Bakanlığın protokol imzaladığı bir derneğe ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 67 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen somlarımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Kamusal eğitimin temel görevi; çocuklara eleştirel düşünmeyi, bilimsel yöntemi, sorgulamayı ve eşit yurttaşlık bilincini kazandırmak iken ve geçmişte cemaat ve tarikat bağlantılı yapıların eğitim süreçlerine dahil edilmesiyle yaşanan istismar vakaları ve pedagojik facialar hafızalardaki tazeliğini korurken; Milli Eğitim Bakanhğı'nın, Nur Cemaati'ne yakınlığıyla bilinen ve Hayrat Vakfı'nın eski yöneticileri arasında yer alan Yusuf Irmak'm başkanlığını yaptığı Uluslararası Eğitimciler Demeği (ULUED) ile bir protokol imzaladığına yönelik iddialar kamuoyuna yansımıştır.
Hayat bilgisinden fen bilimlerine, Türkçe 'den sosyal bilgilere, fizikten kimyaya, biyolojiden coğrafyaya her dersin kendi iç dinamiklerine uygun manevi bağlantılar kurarak, öğrencilerin ufuklarını genişletme fırsatı yakalayabilecekleri, bu sayede, onların hayata dair sorularının yanıtlanabileceği ve daha derin bir farkındalıkla öğrenmelerine rehberlik edebilecekleri, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli esas alınarak hazırlandığı belirtilen, bilimsellikten uzak dini metaforların yer aldığı Muallimin Manevi Rehberi yayınında, öğretmenlerden, derslerin uygun bölümlerinde bu manevi çıktılara vurgu yapmaları, hatta gerekirse konuyu tüm derse yayarak anlatılmasını öngören bilimsel eğitim açısından son derece vahim örnekler ortaya çıkmaktadır. Örneğin 9. sınıf matematik müfredatında öğretmenlerinden, tahtaya bir üçgen çizerek Allah'ı tanımanın üç temel unsurunu bu üç kenar üzerinden anlatmaları, benzer üçgenler konusu işlenirken ise peygamberlerin insanlık için birer "rol model" olduğu ve öğrencilerin onlara benzemeye çalışması gerektiği, üslü sayılar ile insan ömrünün tükenişi arasında bağ kuran kitaplar, öğrencilere "hepimizin bir yolcu olduğu ve sonumda ebedi ahiretin beklediği" köklü sayılar "Allah'ın kuralları" olarak tanımlanmakta; doğrusal fonksiyonlar üzerinden "ibadette istikrarın önemi" vurgulanmakta; "yutan eleman" konusu ise "Allah'ı inkârın iyilikleri sıfırladığı" benzetmesiyle aktarılmaktadır. Biyoloji içeriklerinde vitaminlerin, moleküllerin ve enzimlerin "Allah'ın emrinde çalıştığı" ifade edilmekte; hücre işleyişindeki birlik "yaratıcının tek olduğunun kanıtı" olarak sunulmakta; "Canlıların Ortak Özellikleri" başlığı altında insanın "aciz ve zayıf" olduğu ve bu nedenle yaratıcıya sığınması gerektiği dile getirilmektedir. Kimya dersinde ise maddelerin yaratıcısını göz ardı ederek yapılan incelemelerin sağlıklı bir bakış açısı sunmadığı ifade edilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu uygulamalar çocukların pedagojik gelişimini olumsuz etkilerken, öğrenciler üzerinde baskı, ayrımcılık ve tekçi bir kimlik dayatması yaratmakta, Türkiye'nin çok kimlikli, çok inançlı ve çok dilli toplumsal yapısı yok sayılmaktadır. Alevi, Ezidi, Hristiyan, Musevi veya bir inanca sahip olmayan insanların çocukları asimilasyon kıskacına alınırken, okullarda bin bir emekle bilimsel eğitim vermeye çalışan eğitim emekçilerinin mesleki onuru ve özerkliği zedelenmektedir. Formasyonu olmayan, liyakati şaibeli cemaat uzantılı yapıların 'rehber' adı altında sınıflara ve ders içeriklerine müdahil olması, öğretmenleri baskı altına almakta ve mesleki özerkliği cemaat uzantılı yapıların vesayetine terk etmektedir.
