Altın madenciliği faaliyetlerinin kamu maliyesine katkısına ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 8 Mayıs 2026 tarihinde 7/44433 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 30 Temmuz 2026).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Altın madenciliği faaliyetlerinin kamu maliyesine katkısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44433, 8 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44433-altin-madenciligi-faaliyetlerinin-kamu-maliyesine-katkisina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f2a47cc-f960-4b01-aa94-019e1705a0a8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 83 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye'de son yıllarda artan altın madenciliği faaliyetlerine rağmen, bu üretimin ülkenin mali dengelerine ve vatandaşların refahına kayda değer bir katkı sunup sunmadığı tartışmalıdır. Kamuoyunda, çıkarılan altının büyük bölümünün uluslararası şirketler tarafından kontrol edildiği ve elde edilen gelirin önemli bir kısmının ülke dışına aktarıldığı yönünde güçlü eleştiriler bulunmaktadır.
Özellikle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası rezervlerine altın madenciliği yoluyla sağlanan katkının sınırlı olduğu, buna karşılık çevresel maliyetlerin ve toplumsal etkilerin yüksek olduğu yönündeki değerlendirmeler dikkat çekmektedir. Bu nedenle altın üretiminin kamu maliyesine gerçek katkısının, vergi gelirlerinin ve rezerv etkisinin şeffaf biçimde ortaya konulması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 25 yılda Türkiye'de üretilen altının ne kadarı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası rezervlerine dâhil edilmiştir?
Aynı dönemde Merkez Bankası altın rezervlerindeki artışın ne kadarı yurt içi madencilik üretimden karşılanmıştır?
Altın madenciliği yapan şirketlerden elde edilen vergi gelirleri (kurumlar vergisi, gelir vergisi, diğer vergiler) yıllar itibarıyla ne kadardır?
Bu vergi gelirlerinin toplam altın üretim değerine oranı nedir?
Altın madenciliği sektörüne sağlanan teşvik, vergi indirimi, muafiyet ve desteklerin toplam maliyeti ne kadardır?
Sağlanan teşvikler düşüdüğünde, altın madenciliğinin kamu bütçesine net katkısı ne olmaktadır?
Altın madenciliği faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin Türkiye'de gelir dağılımına etkisi üzerine Bakanlığınızca yapılmış bir analiz var mıdır?
Altın üretiminin vatandaşların refah seviyesine (kişi başı gelir, istihdam, bölgesel kalkınma) somut katkısı ne düzeydedir? Lütfen sayısal veriler ile yanıtlayınız.
Altın madenciliği faaliyetlerinden elde edilen toplam ekonomik değerin ne kadarı Türkiye'de kalmakta, ne kadarı kâr transferi yoluyla yurt dışına çıkmaktadır?
Yabancı sermayeli altın şirketlerinin Türkiye'de elde ettiği toplam kâr ve bu kârın ne kadarının yurt dışına transfer edildiği tespit edilmiş midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
Igı : 15/05/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1859955 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın İbrahim AKIN'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/44433 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Sayın İbrahim AKIN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Kıymetli madenlerin standartları ve kıymetli maden rafinerilerinin kuruluş, faaliyet, gözetim ve denetim esasları ile Borsada işlem gören kıymetli madenlerin standartlarına ve ürünleri Borsada işlem gören kıymetli maden rafinerilerine ilişkin esasların düzenlendiği "Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1)"in 14 üncü maddesinde,
(1) Yurt içinde cevherden her tür ve şekilde üretilen.
a) Altın, Borsa Rafineri Listesinde yer alan Türkiye'de kurulu rafinerilerde rafinaj işlemine tabi tutularak standart işlenmemiş altın haline getirilir ve bu işlemi müteakip 7 iş günü içinde Borsa Takas Merkezine teslim edilir. Borsaya teslim edilen altınların Borsanın ilgili piyasasında alım satımı gerçekleştirilir.
(3) Yurt içinde cevherden her tür ve şekilde üretilen kıymetli madenler için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kullanmaması durumunda Darphanenin ön alım hakkı bulunmaktadır. hükmü düzenlenmektedir.
Ayrıca, vergi mevzuatımızda altın üretimi faaliyetine ilişkin yalnızca 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 13/c maddesi kapsamında bir istisna düzenlemesi bulunmaktadır. Bu düzenleme uyarınca altın, gümüş, platin arama, işletme, zenginleştirme, rafinaj faaliyetlerini yürütenlerin bu faaliyetlerin yürütülmesinde doğrudan kullanılacak mal ve hizmet alımları için katma değer vergisi istisnası uygulanmaktadır. Anılan düzenleme dışında münhasıran altın üretimi yapan mükelleflere yönelik düzenlenmiş başkaca bir istisna veya muafiyet düzenlemesi bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, Borsa Istanbul A.Ş.'nin (BİST) 30 Aralık 2016 tarihli iCevherden Üretilen Kıymetli Madenlerin Bildirim İşlemlerine İlişkin Uygulama Usulü ve Esasları düzenlemesiyle cevherden üretilen standart altınlar için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) ön alım hakkı getirilmiştir. Buna göre, cevherden üretilen altın, rafinerilerce TCMB tarafından saklamaya kabul edilecek nitelikte işlenmemiş standart külçe haline dönüştürüldükten sonra, üye tarafından 7 iş günü içinde BIST'e teslim edilmekte ve söz konusu altın önce üye banka hesabına, TCMB ön alım hakkını kullanması durumunda ise TCMB hesabına aktarılmaktadır. Bu kapsamda, altın rezervlerinin desteklenmesi amacıyla 2018 yılından itibaren TCMB yurt içinde cevherden üretilen altınların Türk lirası karşılığında satın alınması işlemlerini gerçekleştirmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan