Son 5 yılda faaliyetini sonlandıran esnaf sayısına ilişkin

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Bursa Milletvekili Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU tarafından verilen 7/43318 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Bursa Milletvekili Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU'na Ait 7/43318 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 8) Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBIS) kayıtlarına göre, Türkiye genelinde son 5 yılda 588.382 terkin işlemi, buna karşılık 1.513.599 tescil işlemi gerçekleştirilmiş olup, aradaki olumlu fark 925.217 olmuştur. Bahse konu terkin işlemlerinin en çok gerçekleştiği ilk 3 sektör "Gıda, Tarım", "Ulaştırma Hizmetleri" ve "Giyim, Deri Ürün, Ev Tekstili, Dokuma" olmuştur.

Terkin işlemleri, ticari hayatın doğal akışı içerisinde esnaf ve sanatkârların; meslek değiştirmesi, tacir sınıfına geçmesi, emekli olması, vefat etmesi ya da işini kapatarak farklı sektörlere yönelmesi gibi çeşitli nedenlerle de gerçekleşebilmektedir.

Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (ESKKK) aracılığıyla ya da doğrudan Türkiye Halk Bankası tarafından esnaf ve sanatkârlara sağlanan Hazine Sübvansiyonlu Krediler, esnaf işletmelerinin sermaye ihtiyaçlarının karşılanması, yatırım olanaklarının meydana getirmesi ve nakit akışlarının sağlıklı şekilde devamı açısından çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir.

2025 yılı içerisinde 257.709 adet kullandırım kapsamında esnaf ve sanatkârlara ülkemiz genelinde 175,8 milyar TL tutarında ve yıllık bazda rekor düzeyde kredi kullandırılmıştır. 2026 yılının ilk 3 ayında ise 52.977 adet kullandırım kapsamında sağlanan kredilerin toplam tutarı 39,8 milyar TL'ye ulaşmıştır. 2002 yılından bu yana ülkemiz genelinde 793,7 milyar TL' ye yakın faiz indirimli kredi kullandırılmıştır.

Yakın dönemde Bakanlığımızın girişimleri neticesinde yapılan son düzenlemelerle faiz indirimli kredilere ilişkin esnaf ve sanatkârların borç yüklerini hafifletmek ve kredi kullanım şartlarını kolaylaştırmak adına önemli kolaylıklar hayata geçirilmiştir. Buna göre;

-İşletme kredilerinin üst limitleri 1 milyon TL'ye, yatırım kredilerinin üst limitleri ise 2,5 milyon TL'ye çıkarılmıştır.

-Kredilerin yıllık faiz oranı 2025 yılı Mart ayında %25'e indirilmiştir. -Azami 5 yaşına kadar ikinci el araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımları yatırım kredisi kapsamına alınmıştır.

-Esnafın kredi alabilmesi için ticari faaliyetine başlangıç süresinden itibaren geçmesi gereken 6 aylık süre 3 aya düşürülmüştür.

-ESKKK vasıtasıyla verilen kredilerin daha önce 3 ay olan azami taksit ödeme vadesi isteğe bağlı olarak 6 aya kadar uzatılmıştır.

-Kredilerin geri ödeme vadesinde de bir düzenleme yapılarak 36 ay olan toplam kredi geri ödeme süresi genişletilmiş ve 48 aya yükseltilmiştir.

-ESKKK'nin çalışma bölgeleri bulundukları illerin sınırları dahilinde genişletilerek, esnaf ve sanatkârlarımızın finansmana erişimleri için kolaylık sağlanmıştır.

Bunlara ilave olarak, güncel çalışmalar çerçevesinde;

-Kredilerin faiz oranı, 5 Ocak 2026 tarihi itibarıyla %20'ye düşürülmüştür. -Daha önce iş yeri ve taşıt edinme amacıyla sağlanan yatırım kredileri kapsamına; 2,5 milyon TL limitli Makine ve Teçhizat Alım Kredisi eklenmiştir.

-2026 yılı başından itibaren yürürlüğe girmesi öngörülen kredilere ait %33'lük faturalandırma zorunluluğu, Bakanlığımızın gayretleri ve Sayın Cumhurbaşkanımızın tensipleri neticesinde bir yıl süreyle ertelenmiş, ilgili Karar'da Hazine ve Maliye Bakanlığınca yapılan değişiklik yürürlüğe gırmıştır.

-Ticaret erbabımızın faiz indirimli finansmana olan yoğun talebi ve koöpenatitlerimlzın plasman imkânları nedeniyle beklemede bulunan kredi dosyalarının 2025 yılı sonuna kadar sonuçlandırılması yönünde çalışmalar yürütülmüştür.

-Ayrıca limit üstü kredi başvuruları da belirli kıstaslar dahilinde ve cari faiz oranına yakın seviyelerden Türkiye Halk Bankası tarafından karşılanabilmektedir.

-Vergi borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan yapılandırılmamış borçları nedeniyle finansman imkânından faydalanamayan esnaf ve sanatkârlarımızın bu sorununun çözümüne yönelik talep ve önerilerimiz yakın dönemde Hazine ve Maliye Bakanlığına iletilmiş olup, bu kapsamda 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nda yapılan yeni düzenleme, 15.02.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Buna göre, yapılandırılmamış/taksitlendirilmemiş (veya yapılandırması/taksitlendirmesi bozulmuş) vergi ve sosyal güvenlik borcu bulunanların kullanacakları krediler üzerinden azami %25 oranında ve 1 yıl içinde en fazla 300.000 TL olmak üzere tahsil olunacak tutarın Banka tarafından kamu alacakları için ilgili kurumlara ifasının ardından, esnaf ve sanatkârlarımız, talep etmiş oldukları finansmanın kalan kısmını kullanabileceklerdir. Bu düzenleme, ilgili kapsamdaki esnaf ve sanatkârlarımızın finansmana erişimlerinde önemli bir adım olmuştur. Bununla birlikte, aynı düzenleme ile 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesinde belirtilen; geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında ve bu işlere benzerlik gösteren mesleklerde faaliyet gösteren ve Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi sahibi esnaf ve sanatkârlarımız için, 31.12.2026 tarihine kadar, Karar kapsamındaki kredi kullandırılarında vergi ve sosyal güvenlik borcu olmaması şartının aranmaması imkânı da getirilmiştir.

Bakanlığımızca esnaf ve sanatkârlarımızın karşılaştıkları sorunlara diğer kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içerisinde çözümler sunulması için çalışmalara aralıksız şekilde devam edilmekte, sektörlerimizdeki tüm gelişmeler meslek kuruluşlarımızla koordineli şekilde yakından takip edilmektedir.

Son olarak, Bakanlığımızca esnaf ve sanatkârların karşılaştıkları sorunlarına çözümler üretmek ve rekabet güçlerini artırmak amacıyla 2026-2030 Esnaf ve Sanatkârlar Stratejisi ve Eylem Planı hazırlık çalışmaları yürütülmektedir.