Okullarda, öğretme-öğrenme sürecinde kullanılan yöntemler, söylemler ve materyallerin büyük ölçüde dini kural ve referanslara göre düzenlenmesi, okulları eğitim kurumu olmaktan hızla uzaklaştırmaktadır. Eğitimde fırsat eşitsizliği büyürken, okulların altyapı sorunları çözülmezken, öğretmen açığı ve güvencesizlik derinleşirken yıllardır evrensel geçerliliği olan bilimsel ve pedagojik ölçütleri yok sayan; eğitim hakkı ve sosyal devlet anlayışını hiçe sayarak tarikat, cemaat, vakıf ve dernek görünümlü yapılarla protokol imzalamaktan eğitimde yaşanan başta şiddet olmak üzere vahim sorunlara çözüm bulamayan Bakanlığınız eğitim bakanlığı olmaktan gün be gün uzaklaşmakta olduğu açıktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Basına ve kamuoyuna yansıyan, pozitif bilim derslerinin dini referanslarla işlenmesini öngören uygulamalar Bakanlığınızın bilgisi ve onayı dahilinde midir?
ULUED adlı yapı ile Bakanlığınız arasında iddia edildiği gibi resmi bir protokol bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise protokol imzalanan ULUED hangi liyakat ve uzmanlık kriterlere göre seçilmiştir?
Anayasa'nın laiklik ilkesine, Milli Eğitim Temel Kanunu'na ve bilimşel eğitim standartlarına aykırı olan bu "maneviyatlaştırma" politikasının hukuki gerekçesi nedir?
Bakanlığınızın eğitim materyallerinin hazırlanmasında liyakati ve pedagojik yeterliliği tartışmalı bağlantılı yapılardan yararlanmasının gerekçesi derneğin cemaat bağları ve başkanının kutuplaştırıcı söylemlerinin Bakanlığınızın "eğitimde nitelik" vizyonuyla nasıl bağdaşmaktadır?
Bakanlığınız tarafından bu uygulamalar kapsamında okullara gönderilen yazılar, yönergeler, eğitim materyalleri, kitapçıklar veya sunumlar var mıdır? Varsa bu belgeler kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
"Muallimin Manevi Rehberi" adlı içerikler hangi kurul ve komisyonların onayıyla okullara dağıtılmıştır? Bu içerikleri hazırlayan kadroların akademik ve pedagojik yetkinlikleri nelerdir?
Matematik, fizik, kimya ve biyoloji gibi pozitif bilim dallarının öğretimine dini dogmaların eklenmesinin bilimsel dayanağı nedir? Bu konuda uluslararası eğitim standartları (PISA vb.) dikkate alınmış mıdır?
Söz konusu içeriklere dair bir pedagojik risk analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa, bu değerlendirme hangi bağımsız akademik kurumlar tarafından raporlanmıştır?
Matematik, kimya ve fizik gibi pozitif bilim dallarının öğretimine "manevi rehberlik" adı altında dini dogmaların eklenmesinin bilimsel dayanağı nedir?
Türkiye'deki çok inançlı toplumsal gerçeklik göz önüne alındığında; sadece tek bir dinin ve mezhebin yorumunu esas alan bu rehber, Bakanlığınızca farklı inançlara sahip öğrencilerin Anayasal haklarının ihlali ve inançsal bir asimilasyon dayatması olarak yorumlanmakta mıdır? Bakanlığınız çok inançlı toplum yapısını yok sayan bu yaklaşımı hangi anayasal ve hukuki dayanakla savunmaktadır? Bu yaklaşım, Anayasa'nın 'din ve vicdan hürriyeti" ile "kanun önünde eşitlik" ilkelerinin ihlali değil midir?
Geçmişte cemaat ve tarikat bağlantılı yapıların eğitim süreçlerine dahil edilmesiyle yaşanan istismar vakaları ve pedagojik facialar ortadayken; Bakanlığınızın denetim yetkisini ULUED gibi yapılara devretmesi, çocukların fiziksel ve ruhsal güvenliği açısından bir risk teşkil etmiyor mu? Olası bir hak ihlalinde hukuki sorumluluk Bakanlığınızda mı yoksa ilgili dernekte mi olacaktır?
Eğitim fakültelerinden mezun olmuş, pedagojik formasyon almış binlerce eğitim emekçisi varken; derslerin "manevi bağlantılarını" kurma görevinin liyakati belirsiz dış yapılar ve dernekler eliyle yürütülmesi, eğitim emekçilerinin mesleki uzmanlığına yönelik bir hakaret değil midir? Bu durum, Bakanlığınızca öğretmenlerin sınıf içindeki özerkliğine müdahale anlamına gelmemekte midir?
Bakanlığınızın bütçesi ve kamuya ait okul binaları, bilimsel ve laik eğitimi savunan sivil toplum örgütlerine kapalıyken; neden sadece belirli bir dini-ideolojik görüşü temsil eden derneklere tahsis edilmektedir? Bu derneklere aktarılan kamu kaynaklarının miktarı nedir ve bu derneklerin okullardaki faaliyetleri hangi bağımsız mekanizmalar tarafından denetlenmektedir?
