Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin

Mersin Milletvekili Sayın Mehmet Emin EKMEN'in tarafıma tevcih ettiği 7/44069 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99 uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır.

Bilgilerinizi arz ederim.

21/6/2005 tarihli ve 25852 sayıh Resmî Gazete'de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 5177 sayılı Kanunla değişik 7'nci maddesine dayanılarak, izne tabi alanlarda yürütülecek madencilik faaliyetlerine ilişkin izin süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Söz konusu Kanun hükmü, ormanlar, mera alanları, sit alanları, su havzaları, kıyılar ve benzeri özel statülü alanlarda madencilik faaliyetlerinin hangi esaslara göre yürütüleceğinin Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak bir Yönetmelikle düzenlenmesini öngörmekteydi. Ancak Anayasa Mahkemesinin 15/1/2009 tarihli ve E.2004/70, K.2009/7 sayılı kararıyla, 3213 sayılı Kanunun anılan hükmü Anayasa'nın ilgili maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiş olup, anılan kararda özetle; "tabii servet ve kaynaklar ile bunlara ilişkin madencilik faaliyetlerine yönelik temel usul ve esasların Yönetmelikle değil kanunla düzenlenmesi gerektiği" hususu açıkça ortaya konulmuştur. Bu itibarla, dayanağını oluşturan Kanun hükmünün ortadan kalkmasıyla birlikte ilgili Yönetmeliğin hukuki dayanağı ve normatif meşruiyeti sona ermiş; dayanak normunu kaybeden bir ikincil düzenlemenin yürürlükte tutulmasının normlar hiyerarşisi ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı değerlendirilmiştir. Ayrıca Yönetmeliğin bazı hükümlerinin yargı kararlarıyla iptal edilmiş olması ve kalan hükümlerinin de zaman içerisinde değişen Kanun hükümleriyle uyumsuz hale gelmesi nedeniyle fiilen uygulanabilirliğini önemli ölçüde yitirdiği görülmüştür.

Bunun yanında mevzuatta değişen ve gelişen koşullar sebebiyle hayata geçirilen değişiklikler sonucunda, 2005 tarihli Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği ile yürürlükte bulunan Maden Yönetmeliği arasında, ayrıca her iki Yönetmelik ile üst norm olan Maden Kanunu arasında uyumsuzluklar ortaya çıkmış, bu durum uygulamada mevzuat karmaşasına neden olmuştur.

Bu çerçevede, düzenlediği hususlar itibarıyla güncel mevzuatta karşılığı bulunan, hukuki dayanağını kaybetmiş ve uygulama kabiliyeti kalmamış olan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinin yürürlükten kaldırılması uygun görülmüş olup, bu amaçla hazırlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanarak görüş alınması zorunlu olan kurum/kuruluşlar ile ilgili bakanlıkların görüşleri çerçevesinde 25/4/2026 tarihli ve 33234 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11228 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulmuştur.

Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılması, 3213 sayılı Kanunun 7'nci maddesinde düzenlenen izin rejiminde herhangi bir değişiklik meydana getirmemiş, izin süreçlerinde hukuki boşluk veya yorum farklılığı doğurmamıştır. Zira izin süreçleri yalnızca Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliğinde düzenlenmemekte; ilgili kurum ve kuruluşlar kendi görev alanlarına ilişkin usul ve esasları kendi özel mevzuatlarıyla belirlemektedir.

Bu kapsamda, izin süreçlerine ilişkin hükümler Maden Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup; orman, mera, tarım arazileri, sit alanları, su havzaları ve diğer özel statülü alanlara ilişkin izin süreçleri, Mera Yönetmeliği, Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği gibi ilgili özel mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. İlgili alanlarda izin vermeye yetkili idareler usullerini kendi yönetmelikleriyle belirlemiş olduğundan, kaldırılan Yönetmelikte yer alan düzenlemelerin ayrıca muhafaza edilmesine veya güncellenmesine ihtiyaç bulunmamaktadır.

Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılması çevresel koruma ve doğal varlıkların korunmasına yönelik mevcut güvence mekanizmalarında herhangi bir zayıflamaya yol açmamıştır. Zira bu mekanizmalar esas itibarıyla ilgili kanunlar ve bunlara dayanılarak çıkarılan özel mevzuatta düzenlenmekte olup, bu kapsamda çevresel etki değerlendirme süreçleri Çevre Kanunu ile ÇED Yönetmeliği hükümleri uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesinde yürütülmeye devam edilmektedir. İzin süreçlerinde kurumlar arası koordinasyon 3213 sayılı Kanunun 7'nci maddesinde düzenlenen usul ve

esaslar çerçevesinde yürütülmektedir. Kanun uyarınca izne tabi alanlar ilgili kurumlar tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG)'e bildirilmekte; ruhsat düzenlenmeden önce ilgili kurumların görüş ve izinleri MAPEG tarafından alınmaktadır. Kanunda öngörülen süreler içerisinde izin taleplerinin sonuçlandırılması, kurum görüşlerinin temini ve diğer izin işlemleri yine aynı madde hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Devlet ormanlarında yürütülecek faaliyetlere ilişkin izin işlemleri ise 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

Madencilik izin süreçlerinin şeffaf ve izlenebilir şekilde yürütülmesine ilişkin düzenlemeler ise 30/10/2025 tarihli ve 33062 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle, 3213 sayılı Maden Kanununda yapılan değişiklikler doğrultusunda güncellenmiştir.

Bakanlığımızca yürütülen mevzuat çalışmaları ise Kalkınma Planı, Orta Vadeli Program, Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ve Bakanlığımız Stratejik Planı başta olmak üzere üst politika belgelerinde yer alan hedef ve tedbirler ile güncel ihtiyaçlar dikkate alınarak sürdürülmektedir.