Dicle Üniversitesi yerleşkesinde petrol arama ve sondaj faaliyetleri yürütüleceği iddiasına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Anayasa'nın 98, Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96 ve 99. maddeleri uyarınca Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından, öngörülen yasal süresi içinde ivedilikle cevaplanması konusunda gereğini bilginize sunarım.
Diyarbakır'ın birçok ilçesinde çevreyi ve yaşam alanlarını doğrudan tehdit eden petrol, madencilik, taş ocağı, enerji ve imar projeleri yurttaşların, ekoloji örgütlerinin ve meslek odalarının itirazlarına rağmen sürdürülmektedir. Tarım alanları, meralar, su kaynakları, kültürel miras alanları ve kamusal yaşam sahaları birer birer sermaye projelerine açılırken, kentin dört bir yanında süren çevresel yıkımın artık Dicle Üniversitesi yerleşkesine kadar ulaştığı görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Basına yansıyan iddialara göre, Dicle Üniversitesi kampüsü içerisinde, Sur ilçesi Yiğitçavuş Mahallesi sınırlarında bulunan üniversite arazisinde yürütülen sismik çalışmalar sonucunda petrol rezervi bulunduğu gerekçesiyle kampüs alanında altı adet sondaj kuyusu açılması planlanmaktadır. SANKO Holding bünyesindeki PETAR A.Ş. ile yapılan anlaşma doğrultusunda söz konusu alanın 10 yıllığına kiralanacağı ve elde edilecek gelirden üniversiteye yüzde 3 pay aktarılacağı belirtilmektedir.
Daha önce üniversite arazilerinin imara açılması ve yeşil alanların yapılaşmaya tahsis edilmesi kamuoyunda ciddi tepkilere neden olmuşken, şimdi kampüs alanının petrol sondaj faaliyetlerine açılması, Diyarbakır' da Çermik'ten Sur'a, Bismil'den Lice'ye, Kulp'tan kentin birçok bölgesine kadar süren çevreyi ve yaşam alanlarını tehdit eden projelerin ulaştığı son noktayı ortaya koymaktadır. Yer altı ve yer üstü su kaynaklarından kampüs alanına, öğrencilerden akademik personele kadar geniş bir yaşam alanını tehdit eden bu faaliyetler, Dicle Üniversitesi'nin yeşil alanlarını, yaşam alanlarını ve kamusal niteliğini ciddi çevresel tahribat riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Dicle Üniversitesi yerleşkesinde petrol arama ve sondaj faaliyetleri yürütülmesine ilişkin bugüne kadar hangi kurumlar tarafından hangi izinler verilmiştir?
Dicle Üniversitesi kampüs alanında yapılması planlanan petrol sondaj faaliyetlerinin kapsamı nedir?Projenin toplam süresi ne kadardır?
Söz konusu proje kapsamında hazırlanmış bağımsız çevresel, toplumsal, akademik ve sağlık etkisi değerlendirme raporları mevcut mudur?
Proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu hazırlanmış mıdır?
Proje sürecinde öğrencilerin, akademik personelin, yurttaşların, ekoloji örgütlerinin, meslek odalarının ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınmış mıdır?
Eğitim ve bilimsel faaliyetlerin yürütüldüğü üniversite arazilerinin petrol faaliyetlerine açılması hangi kamu yararı gerekçesiyle uygun görülmüştür?
PETAR A.Ş. ile yapılan anlaşmanın kapsamı nedir? Ruhsat, kiralama süresi, ekonomik koşullar ve üniversiteye aktarılacağı belirtilen yüzde 3'lük gelir payının toplam karşılığı ne olacaktır?
Petrol sondaj faaliyetlerinin kampüs alanındaki tarım arazileri, yeşil alanlar, yer altı ve yer üstü su kaynakları ile bölgesel ekosistem üzerindeki etkilerine ilişkin hangi bilimsel incelemeler yapılmıştır?
Öğrencilerin yaşam alanları, eğitim süreçleri, akademik faaliyetler, kampüs güvenliği ve yurttaş sağlığı üzerinde oluşabilecek risklere karşı hangi koruyucu önlemler planlanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 07.05.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1851528 sayılı yazınız.
c) 11.05.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1852982 sayılı yazınız.
ç) 14.05.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1859258 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen İstanbul Milletvekili Nimet OZDEMIR'in 7/40961, Bursa Milletvekili Kayıhan PALA'nın 7/43890, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/44105 ve Diyarbakır Milletvekili Sevilay ÇELENK ÖZEN'in 7/44349 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ SEVİLAY ÇELENK ÖZEN'İN 7/44349 ESAS
NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 37411 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek'te yer almaktadır.
YIK T.C. 51258605- Sayı : E-57802651-610-37411 Konu : Soru Önergeleri - 7/44349
b) Dicle Üniversitesi Rektörlüğünün 22.05.2026 tarihli ve 37029915-730.10.01.01-E.1151893 sayılı yazısı.