Pozitif bilimlerin dini referanslarla harmanlanarak sunulması, Türkiye'nin de taraf olduğu evrensel eğitim standartlarına ve Eğitimde Bilimsellik ilkesine ne derece uygundur?
Bakanlığınızın temel önceliği çocukların nitelikli bilimsel eğitim alması iken; okullarda güvenlik, beslenme, temizlik, öğretmen açığı ve altyapı sorunları çözülmeden ideolojik yönlendirmelerle eğitim politikası yürütülerek kamu kaynaklarının bu tür ideolojik projelere harcanması "hizmetin gerekliliği" ilkesine uygun mudur?
Bakanlığınız döneminde bilimsel eğitimden uzaklaştırılan ve dini referanslarla şekillendirilen uygulamalara ilişkin kaç adet proje, protokol ve müfredat değişikliği yapılmıştır? Bunların listesi nedir? Bu projelerin toplam bütçesi ne kadardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 08.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1870958 sayılı yazınız.
c) 08.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1870974 sayılı yazınız.
g) 12.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1873882 sayılı yazınız.
d) 16.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1875779 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazılarla iletilen Istanbul Milletvekili Kezban KONUKÇU'nun 7/44703, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7/44709, 7/45036 ve 7/45373, Siirt Milletvekili Sabahat ERDOGAN SARITAŞ'ın 7/44831, Tekirdağ Milletvekili Cem AVŞAR'ın 7/45037, Bartın Milletvekili Aysu BANKOGLU'nun 7/45356, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7/45367, Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ' in 7/45370, Ankara Milletvekili Mesut DOĞAN'ın 7/45371 ve 7/45489 ile Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7/45490 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
7/ 44703 7/45367 7/44709 71 45370-45371 GK 171 7145036-450371 7/45356 GK 171
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312) 418 75 39
LET EGIY MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 FEZ ILI
ISTANBUL MİLLETVEKİLİ KEZBAN KONUKÇU'NUN 7/44703 NUMARALI YAZILI
Bakanlığımızca eğitim ve öğretim faaliyetleri; Anayasa, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, ilgili mevzuat hükümleri, öğretim programları ve pedagojik esaslar doğrultusunda yürütülmektedir. Eğitim öğretim programlarının, ders kitaplarının, eğitim araçlarının ve sosyal etkinlik süreçlerinin hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesinde öğrencilerin akademik, sosyal, kültürel ve ahlaki gelişimleri ile eğitimde nitelik, fırsat eşitliği ve kapsayıcılık ilkeleri esas alınmaktadır.
10.06.2026 tarihi itibarıyla Proje ve Protokol Takip Sistemi kayıtlarında Bakanlığımız ile Uluslararası Eğitimciler Derneği arasında imzalanmış bir protokol bulunmamaktadır. Bu nedenle Bakanlığımızın denetim yetkisinin anılan dernek veya benzeri herhangi bir yapıya devredilmesi söz konusu değildir. Bakanlığımız tarafından herhangi bir kurum veya kuruluşa okul binalarının ya da kamu kaynaklarının münhasıran tahsis edilmesine yönelik bir uygulama bulunmamaktadır.
Bakanlığımız Ortaöğretim Genel Müdürlüğü kayıtlarında Uluslararası Eğitimciler Derneği tarafından hazırlandığı belirtilen "Muallimin Manevi Rehberi" isimli herhangi bir materyalin duyurulmasına ilişkin bir işlem bulunmamaktadır. Bu kapsamda söz konusu materyalin Bakanlığımızca okullara dağıtıldığı, derslerde uygulanmak üzere gönderildiği veya Bakanlığımızın kurul/komisyon onayıyla eğitim materyali olarak kullanıma sunulduğu yönünde ilgili kayıtlar kapsamında bir tespit bulunmamaktadır.
Bakanlığımız tarafından ücretsiz şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları; 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 6'ncı maddesi gereğince Anayasa ve diğer mevzuata uygun, bilimsel yeterliğe sahip, öğretim programlarının amaç ve kapsamını karşılayan, öğrencilerin gelişim özelliklerine ve yaş/sınıf seviyelerine uygun, dil ve anlatım yeterliği taşıyan, görsel ve içerik tasarımı bakımından öğrenmeyi destekleyen nitelikte hazırlanmaktadır.
