Yoksulluk nafakasının süreye bağlanmasının kadınlar açısından yaratacağı olası mağduriyetlere ilişkin

Anayasa Mahkemesi'nin 4. Haziran 2026 tarihli kararıyla Türk Medeni Kanunu'nun 175'inci maddesinde yer alan "süresiz olarak" ibaresinin iptal edilmesinin ardından, yoksulluk nafakasına ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılması gündeme gelmiştir. Bu süreçte hazırlanacak düzenlemenin kadınların mevcut haklarını, ekonomik koşullarını ve boşanma sonrasında karşı karşıya kaldıkları eşitsizlikleri gözetmesi hayati önem taşımaktadır.

Kamuoyunda "süresiz. nafaka" başlığı altında — yürütülen tartışmaların sağlıklı bir zeminde ilerleyebilmesi için öncelikle mevcut uygulamaya ilişkin kapsamlı, güncel ve kamuoyuyla paylaşılmış resmi verilere ihtiyaç vardır. Nafakanın hangi koşullarda sona erdiği, hükmedilen nafakaların ne kadarının fiilen ödendiği, ödenmeyen nafakalar nedeniyle kaç kadının İcra takibine başvurduğu ve nafaka miktarlarının kadınların temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetip yetmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. SUT

Kadın Dayanışma Vakfı'nın 2024 tarihli araştırmasına dayanan ve güncel hesaplamalarla paylaşılan verilere göre, incelenen 16 ildeki 155 dava dosyasında kadınların yüzde 48'inin işsiz, yüzde 47'sinin ise hiçbir gelirinin olmadığı belirtilmektedir. Aynı çalışmada ortalama yoksulluk nafakası 2024 yılı verileriyle 1.179,40 TL, güncel hesaplamayla 2.083 TL olarak aktarılmakta; hükmedilen nafakaların yüzde 44'ünün ödenmediği ve kadınların yüzde 70'inin nafaka alabilmek için icra yoluna başvurmak zorunda kaldığı ifade edilmektedir. İncelenen boşanma dosyalarında ev içi şiddet oranının yüzde 88 olduğu da belirtilmektedir.

Söz konusu veriler, devletin resmi verileriyle doğrulanması ve kapsamının açıklığa kavuşturulması gereken önemli göstergelerdir. Ancak bu veriler, kadınların boşanma sonrasında yaşadığı ekonomik güvencesizliğin ve nafaka hakkına erişimde karşılaştığı güçlüklerin görmezden gelinemeyeceğini ortaya koymaktadır.

Kadınların evlilik süresince üstlendiği ücretsiz çocuk, yaşlı ve hasta bakım emeği; işgücünden uzak kalmaları, mesleki gelişimlerinin kesintiye uğraması ve gelir elde etme imkânlarının daralması, boşanma — sonrasındaki ekonomik — durumlarını > doğrudan etkilemektedir. Bu koşullar değerlendirilmeden, evlilik süresiyle nafaka süresini eşitleyen otomatik formüller üzerinden yapılacak bir düzenleme, kadınların bireysel koşullarını ve gerçek ihtiyaçlarını göz ardı etme riski taşımaktadır.

Öte yandan yoksulluk nafakası ile çocukların bakım ve eğitim giderlerine ilişkin iştirak nafakasının birbirinden ayrılması, çocukların ekonomik güvenliğinin ayrıca — değerlendirilmesi gerekmektedir. Kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirecek istihdam, kreş, bakım hizmetleri ve sosyal destek politikaları da bu tartışmanın ayrılmaz parçalarıdır.

Nafaka konusunda yeni bir yasal düzenleme hazırlanırken kadın örgütlerinin, baroların kadın hakları merkezlerinin ve nafaka hakkından doğrudan etkilenen kadınların görüşlerinin alınması; Sud düzenlemenin somut veriler, hukuki güvenceler ve toplumsal gerçeklik temelinde hazırlanması gerekmektedir.

