalnızca 905 oranında görebilen, diğer gözü ise tamamen görmeyen ve 5. sınıfta öğrenim gören Doğa Ronya Gezer; engel durumuna uygun hiçbir eğitim materyali sağlanmadan, akranlarıyla eşit ve erişilebilir koşullarda eğitim alamamaktadır. Sınavlara gerektiği gibi katılamamakta, tahtayı görememekte, yeterli destek sunulmadığı için dersleri takip edememekte ve bu nedenle akademik olarak akranlarının gerisinde kalmaktadır. Ayrıca akran zorbalığına da maruz kalan Doğa Ronya Gezer, tüm bu olumsuz koşullara rağmen eğitimine devam edebilmek için büyük zorluklara katlanmak zorunda bırakılmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Adıyaman İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ailesinin başvurusunun reddine gerekçe olarak Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği"nin 27'nci maddesi gösterilmiştir. Söz konusu maddede, ilkokulu tamamlayan görme engelli öğrencilerin 5'inci sınıftan itibaren akranlarıyla tam zamanlı kaynaştırma yoluyla eğitim görmeleri öngörülmektedir.
Ancak 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 20"nci maddesinde, "Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için engellilik durumu ve özelliklerine göre okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında özel eğitim sınıfları açılır" hükmü yer almaktadır. Aynı şekilde 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'da fırsat eşitliği ve ayrımcılık yasağı açıkça düzenlenmiştir.
Bazı komşu illerde ortaokul düzeyinde görme engelliler için özel eğitim sınıfları bulunurken, Adıyaman'da bu imkânın sağlanmaması firsat ve imkân eşitliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. i
Engelli öğrencilerin eğitim hakkı, Anayasa'nın 42'nci maddesi kapsamında güvence altındadır ve hiçbir idari düzenleme ile daraltılamaz.
Bu bağlamda;
SORULAR
Adıyaman ilinde ortaokul düzeyinde görme engelliler için özel eğitim sınıfı neden bulunmamaktadır?
573 sayılı KHK'nın 20'nci maddesi uyarınca ayrı bir sınıfta eğitim alması gereken öğrenciler için ortaokul düzeyinde özel eğitim sınıfı açılmamasının hukuki gerekçesi nedir?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği"nin 27'nci maddesi ile 573 sayılı KHK arasında ortaya çıkan norm çatışmasına ilişkin Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
Adıyaman ilinde hâlihazırda kaynaştırma uygulaması kapsamında eğitim görmek zorunda bırakılan kaç görme engelli öğrenci bulunmaktadır?
Kaynaştırma uygulamasına tabi tutulan ileri düzey görme engelli öğrenciler için sınıf içi materyal, yardımcı personel ve bireysel destek hizmetleri sağlanmakta mıdır? Sağlanıyorsa kapsamı nedir?
Adıyaman'da ortaokul düzeyinde görme engelliler için özel eğitim sınıfı açılmasına yönelik herhangi bir planlama yapılmakta mıdır?
Türkiye genelinde görme engelli öğrenciler için ilk, orta ve lise düzeyinde illere göre kaç tane sınıf vardır? Bu sınıflarda eğitim alan kaç öğrenci bulunmaktadır?
Engelli öğrencilerin eğitim hakkının bölgesel farklılıklar nedeniyle fiilen sınırlandırılmasının önüne geçmek amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Fla1435 a 113
b) 04/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1809371 sayılı yazınız. 71 43085 21
c) 05/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1811464 sayılı yazınız. Gx 1272
ç) 11/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1815208 sayılı yazınız. yal yı3176
d) 12/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1816225 sayılı yazınız. 7/4111) OC 127
e) 17/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1817456 sayılı yazınız. 3Juigsu GE 125
7/1853 o NM"
• (u1869 OK 15
">iyi S61 G&v 1271 Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Eskişehir Milletvekili İbrahim ARSLAN'ın 7/40962, Zonguldak Milletvekili Deniz YAVUZYILMAZ'ın 7/41077, Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICI'nın 7/41233, İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/41485, Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'ın 741722, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/41725, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7141726, Gaziantep Milletvekili Hasan ÖZTÜRKMEN"in 7/41727, Diyarbakır Milletvekili Mehmet KAMAÇ"'ın 7/41854, Muğla Milletvekili Süreyya ÖNEŞ DERİCİ'nin 7/41859, İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın TÜRELİ'nin 7/41860 ve Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7/41862 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim.
Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (21 Sayfa)
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 0 0) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI
7141792 ox 22 YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Görme yetersizliği olan bireyler için Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "İlköğretim programı uygulayan özel eğitim sınıfları" başlıklı 27'nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Görme veya işitme engelli öğrenciler için ilkokullarda özel eğitim sınıfları açılır. " hükmü gereğince ayrıca özel eğitim sınıfları da açılmaktadır. İlkokul düzeyinde görme yetersizliği olan bireyler için tipik gelişim gösteren bireylerin de takip ettiği ilköğretim programının uygulandığı özel eğitim sınıflarının açılmasının amacı bu bireylerin akademik açıdan programa ve okula uyumu ile sosyal kabulünü özel eğitim öğretmenleri tarafından en üst seviyede desteklemektir.
Ortaokul kademesine gelindiğinde ise söz konusu Yönetmelik'in 27 ve 28'inci maddeleri gereğince sadece hafif/orta ağır zihinsel yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireyler için veya özel eğitim programı uygulanan özel eğitim sınıfları açılmaktadır. Herhangi bir zihinsel yetersizlik veya otizm spektrum bozukluğu tanısı olmayan görme yetersizliği olan bireyler için ise 573 sayılı KHK'nin "Özel Eğitim İlkeleri" başlıklı 4*üncü maddesinin (c) fıkrasında yer alan "Özel eğilim hizmetleri, özel eğitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır ve yürütülür." ile aynı maddesinin i fıkrasında yer alan "Özel eğitim hizmetleri, özel eğitim gerektiren bireylerin toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini kapsayacak şekilde planlanır." hükümleri doğrultusunda ulusal ve uluslararası alanyazında en az kısıtlayıcı çevre olarak tanımlanan kaynaştırma/bütünleştirme eğitim uygulamalarına yerleştirilmektedir. 573 sayılı KHK"'de yer alan bu temel ilkeler Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 27'nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Görme veya işitme engelli öğrenciler için ilkokullarda özel eğitim sınıfları açılır. İlkokulu tamamlayan öğrencilerin 5 inci sınıftan itibaren yetersizliği olmayan akranlarıyla tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme uygulaması yoluyla aynı sınıfta eğitim görmeleri sağlanır. " hüküm ile sağlanmaktadır.
Bu uygulamalarda ilkokul kademesinde özel eğitim sınıfında akademik ve sosyal olarak özel eğitim öğretmeni tarafından desteklenen görme yetersizliği olan bireyler için ortaokul kademesinde bireyselleştirilmiş eğitim programı kapsamında ortam, program ve materyallerde gerekli uyarlamalar yapılarak bireyler, tipik gelişen akranları ile aynı ortamda eğitim görmekte ve böylece eğitimde hak temelli yaklaşım ve fırsat eşitliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Bunun yanı sıra ortaokul kademesinde uygulanan ilköğretim programında yer alan branş derslerinin o alanda uzmanlaşmış branş öğretmenleri tarafından okutulmasıyla görme yetersizliği olan bireylerin akademik açıdan akranları ile aynı ortamda ve eşit fırsatlarla programı takip etmesi sağlanmaktadır.
Görme yetersizliği dâhil olmak üzere kaynaştırma/bütünleştirme eğitim uygulamaları kapsamındaki tüm özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 25'inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Okul öncesi, ilköğretim ve orlaöğretim kademesinde eğitim veren okullarda tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerini sürdüren öğrenciler için il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifi doğrultusunda il veya ilçe milli eğitim müdürlüklerince destek eğitim odası açılır." hükmü gereği destek eğitim odaları açılmaktadır. Destek eğitim odaları ile görme yetersizliği olan bireyler akademik olarak ihtiyaç duydukları derslerde ayrıca desteklenmektedir.
N Sa MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN SAİM ii Gelisti 5 YÜZYILI KN Strateji Geliştirme Başkanlığı O
MERA
Tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerine devam eden özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için eğitim kurumlarında destek eğitim odaları açılmaktadır. Bu odalarda, öğrencilerin eğitim performansları dikkate alınarak bire bir eğitim sunulmakta, ihtiyaç duyulması halinde ise benzer performans düzeyindeki en fazla üç öğrenci ile grup eğitimi de yapılabilmektedir. Destek eğitim odasında verilecek dersler ve haftalık ders saati, öğrencinin toplam ders saatinin 9040"ını aşmayacak şekilde Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) geliştirme birimi tarafından planlanmaktadır. Bu süreçte öğretmenler, yöneticiler ve aileler için gerekli bilgilendirme çalışmaları okul rehberlik servisleri ile iş birliği içinde yürütülmektedir.
Görme yetersizliği olan öğrencilerin eğitime erişimini desteklemek amacıyla, ihtiyaç duydukları Braille (kabartma) ders kitapları ile yardımcı araç-gereçlerin ücretsiz dağıtımı yapılmaktadır. Ayrıca merkezi sınavlarda ve okul içi değerlendirmelerde; resim, şekil ve grafik içeren sorular görme engelli öğrenciler için kabartma olarak hazırlanmakta, betimlenmekte veya bu soruların yerine eş değer sorular sorulmaktadır.
Özel eğitim hizmetlerinin planlanması, mevcut mevzuat ve "en az sınırlandırıcı ortam" ilkesi çerçevesinde yürütülmektedir. Mevcut Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri, görme yetersizliği olan bireylerin ortaokul kademesinde akranlarıyla birlikte tam zamanlı kaynaştırma yoluyla eğitim almalarını amirdir. Bu yasal düzenleme gereği, ortaokul düzeyinde ayrı bir özel eğitim sınıfı açılması yerine, öğrencilerin kayıtlı oldukları okullarda destek eğitim odası ve materyal desteği gibi hizmetlerle güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Türkiye genelinde tüm eğitim kademelerinde 5.671 görme yetersizliği olan öğrencimiz mevcuttur.
Adıyaman Valiliğince konuya ilişkin olarak;
573 sayılı KHK'nın 20. maddesi hükümleri bütün engel grupları kapsadığından Adıyaman ili merkez ve ilçelerinde, hafif düzeyde zihinsel ve otizm sınıfları ile orta-ağır zihinsel ve otizm sınıfları ve işitme-görme alanlarında 41 sınıf açıldığı ve bu sınıflarda 1888 öğrencinin eğitim aldığı, il genelinde görme engelli olarak kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi alan 11 öğrencinin ortaokul, 13 öğrencinin ise lise düzeyinde olduğu,
Kaynaştırma uygulamasına tabi öğrenciler için Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği"nin "Destek eğitim odası" başlıklı 25. Maddesinde yer alan "(1) Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kademesinde eğitim veren okullarda tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerini sürdüren öğrenciler için il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifi doğrultusunda il veya ilçe milli eğitim müdürlüklerince destek eğitim odası açılır " denilmekte ve f) bendinde "Destek eğitim odasında; öğrencilerin eğitim ihtiyaçları takip ettikleri eğitim programı ve öğrencilerin kayıtlı oldukları kademe esas alınarak özel eğitim öğretmenleri, okul öncesi öğretmenleri, sınıf ve diğer alan öğretmenleri okul yönetiminin teklifi doğrultusunda il veya ilçe milli eğitim müdürlüklerince görevlendirilir. " hükmü doğrultusunda her okulda destek eğitim odası açıldığı, bu öğrenciler için gerekli eğitim materyalleri bulundurulduğu ve Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) doğrultusunda eğitime devam edildiği,
Adıyaman ilinde ilkokul düzeyinde görme engelli öğrencilere yönelik toplam 3 sınıf açıldığı ve bu sınıflarda 6 öğrencinin eğitim aldığı, bildirilmiştir.