Ders kitapları ve eğitim araçlarının hazırlanması, incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçleri; ilgili mevzuat, öğretim programları, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca uygun görülen değerlendirme kriterleri, bilimsel esaslar ve pedagojik ilkeler doğrultusunda yürütülmektedir. Bu süreçlerde içeriklerin herhangi bir kişi, kurum, yapı ya da grubun ideolojik, politik veya ayrıştırıcı yaklaşımı doğrultusunda hazırlanması söz konusu olmayıp tüm içerikler çok boyutlu olarak değerlendirilmektedir.
Mesleki ve teknik ortaöğretim programlarının hazırlanması ve güncellenmesi sürecinde de eğitim politikaları, eğitim kurumlarından ve uygulayıcılardan alınan geri bildirimler, gelişen teknolojiler, sektörel raporlar, iş piyasası ihtiyaçları, uluslararası sınıflamalar ve standartlar, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi, protokoller, AR-GE raporları, mevzuat değişiklikleri, İŞKUR, TÜİK ve diğer kurum/kuruluş verileri dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda mesleki ve teknik eğitime ait ders materyalleri, konunun uzmanı ilgili alan öğretmenleri tarafından hazırlanmaktadır.
Bakanlığımıza sosyal etkinlik, yarışma, proje ve benzeri faaliyetler kapsamında kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, vakıflar, dernekler ve gerçek kişiler tarafından başvuru yapılabilmektedir. Söz konusu başvurular,
başvuru sahibi kurum veya kuruluşun görüş, düşünce ya da aidiyetlerinden bağımsız olarak; etkinliğin amacı, kapsamı, hedef kitlesi, uygulama esasları, mali unsurları ve eğitim politikalarıyla uyumu yönünden ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Sosyal etkinlik izin süreçlerinde herhangi bir kurum, kuruluş, dernek veya vakfa Bakanlığın denetim yetkisinin devredilmesi söz konusu değildir. Sosyal etkinlik başvuruları Millî Eğitim Bakanlığı Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi hükümleri doğrultusunda değerlendirilmekte; uygun bulunan faaliyetlerin uygulanma süreci ilgili okul müdürlükleri ile ilçe ve il milli eğitim müdürlüklerince takip edilmektedir. Faaliyetlerin başvuru dosyasında belirtilen amaç ve kapsam dışında yürütülmesi veya mevzuata aykırılık tespit edilmesi hâlinde gerekli idari işlemler tesis edilmektedir.
Uluslararası Eğitimciler Derneği tarafından sosyal etkinlik izni kapsamında yapılan başvurular, Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde incelenerek uygun bulunmuş olup "Aydınlık Yarınlara Çevrim İçi Kitap Okuma Yarışması" ve "Aydınlık Yarınlara Yabancı Diller Kitap Okuma Yarışması" düzenlenen öğrenci yarışmalarıdır. Bu başvurulara ilişkin olarak Bakanlığımız bütçesinden herhangi bir ödenek tahsis edilmemekte; faaliyetlere ilişkin mali hususlar başvuru sahibi kuruluşların sorumluluğunda yürütülmektedir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli; Anayasa'nın 42 ve 58'inci maddeleri, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun genel amaç ve temel ilkeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Bakanlığımıza verdiği görev ve yetkiler doğrultusunda hazırlanmıştır. Öğretim programları; öğrencilerin ilgi, ihtiyaç, yetenek ve bireysel farklılıklarını dikkate alan, bilgi, beceri, tutum ve davranış bütünlüğünü destekleyen, çağın gerektirdiği becerilerle donanmış bireyler yetiştirmeyi amaçlayan bütüncül bir yaklaşımla yapılandırılmıştır.
Modelde yer alan kavramsal beceriler, alan becerileri, sosyal-duygusal öğrenme becerileri, eğilimler, okuryazarlık becerileri ve değerler; eğitim bilimleri alanındaki güncel ulusal ve uluslararası literatür ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda ifade edilen Türk Millî Eğitiminin genel amaçları esas alınarak oluşturulmuştur. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrencilerin beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bireyler olarak yetişmeleri hedeflenmektedir.
Sonuç olarak Bakanlığımızca yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerinde ders kitapları, öğretim programları, eğitim materyalleri, sosyal etkinlik izinleri ve proje süreçleri ilgili mevzuat hükümleri, bilimsel ve pedagojik esaslar, eğitim politikaları, kamu yararı ve öğrencilerin üstün yararı gözetilerek değerlendirilmektedir. Bakanlığımızın eğitim materyallerinin hazırlanması veya denetim süreçlerinde herhangi bir kişi, yapı ya da kuruluşa mevzuat dışı yetki devri söz konusu değildir.
Yüşuf TEKİNMilli Egim Bakanı