Karşılıksız çek keşide ettiği gerekçesiyle hakkında yasal işlem başlatılan kişilere ilişkin
Kaynak göster
Mesut Doğan (Yeni Yol), 3 Haziran 2026 tarihinde 7/45281 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 16 Temmuz 2026).
Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara). “Karşılıksız çek keşide ettiği gerekçesiyle hakkında yasal işlem başlatılan kişilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45281, 3 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45281-karsiliksiz-cek-keside-ettigi-gerekcesiyle-hakkinda-yasal-islem-baslatilan-kisilere-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/998fef51-b20f-4fd4-89a8-019e91554f49
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 36 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İç Tüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye'de son dönemde yaşanan ekonomik daralmanın ve piyasadaki durgunluğun en ağır yükünü esnaf ve KOBİ'lerimiz taşımaktadır. Maliyetlerin artması ve piyasadaki nakit akışının yavaşlamasıyla birlikte ticari tahsilat zinciri kırılmış, binlerce dürüst esnafımız çeklerini ödeyemez duruma gelmiştir.
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi verilerine göre karşılıksız çek nedeniyle hakkında yasal işlem başlatılan kişi sayısında endişe verici bir artış yaşanmaktadır. 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında verilen adli para cezaları, ekonomik acz içindeki esnaf tarafından ödenemediği için doğrudan hapis cezasına çevrilmektedir. Ortada organize bir dolandırıcılık veya kötü niyet değil, ağır ekonomik şartların oluşturduğu bir ticari çöküş bulunmaktadır. Borcunu ödemek için çalışması ve üretmesi gereken esnafın cezaevine gönderilmesi, hem alacaklının tahsilat imkanını tamamen ortadan kaldırmakta hem de binlerce aileyi ve işletmeyi yıkıma sürüklemektedir. Ekonomik suça ekonomik yaptırım ilkesinin işletilmesi ve esnafı cezalandıran değil, yaşatan çözümlerin üretilmesi acil bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye genelinde 5941 sayılı Kanun kapsamında "karşılıksız çek" keşide ettiği gerekçesiyle hakkında yasal işlem başlatılan, adli para cezasına çarptırılan ve bu cezası hapis cezasına çevrilen kişi sayısı kaçtır?
Hakkında adli işlem başlatılan ve cezaevine giren/girme riski taşıyan kişilerin kaçı ticari hayatında ilk defa karşılıksız çek davasına muhatap olmuştur?
Piyasada karşılıksız çek enflasyonu yaşanmasında, bankaların çek defteri tahsis ederken yeterli mali risk ve istihbarat değerlendirmesi yapmamasının payı değerlendirilmiş midir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası, F Blok Kat:3 Oda No:F317. Bakanlıklar/ANKARA
Bu yükün tamamen esnafın omuzlarına ve ceza infaz kurumlarına yıkılmaması adına, bankaların çek yaprakları için ödemekle yükümlü oldukları yasal garanti tutarlarının günün ekonomik şartlarına göre artırılmasına yönelik bir mevzuat hazırlığı var mıdır?
Karşılıksız çek nedeniyle hakkında işlem başlatılan vatandaşlarımızın illere göre dağılımı nasıldır? Ticari daralmanın ve çek krizinin en yoğun yaşandığı ilk 5 ilimiz hangileridir?
Ekonomik krizin yıkıcı etkileri ve ticari tahsilat zincirindeki kırılmalar göz önüne alındığında, Bakanlığınızca yeni bir yasal düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası, F Blok Kat:3 Oda No:F317. Bakanhıklar/ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Ankara Milletvekili Sayın Mesut DOĞAN tarafından verilen 7/45281 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Ankara Milletvekili Savın Mesut DOĞAN'a Ait 7/45281 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 6) Karşılıksız çeke ilişkin müeyyideler ile bu hususta bankaların sorumluluğu 5941 sayılı Çek Kanununda düzenlenmiş olup, Kanunun 5'inci maddesinde "Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak "karşılıksızdır" işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin ‚şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur." yaptırımına yer verilmiştir. Söz konusu adli para cezalarının ödenmemesi durumunda bu cezanın 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 106'ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrileceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, karşılıksız çeke ilişkin açılan davaların icra mahkemesinde görülmesi, öngörülen yaptırımların ve verilen cezaların infazının yargı süreçlerine ilişkin olması nedeniyle Bakanlığımız uhdesinde herhangi bir veri bulunmamakta olup, konu Adalet Bakanlığının görev ve yetki alanında bulunmaktadır.
Bununla birlikte, bankalara ibraz edilen ve "karşılıksızdır" işlemi yapılan çeklere ilişkin istatistikler Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi tarafından aylık dönemler itibarıyla kamuoyuyla paylaşılmakta olup, konuya ilişkin verilere riskmerkezi.org adresinden erişilebilmektedir.