Diyarbakır Milletvekili Sevilay ÇELENK tarafından verilen 7/44349 esas sayılı Soru Önergesi Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiş olup Dicle Üniversitesi Rektörlüğünün cevabı ekte sunulmuştur.
Sayı : E-37029915-730.10-1151893 22/05/2026
Konu : Soru Önergesi
Ilgi'de kayıtlı yazınız ile, Diyarbakır Milletvekili SEVİLAY ÇELENK tarafından verilen 7/44349 esas sayılı soru önergesinin cevaplandırılarak Başkanlığınıza bildirilmesi talep edilmektedir. Söz konusu 7/44349 esas sayılı soru önergesine verilecek cevaba esas teşkil edecek bilgiler hazırlanmış olup yazımız ekinde sunulmuştur.
Diyarbakır Milletvekili Sevilay ÇELENK tarafından verilen 7/44349
Soru-1: Dicle Üniversitesi yerleşkesinde petrol arama ve sondaj faaliyetleri yürütülmesine ilişkin bugüne kadar hangi kurumlar tarafından hangi izinler verilmiştir?
Cevap-1: Ilgili mevzuatların gerekliliklerine uygun olarak, yetkili idari makamların görev alanları içerisinde tesis edilmiş ve birbirini tamamlayan idari işlemler neticesinde;
a) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol Arama Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından petrol arama ruhsatı ve süre uzatımları verilmiştir. 11.02.2026 tarihli Diyarbakır-1 Arama Kuyusu Sondaj Başlama Onayı düzenlenmiştir.
b) Diyarbakır Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il Müdürlüğünce 10.03.2025 tarih ve E-202562 sayılı Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir (ÇED) Kararı/Belgesi verilmiştir.
c) Alan kiralaması için Üniversitemiz Taşınmazların Yönetimi Komisyonunun 10.12.2025 tarihli ve 2025/11-05 sayılı kararı ile Universitemiz Yönetim Kurulunun 10.12.2025 tarihli ve 2025/22-DH.-12-7 sayılı kararı verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 64'üncü madde uyarınca bahsi geçen taşınmazın 10 (on) yıl süre ile kiraya verilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı'nın 22.01.2026 tarihli ve E-31775109-020-151206449 sayılı Oluruyla uygun görülmüştür.
Soru-2: Dicle Üniversitesi kampüs alanında yapılması planlanan petrol sondaj faaliyetlerinin kapsamı nedir? Projenin toplam süresi ne kadardır?
Cevap-2: Üniversitemiz mülkiyetinde olup, Diyarbakır İli Sur İlçesi Yiğitçavuş Mahallesi 7567 ada 41 (Eski 32) no.lu parselde kayıtlı Hukuk Fakültesi Arkası Lokasyon-1 için 13.284,40 m'ik çalışma alanı ve bu lokasyona ulaşım için 5.181,43 m''lik yol alanı olmak üzere toplam 18.465,83 mº ile Dicle Üniversitesi Yeni Futbol Sahası Arkasında Lokasyon-2 için 15.000,00 m''lik çalışma alanı ve bu lokasyona ulaşım için 12.328,29 m'lik yol alanı olmak üzere toplam 27.328,29 m2 olmak üzere genel toplamda 45.794,12 m''lik alana sahip taşınmazın, 6491 sayılı Türk Petrol Kanuna göre alınan "Petrol İşletme Ruhsatı" kapsamında, petrol arama kuyuları açmak, açılan kuyularda işletmeye elverişli petrol bulduğu takdirde petrol çıkarmak (işletmek) işine ait 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 51/g maddesi ile Dicle Üniversitesi Taşınmazları İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 41. maddesi, 67. maddenin 3. fıkrası gereğince Pazarlık Usulü ile 28.04.2026 tarihinde yapılan kiralama ihalesiyle 10 (on) yıllığına Petar Doğalgaz ve Petrol Arama San. Tic. A.Ş.'nin uhdesinde kalmıştır. Taşınmaz Kira Sözleşmesi 28.04.2026 tarihinde imzalanmıştır.
Soru-3: Söz konusu proje kapsamında hazırlanmış bağımsız çevresel, toplumsal, akademik ve sağlık etkisi değerlendirme raporları mevcut mudur?
Cevap-3: ÇED mevzuatı kapsamında hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasında çevresel etkiler, atık ve atıksu yönetimi, su kaynakları, toz, gürültü, flora-fauna, kaza ve acil durum riskleri ile çevresel-sosyal eylem ve izleme hususları değerlendirilmiştir.
Soru-4: Proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu hazırlanmış mıdır? Cevap-4: Faaliyet, ÇED Yönetmeliği Ek-II kapsamında olduğundan, Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmış; Diyarbakır Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il Müdürlüğü tarafından incelenmiş ve 10.03.2025 tarih ve E-202562 sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmiştir. Soru-5: Proje sürecinde öğrencilerin, akademik personelin, yurttaşların, ekoloji örgütlerinin, meslek odalarının ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınmış mıdır? Cevap-5: Proje hakkında ÇED mevzuatı gereği Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmış, Projenin niteliği ve niceliği dikkate alınarak ilgili mevzuat kapsamında, alınması gereken yetkili kurum ve kuruluşların görüşleri alınmıştır.
