Şırnak'ın Cizre ilçesinde açılan bir sergiye ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakamı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96 ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Şırnak'ın Cizre ilçesinde bulunan Medresa Sor. Kürt halkının tarihsel. kültürel. edebi ve düşünsel hafızasında kurucu bir yere sahiptir. Melaye Cizîrî nin adıyla özdeşleşen bu yapı: Kürt dili. klasik Kürt edebiyatı. tasavvuf düşüncesi ve Botan coğrafyasının ilim geleneği açısından yalnızca mimari bir eser olarak ele alınamaz. Medresa Sor. Kürt halkının sözünün. bilgisinin. hafızasının ve tarihsel varlığının mekânsal karşılıklarından biridir.

14 üncü yüzyılda inşa edilen ve 2023 yılında Hayrat Vakti'na süresiz biçimde tahsis edilen Medresa Sor'da. Kürt alimleri. edebiyatçıları ve düşünürlerinin fotoğraflarının yer aldığı bir sergi açılmıştır. Ancak Melaye Cizîrî nin medresesinde. Melaye Cizirî. Feqive Teyran. Ehmed¿ Xanî ve Meleye Bateyî gibi Kürt edebiyatı ve düşünce dünyasının öncü isimleri anlatılırken Kürtçeye yer verilmemiş: tabela. pano ve bilgilendirme metinlerinde Kürtçenin görünürlüğü ortadan kaldırılmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Daha ağır olan ise. Kürt dili ve edebiyatının hafıza mekânında Kürtçe dışarıda bırakılırken. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar'ın görseline yer verilmesi ve Baykar Teknoloji tarafından geliştirilen İHA/SİHA projelerini öven bir anlatının bu tarihi mekana taşınmasıdır. Medresa Sor gibi bir kültür varlığında. Kürtçenin susturulup savaş teknolojileriyle özdeşleşen bir şirketin ve yöneticisinin öne çıkarılması: kültürel mirasın korunması sorununun ötesinde. açık bir siyasal hafıza müdahalesidir.

Medresa Sor'un tarihsel ruhu. Kürtçenin dışarıda bırakıldığı bir sergi düzeniyle temsil edilemez. Melaye Cizîrî nin medresesinde Kürtçeyi görünmez kılan. Kürt alimlerinin adlarını özgün biçiminden koparan, buna karşılık iktidar çevreleriyle bağı bulunan kişi ve kurumların görsellerini tarihî mekâna taşıyan bu yaklaşım; koruma. yaşatma ve kamusal yarar ilkelerıyic bağdaşmamaktadır.

Bu tablo. Cizre deki tarihî yapıların kullanımına ilişkin daha geniş bir idari ve siyasi sorunu da yeniden gündeme getirmektedir. Tarafımca 06.02.2025 tarihli 7/24328 E. numaralı bakanlığınıza yöneltilen yazılı soru önergesinde: Cizre de 1'inci derece arkeolojik sit alanında bulunan Bırca Belek adlı tarihî yapının. kayyım döneminde bir derneğe tahsis edilmesi: söz konusu derneğin başkanlığını bir dönem AKP II Kadın Kollanı Başkanlığı görevini yürüten ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "manevi kızı" olarak tanınan Hatice Atan'ın yapması: Bakanlığın 24.09.2020 ve 21.07.2022 tarihli yazılı bildirimlerine rağmen tarihi yapının boşaltılamaması gündeme taşınmıştır.

Söz konusu önerge halen yanıtlanmamıştır. Bakanlığın Cizre deki tarihi yapıların kayyım yönetimleri. dernekler. vakıtlar ve siyasal bağlantılar üzerinden kullanımına ilişkin soruları cevapsız bırakması; bugün Medresa Sor'un Hayrat Vakfi'na tahsisi. Kürtçenin dışlanması ve Baykar/SİHA anlatısının tarihî mekâna taşınması karşısında denetim sorumluluğunu daha da ağırlaştırmaktadır. Bırca Belek'te ortaya çıkan tablo. Medresa Sor'da yeni bir biçim altında tekrar etmektedir: tarihi yapı kamu yaranı yerine siyasi yakınlık ilişkilerinin alanına dönüştürülmekte; halkın kültürel hafızası. vakıf ve dernek tahsisleriyle yerinden edilmektedir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Medresa Sor'un mülkiyeti hangi kamu kurumuna aittir? Yapı Bakanlığınız. Vakıflar Genel Müdürlüğü. Cizre Belediyesi veya başka bir kamu kurumu envanterinde hangi statüyle kayıtlıdır?

2. Medresa Sor korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli midir? Tescilli ise tescil tarihi. koruma kurulu kararı ve koruma statüsü nedir?

3. Medresa Sor'un 2023 yılında Hayrat Vakfi'na tahsis edildiği bilgisi doğru mudur?

4. Doğruysa tahsis işlemi hangi tarihte. hangi kurum tarafından. hangi idari karar veva protokolle yapılmıştır?

5. Medresa Sor'un Hayrat Vakfi'na "süresiz" biçimde tahsis edildiği bilgisi doğru mudur"?

6. Doğruysa tarihî ve kültürel miras niteliğindeki bir yapının süresiz biçimde bir vakfa bırakılmasının hukuki dayanağı nedir?

7. Medresa Sor'un Hayrat Vakfi'na tahsisinde Cizre Belediyesi. kayyım yönetimi. Cizre Kaymakamlığı. Şırnak Valiliği, Vakıtlar Genel Müdürlüğü veya Bakanlığınızdan hangi kurumlar rol almıştır?

