Zeytinyağı ve bal üretiminde tağşişin engellenmesine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 377 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 370 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
MEAN
Prof. Dr. Metin Ergun
Ülkemizin zeytin ve zeytinyağı üretiminde önde gelen kentlerinden olan Muğla ilimiz, aynı zamanda sahip olduğu farklı türdeki bitkiler ve biyoçeşitliliği ile katma değeri yüksek bir başka tarımsal faaliyet olan arıcılık sektöründe de çok önemli bir role sahiptir. Ekonomik, sosyal, çevresel ve kültürel açılardan, ülkemiz ve Muğla ilimiz için çok büyük öneme sahip olan zeytincilik ve arıcılık faaliyetinde uzun zamandır devam eden sorunlardan olan tağşiş (sahte veya düşük kaliteli ürünlerin eklenmesi) ürün kalitesini ve gelirleri büyük oranda azaltmaktadır. Bu sektörlerin ülkemizin ve yerel halkın ekonomisine sağladığı katkısı ile sosyal ve kültürel açılardan sahip olduğu roller göz önüne alındığında, bu sorunun bir an önce çözüme kavuşturulması büyük önem arz etmektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde;
SORULAR
Zeytinyağı ve bal üretiminde tağşişin (sahte veya düşük kaliteli ürünlerin eklenmesi) engellenmesi amacıyla; üretim tesislerindeki denetimlerinin artırılması, teknolojik altyapı oluşturularak sertifikasyon süreçlerinin kontrolü ile ürün etiketlemenin ve izlenebilirliğin etkin şekilde denetlenmesi gibi konularda, Bakanlığınız tarafından şimdiye kadar yürütülmüş yahut yapılması planlanan, herhangi bir yönetim, yatırım ve eylem planı mevcut mudur?
Zeytinyağı ve bal üretiminde tağşiş yapan veya kalite standartlarına uymayan ürünleri piyasaya süren kişi ve işletmelere karşı uygulanan mevcut yaptırımlara ek olarak, daha caydırıcı bir düzenleme yapılması konusunda yürütülen veya planlanan bir çalışma mevcut mudur?
Zeytinyağı ve bal üretiminde gıda güvenliğinin sağlanabilmesi noktasında il ve ilçe müdürlüklerinde yeterli sayıda gıda mühendisi ve personel istihdamı yapılmış mıdır? Yeterli sayıda gıda mühendisi ve personel istihdam edilmedi ise bu konuda yapılmış/yapılacak bir çalışma mevcut mudur?
Bakanlığınız tarafından yürütülen denetimlerden elde edilen verilerin, tüketici bilincinin artırılması ve şeffaflığın sağlanması amacıyla kamuoyuyla paylaşılması konusunda şimdiye kadar yapılmış yahut planlanan, herhangi bir yönetim, yatırım ve eylem planı mevcut mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız Denetim Programı kapsamında zeytinyağı ile ilgili olarak; serbest asitlik, peroksit değeri, ultraviyole ışığında özgül soğurma, yağ asidi etil esterleri, yağ asitleri kompozisyonu, sterol kompozisyonu, trans yağ asitleri, eritrodiol, uvaol ve mumsu maddeler ve tohum yağlarının tespiti analizleri yapılarak zeytinyağlarının Türk Gıda Kodeksi'ne uygun olup olmadığı, taklit ve tağşiş yapılıp yapılmadığı tespit edilebilmektedir.
Zeytinyağının taşıması gereken temel özellikler Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği kapsamında yer almaktadır. Tebliğ'de zeytinyağına ilişkin tüm kalite ve saflık kriterleri belirlenmiş olup mevzuata aykırı ürünlerin piyasaya arz edilmesi yasaktır. 2024 yılında yapılan denetimler kapsamında zeytinyağı üretim yerlerinde 15.10.2024 tarihi itibarıyla toplam 1.349 adet denetim gerçekleştirilmiş ve 1.090 adet numune alınmıştır.
Bu denetimlere ilave olarak mevzuata aykırı şekilde (etiketsiz ve/veya dökme olarak) zeytinyağı ürünlerini internetten satan sitelere bildirimlerde bulunularak söz konusu ürünlerin içerikten çıkarılmasına yönelik çalışmalar başlatılmış olup sonuçlar alınmaya başlanmıştır.
