Tekirdağ ilindeki tekstil ve hazır giyim fabrikalarında yaşanan işten çıkarmalara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzük 'ün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Türkiye'de hammadde üretiminden iplik, kumaş, boyama, dikim ve satışa kadar her aşamada uluslararası tekellerin fason üreticisi konumuna getirilen ve işçilerin alın teri üzerinden büyütülen tekstil sektörü; bugün dünya genelinde yaşanan ekonomik kriz, enflasyonist baskılar ve savaş politikalarının yarattığı küresel daralmanın, iktidarın patron odaklı, plansız ve yanlış ekonomi politikalarıyla birleşmesi sonucu derin bir emek sömürüsü ve toplumsal yıkım alanına dönüşmüştür. Siyasi iktidarın yıllardır sürdürdüğü sermaye yanlısı, işçiyi yoksullaştıran bu tercihler, tekstil sektöründe güvencesizliği ve ucuz emek rejimini kalıcı hale getirmiştir. Bugün Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi'nde yaşanan tablo, bu sömürü düzeninin yarattığı derin yapısal krizi tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir.

Tekirdağ' da bulunan 14 Organize Sanayi Bölgesi'ndeki (OSB) fabrikaların yaklaşık yüzde 40'1 tekstil sektöründe faaliyet göstermektedir. Tam da bu nedenle; yıllardır binlerce işçinin, özellikle de kadın işçilerin görünmeyen emeğiyle büyütülen Tekirdağ ile endüstriyel sömürünün kalbi sayılan Çerkezköy ve komşu havzası Çorlu-Ergene hattı, yaşanan bu krizden en ağır darbeyi alan bölgelerin başında gelmektedir. Bölgede kümelenen uluslararası sermaye ve yerli ortaklarının, daha fazla kâr hırsıyla üretim hatlarını Bangladeş, Vietnam, Etiyopya ve Mısır gibi ucuz işgücü ve vergi cenneti haline getirilen ülkelere kaydırması, havzada kitlesel bir işsizlik dalgası yaratmıştır. Fabrikaların ardı ardına kapanması sonucu Çerkezköy genelinde binlerce tekstil işçisi işsiz bırakılmış; işini kaybeden emekçilerin büyük bir kısmı ise sigortasız, taşeron firmaların insafına terk edilmiş, vasıfsız eleman statüsünde ve asgari ücret sınırında güvencesiz çalışmaya mahkum edilmiştir.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Uluslararası dev markalara entegre iplik ve kumaş üreten dev tesislerin dahi kriz gerekçesiyle kapılarına kilit vurması, tek kalemde 2 bini aşkın emekçinin kapı önüne konulması ve merdiven altı üretime mecbur bırakılması, bu kölelik düzeninin bölgedeki en somut ve en acı örneği olarak karşımızda durmaktadır.

Bununla birlikte tekstil sektörü; yoğun tozlu ortamlar (bisinozis/akciğer hastalıkları), kimyasal boyalar, ağır kaldırma ve uzun saatler ayakta kalma zorunluluğu nedeniyle meslek hastalıklarının en yaygın ve ağır yaşandığı endüstri koludur. Hem fabrikadaki ağır sömürü hem de ev içindeki bakım yükümlülükleri nedeniyle kadın işçilerde bu yıpranma iki katına çıkmaktadır. Fabrikaların kapanması ya da üretimlerini başka ülkelere taşıması nedeniyle bu meslek hastalıklarına yakalanan kronik hasta işçiler, hiçbir tazminat ödenmeksizin ve sağlık güvencesinden mahrum bırakılarak adeta ölüme terk edilmektedir.

Çerkezköy genelinde sektörde yaşanan bu devasa işsizlik, kadın emeği sömürüsü, işçi sağlığının hiçe sayılması ve sendikasızlaştırma kıskacı, patronlar tarafından birer şantaj unsuru olarak kullanılmaktadır. Bu durum kentteki tüm sektörlerde ücretlerin asgari ücret sınırına çekilmesine ve var olan yoksulluğun katmerlenmesine yol açarken; emekçiler açlık sınırı altındaki ücretlerle, güvencesiz, sendikasız ve geleceksiz bir yaşama mahkum edilmektedir. Emekçilerin yaşadığı bu tablo, yalnızca ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda sosyal adalet, çalışma hakkı ve insan onuruna yaraşır yaşam hakkı açısından da ciddi bir hak ihlalidir. Kadın emeğini ucuz işgücü olarak gören, işçileri sendikasızlaştırarak güvencesizliğe mahkum eden ve krizin faturasını emekçilere ödeten bu anlayışa karşı; insanca çalışma koşullarının, işçi sağlığının, sendikal hakların ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması devletin temel sorumlulukları arasındadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Tekirdağ, özellikle Çerkezköy ve çevresindeki Organize Sanayi Bölgelerinde son 5 yılda tekstil ve hazır giyim sektöründe kaç fabrika kapanmış, küçülmeye gitmiş veya başka ülkelere taşınmıştır? Bu fabrikaların kapanması veya taşınması sonucu işsiz kalan toplam işçi sayısı kaçtır?