8. Medresa Sor'un Hayrat Vakfi'na tahsis edilmesinde Hatice Atan'ın doğrudan veya dolaylı herhangi bir yetkisi. imzası. önerisi. girişimi ya da yönlendirmesi olmuş mudur?

9. Hatice Atan'ın Cizre deki tarihî yapıların kullanımına ilişkin daha önce Bırca Belek dosyasında gündeme gelen rolü dikkate alındığında. Medresa Sor'un tahsis sürecinde aynı kişi veya çevrelerin etkisi araştırılmış mıdır?

10. Medresa Sor'un tahsisine ilişkin protokol kamuoyuyła paylaşılacak mıdır?

11. Paylaşılmayacaksa bunun gerekçesi nedir?

12. Tahsis protokolünde Medresa Sor'un kullanım amacı nasıl tanımlanmıştır? Protokolde sergi içerikleri, tabela dili, dinî/kültürel faaliyetler. siyasal propaganda yasağı vc kamusal denetim konusunda hangi hükümler yer almaktadır?

13. Medresa Sor'un tahsisi öncesinde Cizre halkının. yerel kültür kurumlarının. Kürt dili ve edebiyatı alanında çalışan uzmanların. meslek odalarının ve sivil toplum örgütlerinin görüşü alınmış mıdır?

14. Medresa Sor gibi Kürt dili ve edebiyatının tarihsel hafızasını taşıyan bir mekanın kullanımında yerel halkın katılımımı sağlayan herhangi bir kurul veya danışma mekanizması oluşturulmuş mudur?

15. Hayrat Vakfi'nın Medresa Sor'daki faaliyetleri hangi kurum tarafından denetlenmektedir? Bu denetimler hangi tarihlerde yapılmıştır? Hazırlanmış denetim raporu varsa raporda hangi tespitlere yer verilmiştir?

16. Medresa Sor'da açılan sergi, tabela ve tanıtım içerikleri Bakanlığınız veya ılgili koruma kurulu tarafından önceden incelenmiş midir?

17. Medresa Sor'un girişinde Medresa Sor ve Melaye Cizîrî yi tanıtan tabelalarda Türkçe.

    İngilizce, Arapça ve Osmanlı Türkçesi yer alırken Kürtçeye yer verilmemesinin gerekçesi nedir?

18. Sergide yer alan Kürt alimleri ve edebiyatçılarının adlarının Türkçeleştirilmiş biçimleriyle sunulmasına kim/kimler karar vermiştir?

19. Kürt edebiyatı ve düşünee dünyasına ait tarihsel şahsiyetlerin adlarının ö/gün biçimleriyle yazılması konusunda Bakanlığınızın ilke kararı, standart uygulaması vc\ a denetim mekanizması var mıdır?

20. Tarihî ve kültürel miras niteliğindeki Medresa Sor'da Baykar Teknoloji. Selçuk Bayraktar veya İHA/SİHA üretimiyle bağlantılı tanıtım içeriklerine hangi gerekçeyle yer verilmiştir?

21. Baykar Teknoloji veya Selçuk Bayraktar ile Medresa Sor'da düzenlenen sergiye dışkın sponsorluk, yazışma, protokol, destek, yönlendirme veya iş birliği yapılmış mıdır'

22. Medresa Sormn herhangi bir vakıf, cemaat, şirket veya siyasi çevrenin tanıtım al anma dönüştürülmesini engellemek için Bakanlığınız hangi somut tedbirleri almıştır'?

23. Hayrat Vakfımın Medresa Sor'daki faaliyetleri tahsis amacına uygun mudur'? Uygunsa bu uygunluk hangi denetim raporuyla tespit edilmiştir?

24. Medresa Sör'ün Hayrat VaktTna tahsisine ilişkin kararın iptali, askıya alınması veya yeniden değerlendirilmesi için Bakanlığınız bir süreç başlatacak mıdır'?

25. Medresa SorTın kamu yararı, tarihsel kimlik ve yerel kültürel haklar temelinde yemden düzenlenmesi için Bakanlığınızın somut takvimi nedir?

26. Tarafımca 06.02.2025 tarihinde Bakanlığınıza yöneltilen ve Cizre'deki Bırca Belek adlı tarihî yapının dernek/kayyım ilişkileri üzerinden kullanımını konu alan yazılı soru önergesi neden halen yanıtlanmamıştır?

27. TBMM İçtüzüğü uyarınca yanıtlanması gereken bir soru önergesinin cevapsız bırakılması. Bakanlığınızın CizreMeki tarihî yapıların korunması ve denetlenmesi konusundaki hesap verme sorumluluğuyla nasıl bağdaştırılmaktadır ?

28. Cizre'deki tarihî yapıların kayyım yönetimleri, dernekler, vakıflar ve siyası bağlantılar aracı lığıyla kültürel kimliğinden koparılması konusunda Bakanlığınız kapsamlı bir inceleme başlatacak mıdır?

29. Cizre'deki tarihî yapıların tahsis süreçlerinde kamu yararı, halkın kültürel hakları \ c yapının tarihsel kimliği hangi ölçütlerle korunmaktadır?

30. Kürt dili ve edebiyatıyla özdeşleşen tarihî mekânlarda Kürtçenin zorunlu bilgilendirme dili olarak yer alması için Bakanlığınız herhangi bir düzenleme yapacak mıdır?