Soru-6: Eğitim ve bilimsel faaliyetlerin yürütüldüğü üniversite arazilerinin petrol faaliyetlerine açılması hangi kamu yararı gerekçesiyle uygun görülmüştür?
Cevap-6: 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamında, petrol araması ve işletilmesi kamu yararına sayılmış, gerektiğinde acele ve normal kamulaştırma yapılabileceği düzenlenmiştir. Zira Petrol, Ülkemizin şiddetle ihtiyaç duyduğu, yerli üretimin yeterli olmadığı, ağırlıklı olarak ithal edilen, döviz ihtiyacına sebep olan, Ülkemizin her yerinde bulunmayan doğal kaynak olup, ilgili mevzuat uyarınca arama ve üretiminin yapılması Kamu yararınadır.
Yapılan sismik araştırmalar, petrolün Üniversite kampüsü içerisinde faal olmayan bir alanda yar aldığını göstermektedir. Bu nedenle arama ve işletme faaliyetleri Üniversite Kampüsünde yapılması teknik bir zorunluluktur. Petrol arama ve işletme faaliyetlerinin anılan lokasyonlarda yapılması Üniversitenin eğitim ve bilimsel faaliyetlerine engel değildir ve herhangi bir etkisi olmayacaktır. Stratejik bir doğal kaynak olan petrolün yarattığı ekonomik getirinin yanı sıra enerji arz, güvenliği, yerli kaynakların öncelikli değerlendirilmesi, bu sayede dışa bağımlılığın azaltılması önceliğiyle kamu yararı gözetilmiştir. Ayrıca Petrol arama ve işletme faaliyeti ile birlikte, hem Devletimize hem de Üniversitemize hasılat paylaşılması yoluyla katkı sağlanacaktır.
Soru-7: PETAR A.Ş. ile yapılan anlaşmanın kapsamı nedir? Ruhsat, kiralama süresi, ekonomik koşullar ve üniversiteye aktarılacağı belirtilen yüzde 3'lük gelir payının toplam karşılığı ne olacaktır?
Cevap-7:
a) Taşınmazlara ait birinci yıl kira bedeli KDV hariç 750.000,00 (yediyuzeilibıntl)'dir.
Müteakip yıllar kira bedelleri ise bir önceki yıl kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE-oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle bulunacak bedeldir.
b) Taşınmaz üzerinde açılacak kuyulardan işletmeye elverişli petrol bulunması halinde, üretilecek Petrolün Satış Hasılatı üzerinden Üniversiteye %3'ü oranında hasılat payı ödeyecektir. Kuyulatın devreye girmesi ve fizibilitesinde yer alan miktarda petrol çıkarılması durumunda, bu günkü fiyatlarla Üniversitenin payı yaklaşık yıllık 615.937,50 USD, 10 yılda toplam 6.159.375 USD olabilecektir. Ayrıca mevzuatlar gereği %12,5 oranında Devlet Hissesi olarak da Hazineye gelir sağlanacaktır.
Soru-8: Petrol sondaj faaliyetlerinin kampüs alanındaki tarım arazileri, yeşil alanlar, yer altı ve yer üstü su kaynakları ile bölgesel ekosistem üzerindeki etkilerine ilişkin hangi bilimsel incelemeler yapılmıştır?
Cevap-9: Projenin niteliği ve niceliği dikkate alınarak ilgili mevzuat kapsamında, PTD'de; hidrojeolojik değerlendirme, atık yönetim planı, risk analizi, acil durum planı, saha izalasyonu, çevresel izleme ve bu kapsamda projenin çevresel etkilerini analiz etmek için yetkili kurum ve kuruluşların görüşleri alınmış, gerekli inceleme ve değerlendirme yapılarak, ÇED Gerekli Değildir Kararı/Belgesi alınmıştır.
Soru-9: Öğrencilerin yaşam alanları, eğitim süreçleri, akademik faaliyetler, kampüs güvenliği ve yurttaş sağlığı üzerinde oluşabilecek risklere karşı hangi koruyucu önlemler planlanmaktadır?
Cevap-9: Söz konusu faaliyet Universitenin eğitim, öğretim ve diğer sosyal faaliyetlerinin yürütüldüğü alanın dışında kalmakta olup, aynı zamanda fiziksel olarak da ayrıştırılmıştır. ÇED kapsamında da hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasında yer alan hususlar ve sözleşme hükümlerine göre lokasyonlarda aynı anda çalışma yapılmayacak, sondaj çamuru geçirimsiz havuzlarda toplanacak, alıcı ortama atıksu deşarjı yapılmayacak, atıklar mevzuata uygun ve lisanslı tesislere gönderilecek, toz bastırma, gürültü azaltma, saha çevreleme, uyarı levhaları, kişisel koruyucu donanım, acil müdahale ve acil eylem planları uygulanacaktır.
Yusuf TEKİNMilki Eğitin Bakanı