Yurt içi gıda resmi kontrolleri kapsamında bal ve diğer arıcılık ürünleri üreten ve ambalajlayan işletmelere yönelik 2024 yılında 15.10.2024 tarihi itibarıyla 2.026 denetim gerçekleştirilmiştir.
Yapılan denetimlerde işletmelerin mevzuata uygun üretim yaptığının denetiminin yanı sıra alınan bal numunelerinin Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği"nde belirtilen değerlere uygunluğunun kontrolü, Bakanlığımıza bağlı laboratuvarlarda yapılmaktadır. Bala ilişkin kriterler Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği kapsamında düzenlenmektedir. Bala dışarıdan herhangi bir madde katılamayacağı hususu tebliğde yer almaktadır.
Ülkemizde gıda güvenilirliğinin sağlanması, gıdalarda taklit ve tağşişin önlenmesi, kişilerin sağlığının ve tüketici menfaatlerinin korunması ile sektörde haksız rekabetin engellenmesi amacıyla gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında resmi kontrol faaliyetleri Bakanlığımızca risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin yıllık program çerçevesinde yürütülmektedir.
Resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır.
Bakanlığımızca (7 bin 800 kontrol görevlisiyle) ülkemizdeki işletmeler her yıl en az bir defa denetime tabi tutulmaktadır. Bu kapsamda, 2023 yılında toplam 1.302.038 yurtiçi resmi kontrol gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımızın yaptığı kontroller sonucunda sahip olduğu bilgileri kamuoyunun bilgisine sunabileceği 5996 sayılı Kanun'un 31'inci maddesinin 6'nci fıkrasında ve 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik"in 8'inci maddesinde hükme bağlanmıştır.
Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarasını içeren bilgiler Bakanlık resmi internet sitesinde dönem dönem kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Bu kapsamda 02.10.2024 tarihinde yapılan kamuoyu duyurusuna www.tarimorman.gov.tr adresinden ulaşılmaktadır. Buna ilave olarak Bakanlığımızca uygulamaya alınan yeni sistemle 02.10.2024 tarihinden itibaren resmi denetim sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılması TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımız intermet sitesinden (https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/) güncel ve anlık olarak kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Bakanlığımızca, gıdalarla ilgili asgari teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanlar, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirleyen Türk Gıda Kodeksi hazırlanmakta ve yayımlanmaktadır. Gıda kodeksi hazırlanırken tüketici sağlığı ve menfaatlerinin korunması temel esastır. Gıda kodeksine aykırı gıda üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez.
Bakanlığımızca tüketicinin yanıltılmasını önlemek ve geleneksel ürünleri korumak amacıyla nar ekşisi ve limon suyu izlenimi veren ürünlerin üretimi yasaklanmış, arı ürünleri olan propolis, arı ekmeği, arı sütü ve arı poleninde gıda güvenilirliği kriterlerini belirleyen mevzuat yayımlanmıştır. Takviye edici gıdalarda kullanılan probiyotik mikroorganizmalara yönelik yeni ilave kriterler belirlenmiştir.
Tüketicilerin en üst düzeyde korunması amacıyla "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği"nde değişikliğe gidilmiştir. Yapılan değişiklik ile gıdanın adı ve ürünün net miktarının, tüketicinin gıda satın alırken ilk bakışta görebileceği temel görüş alanında yazılması zorunlu hale getirilmiştir.
Sağlıklı bir bitkisel üretim için kimyasal mücadeleye alternatif olarak Biyolojik Mücadele Desteği yüzde 100 artırılmıştır. Ayrıca OR Kodlu Bitki Sağlık Sertifikası ve Doğrulama Sistemi uygulamaya konulmuştur. İnsan, hayvan ve çevre sağlığı açısından tehlikeli kimyasallar sınıfında yer alan 7 bitki koruma ürününe ait aktif maddeler yasaklanmıştır.
Gıda güvenilirliğinin sağlanması tüketici sağlığının korunması amacıyla 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 200'ün üzerinde ikincil mevzuat hazırlanmıştır. Bilimsel gelişmeler ve ülkemiz ihtiyaçları doğrultusunda bu çalışmalarımız aralıksız devam etmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan