Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında yürütülen çalışmalara ilişkin

Aşağıda yer alan sorularımın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih KACIR tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

M. sk uğja KAVUNCU stanlful Milletvekili

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, kamu kurumlarında yapay zekâ kullanımının yaygınlaştırılmasını ve başarılı uygulamaların pilot aşamadan çıkarılarak daha geniş ölçekte kullanılmasını hedeflemektedir. Plan'da kamu kurumlarının yapay zekâ kullanım alanlarını sistematik biçimde belirlemesi, üç yıllık yapay zekâ yol haritaları hazırlaması ve başarılı pilot uygulamaların ölçeklendirilmesi öngörülmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Plan kapsamında ilk 12 ayda en az 10 bakanlıkta toplam en az 30 pilot uygulamanın başlatılması; en az 10 kritik kamu hizmeti için pilot uygulamadan yaygın kullanıma geçiş hattı kurulması ve e-Devlet üzerinden en az beş yapay zekâ destekli vatandaş hizmetinin pilotlanarak ölçeklendirilmesi hedeflenmektedir. Bu hedeflerin gerçekleşmesi, yalnızca yeni teknolojilerin devreye alınmasına değil, kamu kurumlarının veri altyapısına, personelin yetkinliğine, kurumlar arasındaki koordinasyona ve uygulamaların güvenilirliğine de bağlıdır.

Kamu kurumlarında yapay zekâ kullanımı hizmetlerin hızını ve erişilebilirliğini artırma potansiyeli taşısa da kişisel verilerin korunması, otomatik kararların açıklanabilirliği, insan denetimi ve vatandaşların itiraz hakkı gibi konular göz ardı edilmemelidir. Özellikle vatandaşların haklarını, kamu yardımlarına erişimini veya idari işlemlerini etkileyebilecek uygulamalarda sistemlerin hangi verilere dayandığının, hangi kararları desteklediğinin ve olası hataların nasıl düzeltileceğinin açık olması gerekir.

Kamu alımları ise yerli yapay zekâ çözümlerinin gelişmesi açısından önemli bir araçtır. Bununla birlikte alımlarda rekabetin korunması, teknik şartnamelerin belirli tedarikçileri kayırmaması, sistemlerin kamu kurumları arasında birlikte çalışabilmesi ve yapılan yatırımların somut fayda üretmesi önem taşımaktadır. Kamu kaynaklarıyla yürütülen projelerin yalnızca sayısı değil, tamamlanma oranı, maliyeti ve vatandaşlara sağladığı fayda da açıklanmalıdır.

Kamu kurumlarında yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaştırılması amacıyla gerçekleştirilecek yatırımlarda, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve hesap verebilirlik temel ilkeler olmalıdır. Farklı kurumların benzer ihtiyaçlar için birbirinden bağımsız sistemler geliştirmesi, aynı teknolojilere tekrar tekrar ödeme yapılması ve belirli yazılım şirketlerine uzun süreli bağımlılık oluşması kamu bütçesi açısından risk yaratabilir. Ayrıca, kamu kaynaklarıyla geliştirilen yazılım ve modellerin mülkiyetinin kimde olacağı, bu sistemlerin başka kurumlar all & yak tarafından kullanılıp kullanılamayacağı ve hizmet sağlayıcının değişmesi durumunda verilerin ve sistemlerin nasıl aktarılacağı açık biçimde düzenlenmelidir. Yapay zekâ yatırımlarının yalnızca teknolojik yenilik veya hizmetlerin hızlandırılması üzerinden değil; toplam maliyet, kamu yararı, rekabet koşulları, veri güvenliği ve uzun vadeli sürdürülebilirlik bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle kamu yapay zekâ dönüşümünün uygulama takvimi, sorumlu kurumları, bütçesi, tedarik süreçleri ve performans ölçütleri bakımından izlenebilir olması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Eylem Planı'nda ilk 12 ayda en az 10 bakanlıkta toplam en az 30 yapay zekâ pilotunun başlatılması hedefi doğrultusunda bugüne kadar hangi adımlar atılmıştır? Başlatılan, hazırlık aşamasında olan ve tamamlanan pilotların sayısı kaçtır?

2. Kamu kurumlarında üç yıllık Yapay Zekâ Yol Haritası hazırlamakla görevlendirilen birimler veya yöneticiler belirlenmiş midir?

3. Yol haritalarını hazırlayan kurumların sayısı kaçtır ve bu belgelerin uygulama durumu nasıl izlenecektir?

4. En az 10 kritik kamu hizmeti için pilot uygulamadan yaygın kullanıma geçiş hattı kurulması hedefi kapsamında hangi hizmetler önceliklendirilmiştir? Bu hizmetlerin seçiminde hangi ölçütler kullanılmaktadır? e-Devlet üzerinden en az beş yapay zekâ destekli vatandaş hizmetinin pilotlanması ve yaygınlaştırılması hedefi kapsamında hangi uygulamalar belirlenmiştir? Bu uygulamaların devreye alınması için hangi takvim öngörülmektedir?

5. Kamu kurumlarında kullanılan veya kullanılması planlanan yapay zekâ sistemleri için kişisel verilerin korunması, açıklanabilirlik, insan gözetimi, siber güvenlik ve hatalı sonuçlara itiraz mekanizmalarına ilişkin hangi ortak standartlar uygulanacaktır?

6. Yapay zekâ sistemlerinin kamu alımları yoluyla tedarik edilmesinde teknik şartnameler, rekabet koşulları, yerli ürünlerin değerlendirilmesi ve tedarikçi bağımlılığının önlenmesi konusunda hangi kriterler belirlenecektir?

7. Kamu kurumlarında geliştirilen veya satın alınan yapay zekâ uygulamalarının maliyeti, performansı, vatandaşlara sağladığı fayda ve hata oranları hangi yöntemle ölçülecektir?

8. Kamu personeline yönelik temel yapay zekâ eğitimi ve göreve özgü eğitim modüllerinin uygulanma durumu nedir? Bu eğitimlere katılan personelin sayısı ve başarı oranları nasıl izlenecektir?

9. Kamu kurumlarının yapay zekâ dönüşümü kapsamında özel şirketlerden aldığı yazılım, bulut, danışmanlık ve teknik hizmetlerin toplam maliyeti yıllar itibarıyla ne kadardır? Bu alımlarda yerli ve yabancı tedarikçilerin payı ayrı ayrı açıklanacak mıdır?

10. Kamu yapay zekâ dönüşümünü izlemek için Plan'da öngörülen ilerleme ve şeffaflık mekanizması hangi aşamadadır?