2. Siyasi iktidarın fason üretime ve ucuz emeğe dayalı yanlış ekonomi politikalarının (döviz kuru istikrarsızlığı, yüksek enflasyon, enerji zamları ve vergi artışları) Çerkezköy havzasındaki tekstil fabrikalarının Bangladeş, Vietnam, Etiyopya gibi ülkelere kaçmasında doğrudan sorumluluğu olduğunu düşünüyor musunuz?

3. Çerkezköy'de son 5 yılda tekstil sektöründe işten çıkarılan işçi sayısı kaçtır? Bu işçilerin cinsiyet, yaş grupları ve sendika üyeliği durumlarına göre dağılımı nedir?

4. İşten çıkarılan bu işçilerin ne kadarı İŞKUR kayıtlarında yer almaktadır? İşsiz kalan tekstil işçilerinin kaçı işsizlik ödeneğinden faydalanabilmiştir ve kaçı herhangi bir sosyal güvenceye erişememektedir?

5. Çerkezköy'de işsiz kalan tekstil işçilerinin ne kadarının kayıt dışı, taşeron veya geçici işlerde merdiven altı çalışmaya zorlandığına dair bakanlığınızın elinde somut bir veri bulunmakta mıdır?

6. Son beş yılda Çerkezköy ve çevresindeki tekstil işletmelerinde tespit edilen meslek hastalığı sayısı kaçtır? Bu hastalıkların türlerine ve cinsiyete göre dağılımı nedir?

7. Bakanlığınızca Tekirdağ, Çerkezköy ve çevresindeki Organize Sanayi Bölgelerinde tekstil sektöründe yaşanan kitlesel işten çıkarmalara ve daralmaya ilişkin sosyo ekonomik bir etki analizi çalışması yapılmış mıdır?

8. Bakanlığınızca Çerkezköy'deki tekstil fabrikalarında yaşanan yoğun işten çıkarmaların yarattığı işsiz ordusunun, bölgedeki diğer sektörlerde de bir "ücret bastırma" ve "emeği ucuzlatma" politikasına dönüşmesini engellemek; özellikle kadın işçileri güvencesiz çalışmaya zorlayan fason ve taşeron sistemine karşı bölgede yürütülen herhangi bir idari denetim bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu denetimlerin sayısı ve sonuçları nelerdir?

9. Çerkezköy havzasında (Çorlu-Ergene dahil) tekstil sektöründeki daralma ve kapanmalar sonrasında istihdam dışı kalan kadın işçilerin yeniden çalışma yaşamına katılması, ev içi emeğe mahkûm edilerek kamusal alandan tecrit edilmelerinin engellenmesi adına bakanlığınızın acil bir eylem planı var mıdır?

10. Bakanlığınızca Çerkezköy'de işsiz kalan ya da güvencesiz işlere mahkûm bırakılan tekstil emekçileri için somut bir yeniden istihdam, mesleki rehabilitasyon ve sosyal destek programı hayata geçirilecek midir?

11. Çerkezköy'de tekstil işçilerinin anayasal haklarını kullanarak sendikalara üye olmaları sonrası "performans" veya "küçülme" gibi uydurma gerekçelerle işten çıkarılmasına ve sendikal örgütlenmenin engellenmesine yönelik bakanlığınıza ulaşan şikayet sayısı kaçtır? Sendika düşmanlığı yaptığı saptanan bu işletmeler hakkında hangi yasal ve cezai işlemler uygulanmıştır?

12. Tekstil sektöründe sendikal örgütlenmenin önündeki fiili engellerin kaldırılması, toplu sözleşme hakkının güvence altına alınması ve özellikle kadın emekçilere yönelik işyerlerinde uygulanan ekonomik şiddetin, mobbingin önlenmesi için bakanlığınız ne tür somut adımlar atmıştır!

13. Sektördeki kriz bahane edilerek işten çıkarılan ancak kıdem tazminatları, ihbar tazminatları ve birikmiş ücret alacakları gasp edilen tekstil işçilerinin mağduriyetini gidermek adına bakanlığınızca atılmış bir adım var mıdır? Hak arayan işçilerin fabrika önlerinde kolluk baskısına maruz kalması bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir?