Karşılıksız çek sayısında yaşanan artışa ilişkin

Ama bugün o imza, giderek daha sık boşa düşüyor.

Son dönemde karşılıksız çeklerdeki artış, artık münferit bir sorun olmaktan çıkmış; ekonominin derinlerinde büyüyen bir krizin en net göstergelerinden biri haline gelmiştir. Çünkü çek, piyasanın nabzıdır. O nabız bozulduğunda, sistemin tamamı alarm verir.

Bugün piyasada yaşanan tablo açıktır:

Vadeler uzuyor, tahsilatlar gecikiyor, güven azalıyor.

İşletmeler ayakta kalabilmek için çekle dönmeye çalışıyor; ancak zincirin bir halkası koptuğunda, etkisi domino taşı gibi tüm piyasaya yayılıyor.

Bir esnafın aldığı çekin karşılıksız çıkması, yalnızca o kişiyi değil; onun borçlu olduğu diğer esnafı, çalışanını, tedarikçisini de doğrudan etkiliyor.

Bir çekin ödenmemesi, çoğu zaman onlarca işletmenin dengesini bozuyor. Peki bu noktaya nasıl gelindi?

Yüksek enflasyon, artan maliyetler, finansmana erişimde yaşanan zorluklar ve daralan iç piyasa...

Tüm bu unsurlar işletmeleri kısa vadeli çözümlere yöneltiyor. Çek, adeta "kredi" yerine kullanılan bir araç haline geliyor. Ancak bu kredi, hiçbir güvencesi olmayan bir kredidir.

Bankaya değil, birbirine borçlanan bir piyasa...

Ve bu sistem sürdürülebilir değildir.

Daha da vahimi, karşılıksız çeklerin yarattığı hukuki ve ekonomik sonuçların caydırıcılığı da tartışmalıdır.

Çekin karşılıksız çıkmasının yaptırımları, piyasada güveni yeniden tesis etmeye yetmemektedir.

Alacaklı hakkını zamanında alamazken, borçlu çoğu zaman sistemin açıklarından faydalanarak süreci uzatabilmektedir.

Bu durum, dürüst ticaret yapan işletmeler için büyük bir haksızlığa dönüşmektedir. Çünkü yükümlülüğünü yerine getiren ile getirmeyen arasındaki fark, giderek silikleşmektedir. Bir diğer önemli sorun da şeffaflık eksikliğidir.

Karşılıksız çek sayıları, sektörlere göre dağılımı, bölgesel yoğunluk gibi veriler kamuoyuyla yeterince açık ve düzenli paylaşılmamaktadır.

Oysa bu veriler hem politika üretmek hem de piyasadaki riskleri öngörebilmek için hayati önemdedir.

Bugün gelinen noktada çek, güven aracı olmaktan çıkıp risk aracına dönüşmektedir. Ve bu dönüşüm, yalnızca ticareti değil; toplumsal güven duygusunu da zedelemektedir. Çünkü güvenin olmadığı yerde ticaret olmaz.

Ticaretin olmadığı yerde ise üretim, istihdam ve büyüme sadece kağıt üzerinde kalır.

Bu Bağlamda;