2026 yılının ilk beş ayında faaliyetlerini sonlandıran esnaf ve sanatkarlara ilişkin

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Kocaeli Milletvekili Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU tarafından verilen 7/46961 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Kocaeli Milletvekili Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'na Ait 7/46961 Sayılı Yazılı Soru Önergesine Iliskin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 8) Zincir mağazalar ve çevrim içi platformların artan piyasa gücü karşısında küçük işletmelerin rekabet gücünün korunması, Bakanlığımızın esnaf ve sanatkârlara yönelik çalışmalarında önem verilen hususlardan biridir. Esnaf ve sanatkârların adil rekabet koşulları içerisinde faaliyet gösterebilmeleri, piyasadaki rekabet koşullarının korunması dijitalleşmenin sunduğu imkânlardan yararlanabilmeleri amacıyla çalışmalar yürütülmektedir.

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili ikincil mevzuat kapsamında alışveriş merkezlerinde toplam satış alanının en az %'inin esnaf ve sanatkâr işletmelerine ayrılması, kaybolmaya yüz tutmuş meslekleri icra edenlere belirli oranda yer ayrılarak bu yerlerin rayiç bedelin dörtte birini aşmayacak şekilde kiralanması, perakende işletmelerin çalışma gün ve saatlerinin, sektörün ve bölgenin özellikleri ile rekabet koşulları dikkate alınarak belirlenmesi, belirli tarım ve gıda ürünlerinde küçük işletmeler lehine ödeme sürelerine ilişkin sınırlamalar getirilmesi gibi düzenlemelerle küçük işletmelerin korunması ve adil rekabet koşullarının güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Buna ek olarak, özellikle elektronik ticaret platformlarının küçük işletmeler üzerindeki etkileri ile esnaf ve sanatkârların dijital pazarlara erişiminin geliştirilmesi hususları ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Elektronik ticaret ekosisteminin geliştirilmesi ve esnaf ve sanatkârların dijital dönüşüme sağlaması amacıyla Bakanlığımız tarafından uzun yıllardır çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, paydaş ilgili kurum ve kuruluşlarla esnaf ve sanatkârlara yönelik e-ticaret eğitimleri ve bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Elektronik ticaret süreçlerine ilişkin farkındalığın artırılması ve etkin katılımı desteklemek amacıyla E-Ticaret Kılavuzu hazırlanarak esnaf ve sanatkârların kullanımına sunulmuştur.

Ayrıca Bakanlığımız tarafından yürütülen, e-ticaret ekosisteminin öncü firmalarının sponsorluğunda hayata geçirilen "E-Ticareti Güçlendirme Projesi" kapsamında illerde eğitimler düzenlenmektedir. Türkiye genelinde esnaf ve sanatkârları, KOBİ'leri ve girişimcileri dijital ticaretin sunduğu yeni fırsatlarla buluşturmayı hedefleyen proje, e-ticaret alanında bilgi ve yetkinliklerin artırılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. E-Ticaret Uyum Endeksi analizleri doğrultusunda belirlenen illerde gerçekleştirilen eğitimler ile;

• Esnaf ve KOBİ'lerin dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması,

• Kadın ve genç girişimcilerin e-ticaret ekosistemine daha güçlü şekilde dahil edilmesi,

• Bölgesel e-ticaret hacminin artırılması hedeflenmektedir.

Öte yandan, Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBIS) kayıtlarına göre, 2026 yılının ilk altı ayında toplam 159.595 esnaf ve sanatkâr tescil işlemi, 70.229 esnaf ve sanatkâr ise terkin işlemi gerçekleşmiştir.

Esnaf ve sanatkâr işletmelerinin faaliyetlerini sonlandırmalarının nedenlerinin ortaya konulması bu nedenlerin işletmelerin sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bakanlığımızca esnaf ve sanatkârların ekonomik faaliyetlerini sürdürülebilir şekilde devam ettirebilmeleri, değişen piyasa koşullarına uyum sağlamaları ve rekabet güçlerinin korunmasına yönelik gelişmeler takip edilmekte olup, sektörel sorunların ilgili kurumlarla koordinasyon içerisinde değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, 2026 yılı Temmuz ayı sonu itibarıyla 114.306 adet kullandırım kapsamında esnaf ve sanatkârlara 87,4 milyar TL finansman sağlanmış durumdadır.

Sonuç olarak, Bakanlığımızca esnaf ve sanatkârlarımızın karşılaştıkları sorunlara diğer kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içerisinde çözümler sunulması için çalışmalara aralıksız şekilde devam edilmekte, sektörlerimizdeki tüm gelişmeler meslek kuruluşlarımızla koordineli şekilde yakından takip edilmektedir.

Diğer taraftan, esnaf ve sanatkârların vergi, sosyal güvenlik primi ve kredi borçlarının yapılandırılmasına ilişkin düzenlemeler farklı kurumların görev ve yetki alanında bulunmaktadır. Vergi borçlarına ilişkin hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığının, sosyal güvenlik prim borçlarına ilişkin hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumunun, kredi borçlarının yapılandırılmasına ilişkin hususlar ise ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşların görev alanında yer almaktadır.