Bu çerçevede, kadınların nafaka hakkına fiilen erişip erişemediğinin, mevcut sistemdeki aksaklıkların ve planlanan yasal düzenlemenin muhtemel sonuçlarının ortaya konulması kadınlar için hayati bir öneme sahiptir.

Bu bağlamda;

Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre, 2020-2026 yılları arasında her yıl ayrı ayrı olmak üzere, Türkiye genelinde açılan boşanma davalarının sayısı kaçtır? Bu davaların kaçında yoksulluk nafakasına, kaçında iştirak nafakasına hükmedilmiştir?

Aynı dönemde yoksulluk nafakasına hükmedilen dosyalarda nafaka alanların kadın ve erkek olarak dağılımı nedir? Nafaka alan kişilerin yaş grupları, çalışma durumları, gelir düzeyleri ve bakmakla yükümlü oldukları çocuk sayısına ilişkin Bakanlığın elinde hangi veriler bulunmaktadır?

. 2020-2026 yılları arasında yoksulluk nafakası bağlanan dosyalarda hükmedilen nafakaların ortalama, en düşük ve en yüksek tutarları yıllar itibarıyla ne kadardır? Nafaka miktarlarının belirlenmesinde tarafların gelirleri, yaşam koşulları, çocukların bakım yükü ve evlilik süresince üstlenilen ücretsiz bakım emeği hangi ölçütlerle değerlendirilmektedir?

"Hükmedilen — yoksulluk — nafakalarının ne kadarı fiilen ödenmektedir? Bakanlığın, nafaka borçlarının düzenli ödenme oranını, kismen ödenme oranını ve hiç ödenmeme oranını gösteren güncel bir istatistiği bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bu veriler nedir?

Nafaka borcunu tahsil edemediği için icra takibine başvuran kişi sayısı kaçtır? 2020-2026 yılları arasında nafaka alacağı nedeniyle başlatılan icra takiplerinin sayısı, tahsil edilen toplam tutar, tahsil edilemeyen alacak miktarı ve sonuçlanma oranı nedir? Bu veriler yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası bakımından ayrı ayrı tutulmakta mıdır?

Nafaka borçlarının ödenmemesi nedeniyle icra yoluna başvuran kadınların sayısı kaçtır? İcra takibi başlatılmasına rağmen alacağını tahsil edemeyen kadınların sayısına ilişkin bir veri tutulmakta mıdır? Tutuluyorsa bu sayı ve oran nedir? Tutulmuyorsa bu konuda veri toplanmamasının gerekçesi nedir? . Nafaka yükümlüsünün gelirini gizlemesi, mal varlığını üçüncü kişilere devretmesi, kayıt dışı çalışması veya gelir durumunu gerçeğe aykırı beyan etmesi nedeniyle nafakanın tahsil edilememesine ilişkin Bakanlığa ulaşan başvuru ve şikâyet sayısı kaçtır? Bu durumların tespitine ve nafaka alacaklarının tahsiline yönelik hangi mekanizmalar işletilmektedir?

Yoksulluk nafakasının kaldırılması veya azaltılması istemiyle açılan dava sayısı kaçtır? Bu davaların kaçında nafakanın kaldırılmasına, kaçında azaltılmasına, kaçında talebin reddine karar verilmiştir? Kararlarda nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, yoksulluğunun ortadan kalkması, gelir durumunun değişmesi veya diğer koşulların değişmesi hangi ölçütlerle değerlendirilmektedir?

Yoksulluk nafakasının süresiz olarak devam ettiği dosyaların sayısı kaçtır? Bu dosyaların kaçında nafaka alan kişinin çalışma imkânı bulunmadığı, düzenli gelir elde edemediği, engellilik veya sağlık sorunları yaşadığı ya da çocuk, yaşlı veya hasta bakımını üstlendiği tespit edilmiştir? Bakanlık bu konularda istatistik tutmakta mıdır?