Haydarpaşa Garı'nın balkon korkuluklarında meydana gelen tahribata ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Tarihi Haydarpaşa Garı, yalnızca İstanbul'un değil, Türkiye'nin ulaşım, göç, emek ve toplumsal hafıza tarihinde özel bir yere sahip simge yapılardan biridir. 1908 yılında hizmete açılan gar binası, uzun yıllar boyunca Anadolu ile İstanbul arasında kurulan ulaşım bağının en önemli merkezlerinden biri olmuş; milyonlarca yurttaşın yolculuğuna, ayrılığına ve kavuşmasına tanıklık etmiştir. Bu yönüyle Haydarpaşa Garı, salt bir yapı değil, korunması gereken tarihî, mimari ve kültürel bir mirastır.

2010 yılında çatısında çıkan yangının ardından uzun süre atıl kalan, 2013 yılında tren seferlerinin durdurulmasıyla kamusal işlevinden koparılan Haydarpaşa Garı'nın geleceği yıllardır kamuoyunda tartışılmaktadır. Garın otel, alışveriş merkezi, ticaret merkezi veya farklı ticari amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddialar; meslek odaları, demiryolu emekçileri, kent savunucuları ve Haydarpaşa Dayanışması tarafından yakından takip edilmiştir. 2024 yılında garın "kültür ve turizm" amaçlı kullanılmak üzere 29 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığı'na devredilmesiyle birlikte restorasyon süreci daha da önemli hâle gelmiştir. Son günlerde Haydarpaşa Garı'nın balkon korkuluklarında büyük bir kırık ve tahribat meydana geldiğine ilişkin görüntüler kamuoyuna yansımıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, söz konusu tahribatın restorasyon öncesinde, garın uzun süre kapalı kaldığı dönemde oluştuğunu

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

açıklamıştır. Ancak garın 2024 yılında çekilen fotoğraflarında ilgili balkon korkuluklarının sağlam olduğunun görülmesi, Bakanlık açıklaması ile mevcut görsel kayıtlar arasında ciddi bir çelişki bulunduğu izlenimini doğurmuştur.

Tarihî yapıların restorasyonunda esas olan; yapının özgün mimari kimliğinin, malzeme bütünlüğünün, tarihî dokusunun ve kamusal hafızadaki yerinin korunmasıdır. Bu nedenle restorasyon öncesinde ayrıntılı hasar tespit raporu, rölöve, fotoğraflı envanter ve kurul kararlarının hazırlanması; uygulama sürecinde de bilim kurulu ve ilgili denetim birimlerinin etkin biçimde süreci izlemesi gerekmektedir. Haydarpaşa Garı gibi yüksek tarihî ve sembolik değere sahip bir yapıda ise bu sürecin şeffaf, hesap verebilir ve kamuoyuna açık biçimde yürütülmesi zorunludur.

Bu kapsamda, balkon korkuluklarında meydana gelen tahribatın hangi tarihte, hangi nedenle ve kimin sorumluluğunda oluştuğunun açıklığa kavuşturulması; Bakanlık açıklaması ile 2024 tarihli fotoğraflar arasındaki çelişkinin giderilmesi; restorasyon sürecinde özgün ahşap doğramalar ve diğer mimari unsurlara yapılan müdahalelerin hangi kurul kararlarına dayandığının kamuoyuna açıklanması gerekmektedir. Haydarpaşa Garı'nın tarihî kimliği, kamusal niteliği ve kültürel miras değeri gözetilerek restorasyon sürecinin denetlenmesi ve kamuoyunun düzenli biçimde bilgilendirilmesi amacıyla aşağıdaki soruların cevaplandırılması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Haydarpaşa Garı'nın balkon korkuluklarında meydana gelen kırık ve tahribat Bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir?

2. Söz konusu tahribatın hangi tarihte meydana geldiği Bakanlığınız tarafından tespit edilmiş midir?

3. Bakanlığınız, tahribatın restorasyon öncesinde meydana geldiğini hangi belge, rapor, fotoğraf, tutanak veya teknik incelemeye dayandırmaktadır?

4. 2024 yılında çekilen fotoğraflarda ilgili balkon korkuluklarının sağlam göründüğü iddiaları Bakanlığınız tarafından incelenmiş midir?

5. Eğer korkuluklar 2024 yılında sağlam ise, Bakanlığınızın tahribat restorasyon öncesinde meydana geldi" açıklaması hangi gerekçeye dayanmaktadır? 6. Haydarpaşa Garı'nda restorasyon öncesi mevcut hasarları gösteren ayrıntılı bir rölöve, hasar tespit raporu ve fotoğraflı envanter hazırlanmış mıdır?

6. Hazırlandıysa, söz konusu hasar tespit raporunda balkon korkuluklarındaki bu kırık yer almakta mıdır?

7. Haydarpaşa Garı'nda restorasyon sürecini denetlediği belirtilen bilim kurulu kimlerden oluşmaktadır?

8. Bilim kurulunun söz konusu balkon korkuluklarındaki tahribata ilişkin hazırladığı bir rapor var midır?

9. Varsa, bilim kurulu raporu kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?

10. Restorasyon alanında çalışan iş makinelerinin, vinçlerin, iskelelerin veya benzeri ekipmanların tarihi yapıya zarar verip vermediğine ilişkin herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?

11. Haydarpaşa Dayanışması'nın, tahribatın iş makineleri veya balkona asılan flama nedeniyle meydana gelmiş olabileceği yönündeki iddiaları Bakanlığınız tarafından araştırılmış mıdır?

12. Tahribatın restorasyon sırasında gerçekleştiği tespit edilirse, ilgili firma, yüklenici, denetim birimi veya sorumlular hakkında idari ya da hukuki işlem başlatılacak mıdır? 14. Haydarpaşa Garı'nda yürütülen restorasyon çalışmasını üstlenen firma veya firmalar hangileridir?

13. Restorasyon ihalesinin bedeli nedir ve ihale hangi usulle gerçekleştirilmiştir? 16. Haydarpaşa Garı'ndaki restorasyon çalışmaları kapsamında orijinal ahşap doğramaların söküldüğü iddiaları doğru mudur?

14. Pencerelerdeki ahşap doğramalar söküldüyse, bu işlem hangi kurul kararı ve hangi restorasyon projesi kapsamında yapılmıştır?

15. Haydarpaşa Garı'nda yürütülen restorasyon projesi, yapının özgün mimari kimliğini ve tarihi niteliğini koruyacak şekilde mi uygulanmaktadır?

16. Haydarpaşa Garı'nın restorasyon sonrası kullanım amacı kesin olarak belirlenmiş midir; gar binası kültür, turizm, ulaşım veya ticari amaçlardan hangisi için kullanılacaktır? 20. Haydarpaşa Garı gibi İstanbul'un ve Türkiye'nin ortak hafızasında önemli yere sahip bir tarihi yapıya ilişkin restorasyon sürecinin şeffaf biçimde yürütülmesi için Bakanlığınız düzenli olarak kamuoyunu bilgilendirecek midir?