Mersin'in İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi'ndeki yerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir URALOĞLU tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kapılarından biri olan liman, lojistik ve tarım kapasitesiyle Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) bazında Türkiye'nin ilk 10 ekonomisi arasında yer alan Mersin ili, teknolojik dönüşüm ve dijitalleşme yarışında tarihsel bir tıkanma noktasına gelmiştir. Mersin Haberci Gazetesinden Hediye Eroğlu'nun imzası ile yayınlanan habere göre, Ankara Sanayi Odası (ASO) tarafından yayımlanan ve 81 ilin teknolojik üretim kapasitesini ölçen ASO - İLTEK 2025 (illerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi) sonuçlarına göre Mersin, 81 il arasında ancak 43. sırada yer bulabilmiştir. Şehrin genel sıralamadaki bu durağanlığına ek olarak, dijital altyapı endeksinde 59. sıraya gerilemiş olması, Mersin'in sadece bugünü değil, gelecekteki küresel rekabet gücünü de tehdit eden vahim bir tabloyu ortaya koymaktadır.

Mersin ekonomisinin bu denli büyük bir hacme sahip olmasına rağmen teknoloji endeksinde bu denli geride kalması, şehrin "Düşük Teknoloji Tuzağına" hapsolduğunun en somut kanıtıdır. Kentin lokomotif sektörleri olan lojistik, tarım ve gıda sanayisi yüksek teknoloji, yapay zekâ ve otomasyon imkânlarını kullanmak yerine halen geleneksel yöntemlere bağımlı kalarak katma değeri düşük bir üretim modeline sıkışmıştır. Özellikle benzer sanayi altyapısına sahip Gaziantep'in aynı endekste 9. sırada yer alması, Mersin'in sanayi stratejisinde "'orta - ileri teknoloji" segmentine (makine, savunma sanayi bileşenleri vb.) geçiş yapamadığını deşifre etmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Şehrin teknolojik dönüşümünün önündeki en büyük engel ise sermayenin yanlış yönlendirilmesidir. Türkiye genelinde inşaat sektörünün GSYH içindeki payı %6 seviyesindeyken, Mersin'de bu oranın %15,5 seviyesine çıkması, üretken sanayiye ve AR-GE'ye aktarılması gereken kaynağın "betona" hapsedildiğini göstermektedir. Bu beton odaklı büyüme modeli, Mersin'de bir taraftan "inşaat balonu" riski yaratırken diğer taraftan kentin bilgi ekonomisine geçişini imkânsız kılmaktadır. Şehirde birden fazla üniversite bulunmasına rağmen, üniversite - sanayi bağının kopukluğu nedeniyle nitelikli genç nüfus şehir dışına kaçmakta, Mersin sahip olduğu beşerî sermayeyi de her geçen gün kaybetmektedir.

Mersin'in 43. sıradaki konumu, kentin stratejik bir vizyon eksikliği içinde olduğunu ve merkezi yönetimin bölgesel teknoloji politikalarının Mersin özelinde sonuç vermediğini göstermektedir. Mersin'in lojistik ve ticari gücünü yüksek teknoloji ile taçlandıracak, dijital altyapıyı modernize edecek ve sermayeyi inşaattan yüksek teknoloji üretimine kaydıracak radikal teşvik mekanizmalarının hayata geçirilmesi milli ekonomi için bir zorunluluktur.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye'nin en büyük dış ticaret kapılarından biri olan Mersin'in, dijital altyapı endeksinde 59. sıraya gerilemiş olmasının teknik ve idari gerekçeleri nelerdir?

2. "Lojistik Üs" olma iddiasındaki bir kentin, dijitalleşme yarışında Anadolu' daki pek çok ilin gerisinde kalması Bakanlığınızın Ulusal Genişbant Stratejisi hedefleriyle ne ölçüde bağdaşmaktadır?

3. Mersin Limanı ve çevresindeki serbest bölgelerde dijital gümrükleme hızı ve veri transfer güvenliği açısından yaşanan aksaklıkların, 59. sıradaki zayıf altyapı ile bağlantısı incelenmiş midir?

4. Küresel lojistikte "Akıllı Liman" (Smart Port) uygulamalarına geçilirken, Mersin'in bu sıralamadaki konumu Türkiye'nin dış ticaret rekabetçiliği için bir "altyapı riski" oluşturmakta mıdır?

5. Haber detaylarında belirtilen "Ana Konteyner Limanı fırsatının kaçırıldığı" ve mevcut liman işletmecisinin kapasite artırımının şehre etkisi göz önüne alındığında, kenti teknolojik olarak bir üst lige çıkaracak yeni bir entegre dijital lojistik planınız mevcut mudur?

6. Mersin'deki Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve tanmsal üretim havzalarında fiber optik altyapı erişim oranı nedir?

7. Mersin'in dijital sıralamadaki 59. sıradaki konumu dikkate alındığında, 5G ve ötesi teknolojilerin pilot uygulamalarında Mersin'e öncelik verilmemesinin ekonomik maliyeti hesaplanmış mıdır?

8. Mersin'in teknolojik geri kalmışlığını aşması için hayati önem taşıyan hızlı tren ve lojistik merkez projelerinin dijital entegrasyonu (nesnelerin interneti - loT takibi) ne aşamadadır?

9. Fiziksel yatırımlar (beton) yapılırken, bu yatırımların "akıllı sistemlerle" donatılmaması Mersin'in teknoloji endeksindeki (43. sıra) durağanlığını besleyen bir faktör müdür?