Türkiye ile Çin arasındaki dış ticaret hacmine ilişkin

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Mustafa BİLİCİ tarafından verilen 7/47813 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

İzmir Milletvekili Sayın Mustafa BİLİCİ'ye Ait 7/47813 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 9) Şirketlerimizin ihracata hazırlanması ve uluslararası pazarlarda rekabet avantajı kazanmaları amacıyla kapasitelerinin güçlendirilmesi, ürünlerinin yurt dışında tanıtımı, pazarlanması, tutundurulması ve markalaşmasının desteklenmesine yönelik giderler ile ihracatımızın sürdürülebilir artışının sağlanması için sektör ve il ayrımı yapılmaksızın 5973 sayılı Ihracat Destekleri Hakkında Karar çerçevesinde ihracat destekleri sağlanmaktadır. Söz konusu Karar kapsamında yeni pazarlara açılmak ya da yurtdışı pazarlardaki rekabetçiliğini artırmak isteyen firmalarımıza pazara giriş belgeleri, yurtdışı marka tescil, yurt dışı pazar araştırması, yurt dışı ve yurt içi fuarlara katılım, birim kira, tanıtım, heyetler, markalaşma, yeşil mutabakata uyum konularında destekler verilmektedir.

Bakanlığımız stratejileri doğrultusunda belirlenen, Çin Halk Cumhuriyeti'nin de aralarında bulunduğu Hedef Ulkelerde gerçekleştirilen faaliyetlerde destek oranlarına %20 ilave destek puanı uygulanmaktadır. Bakanlığımızca belirlenen hedef sektörlerde (gıda, kimya, makine, otomotiv, elektrik-elektronik) faaliyet gösteren şirketlerin hedef ülkelerde gerçekleştireceği faaliyetlere ise %5 ilave destek oranı uygulanmaktadır.

Ayrıca, 5986 sayılı E-Ihracat Destekleri Hakkında Karar kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti e-ihracatta da hedef ülke olarak belirlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti'ne e-ihracat yapan firmalarımıza yurt dışında lojistik hizmeti alımlarından pazaryeri tanıtım harcamalarına kadar e-ihracatın hemen her aşamasında kapsamlı destekler sağlanmaktadır. 5986 sayılı Karar kapsamında firmalarımıza başlıca; pazara giriş rapor desteği, dijital pazaryeri tanıtım desteği, e-ihracat tanıtım desteği, sipariş karşılama hizmeti desteği, yurt dışı pazaryeri entegrasyon desteği, çevrim içi mağaza ve hedef ülke e-ticaret paydaşlarından alınan hizmet desteği ile pazaryeri komisyon gideri desteği sunulmaktadır.

Bu çerçevede, mal ihracatına yönelik olarak 2025 yılında 25,5 milyar TL destek ödemesi gerçekleştirilmiş olup, 2026 yılında ise mal ihracatına yönelik devlet destekleri için 32,8 milyar TL bütçe ayrılmıştır.

Öte yandan, ihracatçı firmalarımızın küresel finansmana erişim imkânlarını genişletmek, desteklemek ve kolaylaştırmak da firmalarımızın dış pazarlarda rekabetçi konumlarını sürdürebilmeleri açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, Bakanlık olarak ihracatçımızın daha düşük maliyetli finansman imkânlarına kavuşması için Türk Eximbank, Türk Ticaret Bankası ve Ihracatı Geliştirme Anonim Şirketi (IGE A.Ş.) ile iş birliği içinde çalışmalarımız sürdürülmektedir.

Çin Halk Cumhuriyeti'ne yönelik ihracatımızın artırılması, ihracatımızın ürün ve firma bazında çeşitlendirilmesi ve ikili ticaretin daha dengeli bir yapıya kavuşturulması amacıyla Bakanlığımızca yürütülen çalışmaların önemli bir ayağını Uzak Ulkeler Stratejisi oluşturmaktadır. Dünya ticaretinin ağırlık merkezinin giderek Asya'ya doğru kaydığı bir dönemde, ülkemiz ihracatı açısından taşıdığı yüksek potansiyel dikkate alınarak Çin Halk Cumhuriyeti, 2022 yılında hayata geçirilen Uzak Ulkeler Stratejisi kapsamındaki 18 hedef ülkeden biri olarak belirlenmiştir. Strateji doğrultusunda hazırlanan Eylem Planı'nda ise Çin Halk Cumhuriyeti pazarına erişimin kolaylaştırılması ve ihracat imkânlarının geliştirilmesi amacıyla; finansman, standardizasyon, lojistik, tanıtım ve diplomasi başta olmak üzere farklı alanlarda Çin Halk Cumhuriyeti'ne özgü eylemler kurgulanmıştır.

Diğer taraftan, 26/2/2026 tarihli ve 10962 sayılı Hizmet Ihracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar çerçevesinde bilişim, danışmanlık, dijital aracılık, eğitim, finansal teknolojiler, gastronomi, fuarcılık ve kongre turizmi, kültürel ve kreatif endüstriler, lojistik ve taşımacılık, sağlık ve spor turizmi, teknik müşavirlik veya uygunluk değerlendirme sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcılar ile ilgili iş birliği kuruluşlarına yönelik çeşitli destek programları yürütülmektedir. Söz konusu desteklerle hizmet ihracatçılarımızın kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi, uluslararası pazarlara erişimlerinin kolaylaştırılması, bu pazarlardaki rekabet güçleri ve pazar paylarının artırılması, markalaşmalarının teşvik edilmesi ve ülkemizin hizmet ihracatı ile yurt dışı kaynaklı gelirlerinin artırılması amaçlanmaktadır.

Bu çerçevede, hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcıların yurt dışı pazarlara açılmalarına ve uluslararası tanıtım faaliyetlerine yönelik giderleri anılan Karar kapsamında desteklenmektedir. Ayrıca, Çin Halk Cumhuriyeti söz konusu sektörler bakımından Bakanlığımızca hedef ülkeler arasında belirlenmiş olup, bu ülkeye yönelik gerçekleştirilen faaliyetlerde, 10962 sayılı Kararda belirlenen destek unsurlarına ilişkin destek oranları mevzuatta öngörülen şartlar çerçevesinde ilave destek puanı uygulanmak suretiyle artırılabilmektedir. Böylece ülkemizin Çin Halk Cumhuriyeti pazarındaki görünürlüğünün güçlendirilmesi, Çin Halk Cumhuriyeti'nden ülkemize yönelik sağlık ve konaklama amaçlı seyahatlerin artırılması ve bu alanlardan elde edilen hizmet ihracatı gelirlerinin yükseltilmesi hedeflenmektedir.

Son olarak, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında istatistiksel bilgilerin saklanması, kullanıcıya sunulması, söz konusu alanlara ilişkin sistemlerin geliştirilmesi ve bu amaçla ulusal ve uluslararası bir bilgi ağı ve bilgi akış sisteminin oluşturulmasını koordine etme görevi Türkiye İstatistik Kurumu (TUIK)'nuri uhdesinde bulunmaktadır. Bu veriler TUIK tarafından aylık ve yıllık bazda düzenli olarak ve şeffaf bir şekilde tüm kamuoyunun bilgisine açıktır.